Με 141 ψήφους υπέρ και 8 κατά πέρασε από τον ΟΗΕ ένα ιστορικό ψήφισμα που υποστηρίζει τη γνωμοδότηση του παγκόσμιου δικαστηρίου ότι οι χώρες έχουν νομική υποχρέωση να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή.
Οι ΗΠΑ – οι οποίες είναι ο μεγαλύτερος ιστορικός ρυπαντής στον κόσμο – ήταν μεταξύ της μικρής ομάδας των 8 χωρών που αντιτίθεται σε αυτό.
Τι αναφέρει το ψήφισμα για την κλιματική αλλαγή
Το ψήφισμα αναφέρει ότι τα κράτη είναι υπεύθυνα για κάθε είδους δραστηριότητες που βλάπτουν το κλίμα, αλλά θέτει ρητά ως στόχο τα ορυκτά καύσιμα.
Ειδικότερα, το ψήφισμα, το οποίο κατατέθηκε από το νησί Βανουάτου του Ειρηνικού, επιβεβαιώνει τη συμβουλευτική γνωμοδότηση του Ιουλίου 2025 του Διεθνούς Δικαστηρίου (ICJ) σύμφωνα με την οποία τα κράτη υποχρεούνται να μειώσουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων και να αντιμετωπίσουν την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Αναφέρει ότι η αδυναμία ενός κράτους να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία του κλιματικού συστήματος από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, μεταξύ άλλων μέσω της παραγωγής και κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, της χορήγησης αδειών εξερεύνησης ορυκτών καυσίμων ή της παροχής επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων, «μπορεί να συνιστά διεθνή παράνομη πράξη που αποδίδεται στο εν λόγω κράτος».
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε ότι η ψηφοφορία της Τετάρτης στη Γενική Συνέλευση, στην οποία απείχαν 28 χώρες, υπογράμμισε ότι οι κυβερνήσεις είναι υπεύθυνες για την προστασία των πολιτών από την «κλιμακούμενη κλιματική κρίση».
«Χαιρετίζω την υιοθέτηση του ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης σχετικά με τη συμβουλευτική γνώμη του ΔΔΧ για την κλιματική αλλαγή – μια ισχυρή επιβεβαίωση του διεθνούς δικαίου, της κλιματικής δικαιοσύνης, της επιστήμης + της ευθύνης των κρατών να προστατεύουν τους ανθρώπους από την κλιμακούμενη κλιματική κρίση», δήλωσε ο Γκουτέρες σε ανάρτησή του στο X.
I welcome the adoption of the #UNGA resolution recognising the human right to a healthy environment – an important tool for accountability and climate justice.
The well-being of people around the world and the survival of future generations depends on the health of our planet.
— António Guterres (@antonioguterres) July 28, 2022
Αν και δεν είναι νομικά δεσμευτική, η συμβουλευτική γνώμη του δικαστηρίου χρησιμοποιείται ήδη σε δικαστικές διαμάχες για το κλίμα σε όλο τον κόσμο και οι δικαστές αρχίζουν να την αναφέρουν στις αποφάσεις τους που σχετίζονται με το κλίμα.
Αλλά έχει αποδειχθεί πιο δυσεπίλυτο ως διπλωματικό μοχλό . Δεν κατάφερε να αφήσει σημάδια στις περσινές συνομιλίες της UNFCCC για το κλίμα στο Μπελέμ. Η Σαουδική Αραβία χαρακτήρισε την ένταξή της στα τελικά κείμενα «κόκκινη, κόκκινη γραμμή» .
Ποιες χώρες ψήφισαν
Οι ΗΠΑ ενώθηκαν με τη Σαουδική Αραβία, τη Ρωσία, το Ισραήλ, το Ιράν, την Υεμένη, τη Λιβερία και τη Λευκορωσία στην αντίθεσή τους στο ψήφισμα την Τετάρτη. Η Τουρκία, η οποία διοργανώνει τη σύνοδο κορυφής για το κλίμα Cop31, η Ινδία και οι πετρελαιοπαραγωγοί Κατάρ και Νιγηρία ήταν μεταξύ αυτών που απείχαν.
Η Αυστραλία, η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν μεταξύ των 141 χωρών που ψήφισαν υπέρ του ψηφίσματος.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα και άλλες σημαντικές περιβαλλοντικές συμφωνίες και έχει ακολουθήσει πολιτικές για την ενίσχυση της παραγωγής ορυκτών καυσίμων.
«Το ψήφισμα περιλαμβάνει ακατάλληλες πολιτικές απαιτήσεις σχετικά με τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε η αναπληρώτρια πρέσβειρα των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Τάμι Μπρους. Η Ουάσιγκτον δεν βλέπει κανένα λόγο να απαιτήσει από τον γενικό γραμματέα να υποβάλει έκθεση σχετικά με τα νομικά ζητήματα που εγείρονται, πρόσθεσε ο Μπρους.
Το Associated Press ανέφερε τον Φεβρουάριο ότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε παροτρύνει άλλα έθνη να πιέσουν το Βανουάτου να αποσύρει το ψήφισμα από την εξέταση.
Πριν από την ψηφοφορία, ο Όντο Τέβι, πρεσβευτής του Βανουάτου στον ΟΗΕ, δήλωσε: «Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς μεταξύ μας σχετικά με το γιατί αυτό έχει σημασία… Έχει σημασία επειδή η ζημιά είναι πραγματική και είναι ήδη εδώ, κατά μήκος των νησιών και των ακτών μας, για τις κοινότητες που αντιμετωπίζουν ξηρασία και αποτυχημένες συγκομιδές».
«Τα κράτη και οι λαοί που επωμίζονται το βαρύτερο βάρος είναι πολύ συχνά εκείνοι που συνέβαλαν λιγότερο στο πρόβλημα», είπε.
Ο υπουργός κλιματικής αλλαγής του Βανουάτου, Ραλφ Ρεγκενβάνου, δήλωσε: «Στο τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο, η διαρκής δέσμευση για το κράτος δικαίου είναι πιο σημαντική από ποτέ» και ότι η κλιματική αλλαγή «δεν αποτελεί εξαίρεση».
«Η τήρηση της διευκρίνισης του δικαστηρίου σχετικά με τις υφιστάμενες υποχρεώσεις είναι απαραίτητη για την αξιοπιστία του διεθνούς συστήματος και για την αποτελεσματική συλλογική δράση», δήλωσε.
Πατρίδες εξαφανίζονται
Επί δεκαετίες, τα έθνη του Ειρηνικού παρακολουθούσαν τις πατρίδες τους να εξαφανίζονται σιγά σιγά.
Στο Τουβαλού, όπου το μέσο υψόμετρο είναι μόλις 2 μέτρα (6,6 πόδια) πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού έχει υποβάλει αίτηση για βίζα κλιματικής μετανάστευσης στην Αυστραλία, αν και μόνο ένας περιορισμένος αριθμός γίνεται δεκτός κάθε χρόνο. Μέχρι το 2100, προβλέπεται ότι μεγάλο μέρος της χώρας θα είναι κάτω από το νερό κατά την παλίρροια.
Στο Ναουρού, η κυβέρνηση έχει αρχίσει να πουλάει διαβατήρια σε πλούσιους αλλοδαπούς – προσφέροντας πρόσβαση χωρίς βίζα σε δεκάδες χώρες – σε μια προσπάθεια να δημιουργήσει έσοδα για πιθανές προσπάθειες μετεγκατάστασης.
Η συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα το 2015 έθεσε ως στόχο τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας στους 1,5 βαθμούς Κελσίου από την προβιομηχανική εποχή, ή τα μέσα του 1800, δίνοντας αφορμή για το μότο «1,5 για να παραμείνουμε ζωντανοί», αλλά τώρα οι επιστήμονες λένε ότι ακόμη και το καλύτερο δυνατό σενάριο τους ξεπερνά αυτό το χαρακτηριστικό όριο θερμοκρασίας.
Ο Βισάλ Πρασάντ, διευθυντής της οργάνωσης Φοιτητές των Νησιών του Ειρηνικού που Καταπολεμούν την Κλιματική Αλλαγή, η οποία ηγήθηκε της εκστρατείας για την έκδοση γνωμοδότησης του ΔΔΧ, χαρακτήρισε την ψηφοφορία ως δέσμευση για «πραγματοποίησή της».
