Τα έντομα που ζουν σε τροπικές περιοχές έχουν εξελιχθεί να αντέχουν τις υψηλές θερμοκρασίες. Πολλά όμως πλησιάζουν τα όριά τους λόγω της κλιματικής αλλαγής, δείχνει μελέτη που εξέτασε χιλιάδες είδη.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που δημοσιεύονται στο Nature, έως και το ήμισυ των εντόμων στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου θα κινδυνεύουν από τις ακραίες θερμοκρασίες έως το τέλος του αιώνα.
Συγκριτικά με τα θηλαστικά, τα οποία μπορούν να δροσίζονται ιδρώνοντας ή βγάζοντας τη γλώσσα, τα έντομα μπορούν μόνο να αναζητούν καταφύγιο όταν το θερμόμετρο ανεβαίνει επικίνδυνα.
«Η άνοδος της θερμοκρασία θα είχε τεράστιο αντίκτυπο στους πληθυσμούς εντόμων, ειδικά σε περιοχές υψηλής βιοποικιλότητας», δήλωσε ο Μαρσέλ Πίτερς του Πανεπιστημίου της Βρέμης, μέλος της διεθνούς ομάδας που υπογράφει τα ευρήματα.
«Δεδομένου ότι τα έντομα επιτελούν κεντρικές λειτουργίες στα οικοσυστήματα ως επικονιαστές, αποικοδομητές και θηρευτές, υπάρχει κίνδυνος για εκτεταμένες συνέπειες σε ολόκληρα τα οικοσυστήματα» προειδοποίησε.
Στον θερμοθάλαμο
Τα έντομα αντιστοιχούν γύρω στο 70% των γνωστών ειδών ζώων, μέχρι σήμερα όμως λίγα είναι γνωστά για το περιθώριο προσαρμογής τους στην πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής.
Για να εξετάσουν το θέμα, οι ερευνητές πραγματοποίησαν αποστολές στο Περού και την Κένυα και συνέλεξαν δείγματα περισσότερων από 2.000 ειδών εντόμων από διάφορα υψόμετρα. Μετέφεραν τα έντομα στην κατασκήνωσή τους και τα τοποθέτησαν σε έναν θερμοθάλαμο για να ελέγξουν τις αντιδράσεις τους καθώς η θερμοκρασία ανέβαινε.
Κάθε λίγα λεπτά, οι ερευνητές έλεγχαν αν τα έντομα συνέχιζαν να κινούνται ή είχαν παραλύσει, ένδειξη ότι είχαν φτάσει στο θερμικό τους όριο.
Οι μύγες, όπως αυτό το είδος της οικογένειας Tephritidae στο Περιού, είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στη ζέστη (Adrian Forsyth)
Οι μετρήσεις έδειξαν ότι τα είδη που ζουν σε χαμηλότερα, και επομένως πιο θερμά, υψόμετρα έχουν μεγαλύτερη αντοχή στη ζέστη. Έχουν όμως και μικρότερο περιθώριο ασφάλειας, δεδομένου ότι οι θερμοκρασίες στις οποίες ήδη ζουν βρίσκονται κοντά στα θερμικά τους όρια.
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι διαφορετικές ομάδες εντόμων έχουν και διαφορετική αντοχή στη θερμοκρασία.
Στο Περού, οι μύγες ήταν οι πιο ευάλωτες, αφού σταματούσαν να κινούνται όταν η θερμοκρασία έφτανε κατά μέσο όρο τους 39 βαθμούς Κελσίου. Τα σκαθάρια σάλευαν μέχρι τους 41 βαθμούς κατά μέσο όρο, ενώ οι μέλισσες είχαν λίγο μεγαλύτερες αντοχές. Πιο σκληροτράχηλα από όλα τα άλλα έντομα ήταν οι ακρίδες, οι οποίες δεν έπεφταν σε κώμα κάτω από τους 44 βαθμούς κατά μέσο όρο.
Εκτός από τις μετρήσεις στον θερμοθάλαμο, οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τη θερμική σταθερότητα 1.000 πρωτεϊνών από 677 είδη, χρησιμοποιώντας ένα υπολογιστικό μοντέλογια να εκτιμήσουν σε ποια θερμοκρασία καταστρέφεται η δομή των μορίων.
Τα αποτελέσματα ήταν παρόμοια με αυτά που έδωσαν οι μετρήσεις: οι μύγες ήταν πιο ευαίσθητες και οι ακρίδες οι πιο ανθεκτικές.
Όπως τονίζει η ερευνητική ομάδα, η φυσική επιλογή είναι απίθανο να αυξήσει την ανθεκτικότητα αυτών των πρωτεϊνών στη ζέστη: «Οι ιδιότητες των πρωτεϊνών έχουν διατηρηθεί στο εξελικτικό δέντρο των εντόμων και μπορούν να αλλάξουν μόνο σε περιορισμένο βαθμό» εξήγησε ο Πίτερς.
«Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά της αντοχής στη θερμότητα είναι βαθιά ριζωμένα στη βιολογία και δεν μπορούν να προσαρμοστούν γρήγορα σε νέες κλιματικές συνθήκες» προειδοποίησε.
