Ο Άρης σήμερα είναι ένας ψυχρός, ξηρός και σκονισμένος πλανήτης. Όμως όλο και περισσότερα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι στο πολύ μακρινό παρελθόν ίσως να ήταν εντελώς διαφορετικός, πιο ζεστός, με νερό στην επιφάνειά του και πιθανώς… με έναν τεράστιο ωκεανό.
Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature φέρνει στο προσκήνιο ένα εντυπωσιακό στοιχείο: ένα γεωλογικό «ίχνος» που μοιάζει με το σημάδι που αφήνει το νερό στα τοιχώματα μιας μπανιέρας όταν αδειάσει.
Τι είναι το «δαχτυλίδι της μπανιέρας»;
Οι επιστήμονες περιγράφουν μια εκτεταμένη, σχετικά επίπεδη ζώνη στο βόρειο ημισφαίριο του Άρη.
Αυτή η ζώνη μοιάζει με αυτό που στη Γη ονομάζουμε ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα, το σημείο δηλαδή όπου τελειώνει η στεριά και αρχίζει ο ωκεανός.
Η βασική ιδέα είναι απλή: αν κάποτε υπήρχε ένας μεγάλος ωκεανός στον Άρη και στη συνέχεια εξατμίστηκε, θα έπρεπε να έχει αφήσει πίσω του ένα «ίχνος» της παλιάς ακτογραμμής.
Και αυτό το ίχνος ίσως είναι αυτό που βλέπουμε σήμερα.
Πώς προέκυψε αυτή η θεωρία
Οι ερευνητές δεν βασίστηκαν μόνο σε εικόνες. Χρησιμοποίησαν και προσομοιώσεις:
«στέγνωσαν» ψηφιακά τους ωκεανούς της Γης για να δουν τι μένει πίσω.
Το αποτέλεσμα; Το πιο ανθεκτικό γεωλογικό αποτύπωμα δεν είναι μια λεπτή γραμμή ακτής, αλλά μια ευρύτερη ζώνη — σαν «πάγκος» γύρω από τον ωκεανό.
Στη συνέχεια, αναζήτησαν κάτι αντίστοιχο στον Άρη χρησιμοποιώντας δεδομένα από το Mars Orbiter Laser Altimeter της NASA. Και βρήκαν ενδείξεις που ταιριάζουν με αυτή την εικόνα.
Τι ξέρουμε ήδη για το νερό στον Άρη
Η ιδέα ότι ο Άρης είχε νερό δεν είναι καινούργια.
Αποστολές όπως οι Viking 1 και Viking 2 είχαν ήδη εντοπίσει:
- αποξηραμένα ποτάμια
- αρχαία δέλτα
- ίχνη λιμνών
Αυτά δείχνουν ότι το νερό υπήρχε και μάλιστα για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Γιατί είναι δύσκολο να αποδειχθεί αν υπήρχε ωκεανός
Η επιστήμη εδώ λειτουργεί με ενδείξεις, όχι με βεβαιότητες.
Υπάρχουν δύο βασικά προβλήματα:
- Η μορφολογία του Άρη είναι διαφορετική από της Γης
Στη Γη, οι τεκτονικές πλάκες διαμορφώνουν τις ακτογραμμές. Στον Άρη, αυτή η διαδικασία δεν υπάρχει. - Τα ίχνη έχουν αλλοιωθεί με τον χρόνο
Ηφαιστειακή δραστηριότητα και γεωλογικές αλλαγές μπορεί να έχουν «παραμορφώσει» τα αρχικά χαρακτηριστικά.
Γι’ αυτό και οι επιστήμονες μιλούν για μια ισχυρή αλλά όχι οριστική υπόθεση.
Πού πήγε όλο αυτό το νερό;
Αν υπήρχε ωκεανός, τι απέγινε;
Η πιο πιθανή εξήγηση είναι ότι ο Άρης έχασε την πυκνή ατμόσφαιρά του.
Χωρίς αυτήν:
- το νερό δεν μπορούσε να παραμείνει υγρό
- εξατμίστηκε ή διασπάστηκε
- μέρος του διέφυγε στο διάστημα
Σήμερα, νερό υπάρχει κυρίως σε μορφή πάγου ή πιθανώς βαθιά κάτω από την επιφάνεια.
Μπορεί ο Άρης να γίνει η μελλοντική αποικία της ανθρωπότητας;
Το ρομπότ Rosalind Franklin rover της European Space Agency αναμένεται να φτάσει στον Άρη τα επόμενα χρόνια, με δυνατότητα να μελετήσει όχι μόνο την επιφάνεια αλλά και το υπέδαφος.
Αν εντοπίσει σαφή ιζήματα ή χημικά ίχνη που σχετίζονται με θαλάσσιο περιβάλλον, η θεωρία του ωκεανού θα ενισχυθεί σημαντικά.
