Πόσο επιδεινώνονται οι καύσωνες, οι πλημμύρες, οι ξηρασίες και οι καταιγίδες από την κλιματική αλλαγή; Σε μια «καινοτόμο» νέα μελέτη, ευρωπαίοι ερευνητές ανέπτυξαν ένα νέο μαθηματικό μοντέλο για τον υπολογισμό των κινδύνων που φέρνει η παγκόσμια θέρμανση.
Τα πρώτα αποτελέσματα υποδεικνύουν μάλιστα ότι η άνοδος της θερμοκρασίας δεκαπλασίασε τη «συνολική σφοδρότητα» των καυσώνων στην Ευρώπη, ένα μέτρο που εξετάζει το επίπεδο κινδύνου των κυμάτων ακραίας ζέστης.
Το μοντέλο «μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον υπολογισμό της συχνότητας, της διάρκειας, της έντασης, της γεωγραφικής έκτασης και άλλων μεταβλητών των ακραίων καιρικών φαινομένων» εξήγησε ο Γκόντφριντ Κίρχενγκαστ του Πανεπιστημίου του Γκρατς στην Αυστρία, επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Weather and Climate Extremes.
«Εφόσον υπάρχουν διαθέσιμα μακροπρόθεσμα κλιματικά δεδομένα, οι δείκτες κλιματικού κινδύνου μπορούν να παρακολουθούνται από χρόνο σε χρόνο και από δεκαετία σε δεκαετία, τόσο στις ευρωπαϊκές χώρες όσο και σε οποιαδήποτε άλλη περιοχή» ανέφερε.
Οι τελικοί δείκτες συνολικής σφοδρότητας για κάθε κατηγορία ακραίων φαινομένων μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την ποσοτικοποίηση των επιπτώσεων στους ανθρώπους, τα οικοσυστήματα και τις υποδομές, σημείωσε η ερευνητική ομάδα.
Δυνητικά, μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί στα δικαστήρια προκειμένου να καταλογιστούν ευθύνες σε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις για τις εκπομπές άνθρακα που ανεβάζουν την παγκόσμια θερμοκρασία.
Κύματα καύσωνα
Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε τη νέα προσέγγιση για να διερευνήσει μεταβολές στα επεισόδια καύσωνα στην Αυστρία και όλη την Ευρώπη, αξιοποιώντας μετρήσεις των μέγιστων ημερήσιων θερμοκρασιών τις τελευταίες έξι δεκαετίες.
Ως όριο για τα «ακραία» επεισόδια ζέστης χρησιμοποιήθηκε η θερμοκρασία σε κάθε τοποθεσία που ξεπερνά το μέγιστο 1% των ημερήσιων τιμών από το 1961 έως το 1990. Για την Αυστρία, το όριο αυτό προσδιορίστηκε στους 30 βαθμούς Κελσίου, στη νότια Ισπανία στους 35 βαθμούς και στη Φινλανδία 25 βαθμούς.
«Διαπιστώσαμε ότι η συνολική σφοδρότητα της ζέστης στην Αυστρία κα τις περισσότερες περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης έχει αυξηθεί κατά περίπου δέκα φορές την τρέχουσα κλιματική περίοδο από το 2010 έως το 2024, συγκριτικά με την περίοδο από το 1961 έως το 1990» δήλωσε ο Κίρχενγκαστ.
«Αυτή η τεράστια αύξηση του δείκτη συνολικής σφοδρότητας ξεπερνά κατά πολύ τη φυσική μεταβλητότητα και δείχνει την επίδραση της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής με μια σαφήνεια που ακόμη κι εγώ, ως ερευνητής του κλίματος, δεν έχω ξαναδεί» είπε.
Με την κλιματική αλλαγή να επιταχύνεται, τα τρία τελευταία χρόνια ήταν τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί, και η μέση θερμοκρασία του πλανήτη να έχει πλέον αυξηθεί κατά περίπου 1,4 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Ο ΟΗΕ έχει πλέον αναγνωρίσει πως ο στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού, σύμφωνα με τον οποίο η άνοδος ως τα τέλη του αιώνα δεν πρέπει να ξεπεράσει τους 1,5 βαθμούς, είναι ουσιαστικά νεκρός.
Σύμφωνα με περυσινή μελέτη στο Nature Medicine, η ζέστη έπαιξε ρόλο στον θάνατο περίπου 23.000 Ευρωπαίων το καλοκαίρι του 2024, το θερμότερο που έχει καταγραφεί σε παγκόσμιο επίπεδο.
Διαφορετική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο ίδιο περιοδικό προειδοποιούσε ότι η κλιματική αλλαγή θα αυξήσει δραματικά τους θανάτους λόγω ζέστης στις πόλεις της Ευρώπης και ειδικά της Μεσογείου.
Στην περίπτωση της Αθήνας, η άνοδος της θερμοκρασίας υπολογίστηκε ότι μπορεί να προκαλέσει σχεδόν 90.000 επιπλέον θανάτους έως το τέλος του αιώνα.
*Από τον Βαγγέλη Πρατικάκη
