Δεν είναι πάντα αυτό που φαντάζεσαι, δεν είναι μόνο ένα παιδί που σπρώχνει ένα άλλο στην αυλή ή μια φωνή που ακούγεται πιο δυνατά από τις υπόλοιπες. Το bullying έχει γίνει πιο ήσυχο, πιο υπόγειο, πιο δύσκολο να το πιάσεις με την πρώτη ματιά. Μπορεί να κρύβεται σε μια σιωπή στο τραπέζι, σε μια άρνηση να παει το παιδί σχολείο χωρίς λόγο που να εξηγείται εύκολα, σε ένα «δεν θέλω» που επαναλαμβάνεται χωρίς ένταση αλλά με βάρος. Εκεί είναι που χρειάζεται να είσαι λίγο πιο παρατηρητικός, λίγο πιο ανοιχτός στο να διαβάζεις πίσω από τις λέξεις. Γιατί το παιδί δεν θα σου πει πάντα «με πειράζουν». Θα σου δείξει όμως με τον τρόπο του ότι κάτι δεν του κάθεται καλά, κι εσύ είσαι αυτός που θα ενώσει τα κομμάτια χωρίς πανικό αλλά με καθαρό μυαλό.
Τα σιωπηλά σημάδια που σου ξεφεύγουν
Δεν θα δεις πάντα ξεκάθαρα σημάδια, κι αυτό είναι που μπερδεύει τους περισσότερους. Το παιδί μπορεί να αρχίσει να παραπονιέται για πόνους στο στομάχι, να δείχνει κουρασμένο χωρίς να έχει κάνει κάτι ιδιαίτερο, να αποφεύγει δραστηριότητες που πριν αγαπούσε. Μπορεί να κλείνεται λίγο περισσότερο, να μη θέλει να μιλήσει για το σχολείο ή να αλλάζει θέμα με μια αφοπλιστική ταχύτητα. Αυτές οι μικρές μετατοπίσεις είναι πιο σημαντικές από ένα μεγάλο ξέσπασμα. Το σώμα και η συμπεριφορά λένε ιστορίες πριν τις πουν τα λόγια. Αν μάθεις να τις ακούς, θα προλάβεις καταστάσεις πριν γίνουν πιο βαριές. Δεν χρειάζεται να γίνεις ντετέκτιβ, χρειάζεται να μείνεις παρών, χωρίς να πιέζεις, χωρίς να κάνεις ανάκριση, αλλά με μια ήρεμη επιμονή που δείχνει ότι είσαι εκεί.
Πώς μιλάς χωρίς να το τρομάξεις
Το ένστικτο σε πάει να αντιδράσεις έντονα, να θυμώσεις, να πάρεις θέση πριν καν ακούσεις όλη την ιστορία. Το παιδί όμως δεν χρειάζεται έναν θυμωμένο ενήλικα, χρειάζεται έναν σταθερό άνθρωπο που ακούει. Όταν ανοίξει το θέμα, άφησέ το να μιλήσει με τον ρυθμό του. Μην διακόπτεις, μην βιάζεσαι να δώσεις λύσεις, μην γεμίζεις τα κενά με δικά σου σενάρια. Κράτα την ψυχραιμία σου, ακόμη κι αν μέσα σου βράζεις. Αυτό που χτίζεις εκείνη τη στιγμή είναι εμπιστοσύνη. Κάνε ερωτήσεις απλές, χωρίς πίεση, δείξε ότι σε ενδιαφέρει πραγματικά τι ζει μέσα στην ημέρα του. Αν νιώσει ότι μπορεί να σου πει τα δύσκολα χωρίς να σε χάσει, τότε θα επιστρέφει σε σένα ξανά και ξανά. Κι αυτό είναι το πιο δυνατό εργαλείο που έχεις.
Τι μπορείς να κάνεις στην πράξη
Δεν μπορείς να ελέγξεις τα πάντα, αλλά μπορείς να εξοπλίσεις το παιδί σου. Μίλησέ του για το ότι η αξία του δεν καθορίζεται από το τι λέει κάποιος άλλος. Βοήθησέ το να βρει φράσεις απλές και καθαρές για να βάζει όρια, να απομακρύνεται όταν χρειάζεται, να ζητά βοήθεια χωρίς ντροπή. Δούλεψε μαζί του μικρά σενάρια, σαν παιχνίδι, ώστε να νιώθει πιο έτοιμο όταν βρεθεί σε δύσκολη στιγμή. Ταυτόχρονα, κράτα ανοιχτή γραμμή με το σχολείο, χωρίς καχυποψία αλλά με συνεργασία. Αν κάτι επαναλαμβάνεται, μην το αφήνεις να σέρνεται. Κατέγραψε, μίλα, ζήτα δράση. Και κάτι που ξεχνάμε εύκολα, ενίσχυσε την αυτοπεποίθησή του μέσα από πράγματα που το κάνουν να νιώθει καλά με τον εαυτό του, εκεί χτίζεται η ανθεκτικότητα.
Δεν μπορείς να του στρώσεις τον δρόμο ώστε να μη συναντήσει ποτέ δυσκολίες, κι ίσως αυτό να είναι και το πιο δύσκολο κομμάτι. Μπορείς όμως να του μάθεις να στέκεται μέσα σε αυτές χωρίς να χάνει τον εαυτό του. Να καταλαβαίνει πότε κάτι δεν είναι σωστό, να ζητά βοήθεια χωρίς ενοχή, να ξέρει ότι έχει αξία ανεξάρτητα από το πώς του φέρονται οι άλλοι. Το bullying δεν αντιμετωπίζεται με μια κίνηση, είναι μια διαδικασία που θέλει παρουσία, υπομονή και συνέπεια. Κι εσύ, όσο κι αν νιώθεις ότι δεν έχεις όλες τις απαντήσεις, είσαι ήδη αρκετός όταν είσαι εκεί με καθαρό βλέμμα και διάθεση να ακούσεις. Αυτό τελικά κάνει τη διαφορά, όχι οι τέλειες κινήσεις, αλλά η σταθερή σου παρουσία στη ζωή του.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
