Τα ριβοσώματα είναι τα μοριακά εργοστάσια των κυττάρων, οργανίδια που συνθέτουν πρωτεΐνες με βάση τις οδηγίες του DNA. Για πολύ καιρό, οι βιολόγοι πίστευαν ότι όλα τα ριβοσώματα είναι πανομοιότυπα στα άτομα του ίδιου είδους, ένα δόγμα που δείχνει τώρα να ανατρέπεται.
Μελέτη που δημοσιεύεται στο Cell Genomics διαπιστώνει ότι τα γονίδια που κωδικοποιούν τα ριβοσώματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και επηρεάζουν χαρακτηριστικά όπως το ύψος και το βάρος –κάτι που σημαίνει ότι ίσως είναι ένας άγνωστος ως σήμερα παράγοντας ανθρώπινης ποικιλομορφίας.
Τα ριβοσώματα (εικόνα) αποτελούνται από πρωτεΐνες και μόρια «ριβοσωμικού RNA» ή rRNA. Τα γονίδια αυτών των μορίων υπάρχουν σε εκατοντάδες αντίγραφα στο ανθρώπινο γονιδίωμα, κάτι που δυσχεραίνει τη μελέτη τους με συμβατικές γενετικές τεχνικές.
Για να αποφύγουν λάθη στην αλληλούχηση των γονιδίων, ή τον εντοπισμό μεταλλάξεων που εμφανίζονται τυχαία μετά τη γέννηση, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Queen Mary στο Λονδίνο αρχικά μελέτησαν το DNA 49 ζευγαριών ομοζυγωτικών διδύμων και εντόπισαν εκατοντάδες παραλλαγές που ήταν παρούσες και στα δύο αδέλφια.
Στη συνέχεια, αναζήτησαν συσχετίσεις ανάμεσα στις παραλλαγές αυτές και διάφορα ανθρώπινα χαρακτηριστικά σε δείγμα 300.000 ατόμων από την τράπεζα βιολογικών δεδομένων UK Biobank.
Στατιστικά σημαντικές συνδέσεις βρέθηκαν για χαρακτηριστικά όπως το ύψος, το βάρος, η περιφέρεια της μέσης και τα επίπεδα χοληστερόλης.
Ο μηχανισμός παραμένει άγνωστος, ωστόσο οι ερευνητές εικάζουν ότι οι γονιδιακές παραλλαγές αναγκάζουν τα ριβοσώματα να δείχνουν «προτίμηση» στη σύνθεση ορισμένων πρωτεϊνών, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάζει τον μεταβολισμό, την ανάπτυξη ή τον κίνδυνο ασθενειών.
Τα ευρήματα έρχονται να προστεθούν σε μελέτες που διαπίστωναν ότι κάθε κύτταρο μπορεί να περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά ριβοσώματα, πιθανώς εξειδικευμένα σε διαφορετικές πρωτεΐνες.
Αλλες έρευνες έχουν δείξει ότι ο αριθμός των αντιγράφων των γονιδίων rRNA συνδέεται με το σωματικό βάρος και τα επίπεδα λευκών αιμοσφαιρίων στο αίμα. Τα νέα ευρήματα ενισχύουν τις υποψίες ότι το rRNA παίζει σημαντικό ρόλο στον φαινότυπο.
Αλλες ερευνητικές ομάδες εξετάζουν τώρα ενδεχόμενη σχέση ανάμεσα σε μεταλλάξεις των ριβοσωμάτων και διάφορες μορφές καρκίνου. Αν τα ριβοσώματα των όγκων είναι διαφορετικά από τα κανονικά, θα μπορούσαν ενδεχομένως να γίνουν στόχος νέων θεραπειών.
*Από τον Βαγγέλη Πρατικάκη
