Υπάρχει μια παρεξήγηση γύρω από την ψυχική ευεξία των παιδιών. Πολλοί πιστεύουν ότι χτίζεται μέσα από ειδικές δραστηριότητες, ατελείωτες συζητήσεις ή μια διαρκή προσπάθεια να κάνουμε τα πάντα σωστά. Στην πραγματικότητα, τα παιδιά δεν χρειάζονται τέλειους γονείς ούτε ένα πρόγραμμα γεμάτο «σωστές» επιλογές. Χρειάζονται ενήλικες που τα βλέπουν, τα ακούν και τους επιτρέπουν να είναι ο εαυτός τους. Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν γεννιέται σε ένα προστατευμένο περιβάλλον όπου όλα κυλούν ομαλά. Αναπτύσσεται όταν το παιδί μαθαίνει ότι μπορεί να διαχειριστεί δυσκολίες, να εκφράσει συναισθήματα και να νιώσει ασφαλές ακόμη και όταν τα πράγματα δεν είναι ιδανικά. Αν θέλεις λοιπόν να ενισχύσεις την ψυχική ευεξία του παιδιού σου, ίσως χρειάζεται να κάνεις λιγότερα απ’ όσα φαντάζεσαι και να δώσεις μεγαλύτερη αξία σε μικρές καθημερινές στιγμές που συχνά περνούν απαρατήρητες.
Δώσε χώρο στα συναισθήματα, όχι μόνο στις λύσεις
Όταν το παιδί σου γυρίζει στεναχωρημένο από το σχολείο ή θυμωμένο μετά από μια διαφωνία, το πρώτο σου ένστικτο είναι συχνά να βρεις λύση. Να το καθησυχάσεις, να του εξηγήσεις γιατί δεν πρέπει να στεναχωριέται ή να του προτείνεις έναν τρόπο να ξεχαστεί. Όμως η ψυχική ευεξία δεν χτίζεται όταν εξαφανίζεις τα δύσκολα συναισθήματα αλλά όταν τα αναγνωρίζεις. Ένα παιδί που ακούει «σε καταλαβαίνω», «φαίνεται ότι σε πείραξε πολύ» ή «θέλεις να μου πεις περισσότερα;» μαθαίνει ότι τα συναισθήματά του έχουν θέση στη ζωή του. Δεν χρειάζεται να είναι πάντα χαρούμενο για να είναι καλά. Αυτή η αποδοχή λειτουργεί σαν εσωτερική πυξίδα που το ακολουθεί και στην ενήλικη ζωή. Τα παιδιά που μεγαλώνουν χωρίς φόβο απέναντι στα συναισθήματά τους έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν αυτογνωσία, αυτοπεποίθηση και ουσιαστικές σχέσεις με τους άλλους.
Άφησέ το να δοκιμάσει, να αποτύχει και να ξαναπροσπαθήσει
Η αγάπη συχνά σε σπρώχνει να καθαρίσεις τον δρόμο μπροστά από το παιδί σου. Να προλάβεις την απογοήτευση, να διορθώσεις το λάθος, να επέμβεις πριν δυσκολευτεί. Όμως η υπερπροστασία μπορεί να στερήσει από το παιδί πολύτιμα μαθήματα ζωής. Η ψυχική ανθεκτικότητα αναπτύσσεται όταν κάποιος ανακαλύπτει ότι μπορεί να τα καταφέρει ακόμη και μετά από μια αποτυχία. Αν δεν τα πάει καλά σε έναν αγώνα, αν ξεχάσει κάτι σημαντικό ή αν δεν πετύχει τον στόχο που είχε βάλει, δεν χρειάζεται να σπεύσεις να εξαφανίσεις τη δυσκολία. Μπορείς να σταθείς δίπλα του και να του δείξεις ότι η αξία του δεν εξαρτάται από το αποτέλεσμα. Έτσι μαθαίνει ότι τα λάθη δεν είναι απόδειξη ανικανότητας αλλά μέρος της διαδικασίας μάθησης. Και αυτό είναι ένα από τα πιο ισχυρά δώρα που μπορείς να του προσφέρεις.
Οι μικρές καθημερινές συνδέσεις έχουν μεγαλύτερη αξία απ’ ό,τι νομίζεις
Πολλοί γονείς ανησυχούν ότι δεν περνούν αρκετό ποιοτικό χρόνο με τα παιδιά τους. Η αλήθεια είναι ότι η σύνδεση δεν μετριέται μόνο σε ώρες. Συχνά κρύβεται σε μικρές στιγμές που μοιάζουν ασήμαντες. Στη διαδρομή προς το σχολείο, σε ένα αστείο την ώρα του φαγητού, σε μια αγκαλιά χωρίς συγκεκριμένο λόγο ή σε μια συζήτηση πριν τον ύπνο. Αυτές οι καθημερινές επαφές δημιουργούν ένα αίσθημα ασφάλειας που δύσκολα αντικαθίσταται από οργανωμένες δραστηριότητες ή ακριβά δώρα. Το παιδί δεν θυμάται πάντα τι του αγόρασες, θυμάται όμως πώς ένιωθε όταν ήταν μαζί σου. Όταν αισθάνεται ότι έχει έναν άνθρωπο που ενδιαφέρεται πραγματικά για όσα σκέφτεται και νιώθει, αποκτά μια σταθερή βάση πάνω στην οποία μπορεί να στηρίξει την αυτοεκτίμησή του και να εξερευνήσει τον κόσμο με μεγαλύτερη σιγουριά.
Η ψυχική ευεξία ενός παιδιού δεν είναι ένας προορισμός που κατακτιέται με σωστές τεχνικές ούτε ένα τρόπαιο που κερδίζεται μέσα από αψεγάδιαστη γονεϊκότητα. Είναι μια βαθιά αίσθηση ότι αξίζει αγάπη, σεβασμό και αποδοχή ακόμη κι όταν κάνει λάθη, θυμώνει, φοβάται ή απογοητεύεται. Αυτό που έχει πραγματικά σημασία δεν είναι να μεγαλώσεις ένα παιδί που δεν θα δυσκολευτεί ποτέ, αλλά ένα παιδί που θα γνωρίζει πως μπορεί να σταθεί απέναντι στις δυσκολίες χωρίς να αμφισβητεί την αξία του. Κάθε φορά που το ακούς με προσοχή, κάθε φορά που του δίνεις χώρο να εκφραστεί και κάθε φορά που του δείχνεις εμπιστοσύνη, χτίζεις αθόρυβα κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια καλή διάθεση. Χτίζεις τις βάσεις ενός ανθρώπου που θα μπορεί να φροντίζει τον εαυτό του, να συνδέεται ουσιαστικά με τους άλλους και να αντιμετωπίζει τη ζωή με εσωτερική δύναμη.
Οι 5 τρόποι:
- Άκου τα συναισθήματά του με προσοχή
- Δώσε χώρο για λάθη και νέες προσπάθειες
- Επένδυσε σε μικρές καθημερινές στιγμές σύνδεσης
- Δείξε αποδοχή χωρίς όρους και συγκρίσεις
- Γίνε το παράδειγμα που θέλεις να ακολουθήσει
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
