Υπάρχει μια στιγμή σε κάθε σχέση, ερωτική, φιλική, οικογενειακή, που λες μέσα σου «μα γιατί με πείραξε τόσο πολύ αυτό;». Κι εκεί συνήθως αρχίζει το έργο. Όχι με τον άλλον, με εσένα. Γιατί η αλήθεια είναι πως οι άνθρωποι σπάνια φυτεύουν από το μηδέν ένα συναίσθημα μέσα σου. Πιο συχνά πατάνε κατά λάθος πάνω σε κάτι που υπήρχε ήδη, σαν εκείνο το σημείο στον ώμο που πονάει μόνο όταν το ακουμπήσεις. Κάποιος μπορεί να άργησε να απαντήσει σε μήνυμα και ξαφνικά να νιώθεις απόρριψη, πανικό ή θυμό δυσανάλογο με το γεγονός. Δεν γεννήθηκε εκείνη τη στιγμή όλο αυτό. Απλώς ενεργοποιήθηκε. Και όσο δύσκολο κι αν είναι να το παραδεχτείς, αυτή η συνειδητοποίηση σε βγάζει από τον ρόλο του μόνιμα αδικημένου και σε βάζει σε έναν πολύ πιο ενδιαφέροντα ρόλο, εκείνον του ανθρώπου που αρχίζει να καταλαβαίνει τον εαυτό του.
Οι αντιδράσεις σου έχουν πάντα ιστορία
Ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί σαν κάμερα ασφαλείας που καταγράφει ουδέτερα όσα συμβαίνουν. Λειτουργεί σαν παλιός σεναριογράφος που έχει ήδη γράψει το έργο από προηγούμενες εμπειρίες, φόβους, απογοητεύσεις και μικρές πληγές που δεν έκλεισαν ποτέ τελείως. Γι’ αυτό δύο άνθρωποι μπορούν να ακούσουν ακριβώς την ίδια φράση και να αντιδράσουν εντελώς διαφορετικά. Ο ένας να γελάσει και ο άλλος να καταρρεύσει. Δεν είναι υπερβολικός, ούτε «δραματικός». Είναι απλώς πιο κοντά σε ένα τραύμα που ακόμα ζητάει προσοχή. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άλλοι δεν έχουν ευθύνη για τη συμπεριφορά τους. Έχουν. Αλλά υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «με πλήγωσες» και στο «ξύπνησες κάτι που ήδη φοβόμουν». Η δεύτερη φράση έχει επίγνωση. Και η επίγνωση είναι ίσως το πιο σέξι πράγμα που μπορεί να κουβαλάει ένας άνθρωπος μετά τα 40, μαζί με το να ξέρει πού άφησε τα γυαλιά του.
Όταν λες «με έκανες να νιώσω», χάνεις λίγο τη δύναμή σου
Υπάρχει ένας ύπουλος τρόπος με τον οποίο πολλές σχέσεις μπλέκονται σε αδιέξοδο. Ξεκινά με τη φράση «με έκανες να νιώσω έτσι». Ακούγεται λογική, αλλά στην πραγματικότητα δίνει το τηλεχειριστήριο των συναισθημάτων σου στον άλλον. Σαν να μην υπάρχει κανένα ενδιάμεσο στάδιο ανάμεσα σε αυτό που έγινε και σε αυτό που ένιωσες. Κι όμως υπάρχει. Εκεί μέσα βρίσκονται οι σκέψεις σου, οι ανασφάλειές σου, οι παλιές εμπειρίες σου, η εξάντληση της ημέρας, οι φόβοι σου για εγκατάλειψη, η ανάγκη σου να νιώσεις σημαντικός. Όλα αυτά επηρεάζουν το συναίσθημα που γεννιέται. Όταν αρχίζεις να λες «ένιωσα μικρός όταν έγινε αυτό» αντί για «με έκανες να νιώσω μικρός», κάτι αλλάζει. Δεν κατηγορείς, επικοινωνείς. Δεν στήνεις δικαστήριο, ανοίγεις συζήτηση. Και ξαφνικά ο άλλος δεν χρειάζεται να αμυνθεί σαν πολιτικός σε πάνελ, αλλά μπορεί πραγματικά να σε ακούσει.
Το πιο δύσκολο είναι να κάτσεις απέναντι από το δικό σου κομμάτι
Η ωριμότητα δεν φαίνεται όταν είσαι ήρεμος σε μια παραλία τον Αύγουστο με κοκτέιλ και χωρίς ειδοποιήσεις στο κινητό. Φαίνεται όταν κάποιος αγγίζει ένα ευαίσθητο σημείο σου και εσύ αντί να εκραγείς, κάνεις μια μικρή παύση και αναρωτιέσαι «τι άγγιξε τώρα μέσα μου;». Αυτό θέλει θάρρος. Γιατί μερικές φορές θα δεις ότι κουβαλάς ακόμα την αίσθηση πως δεν αρκείς, πως θα σε αφήσουν, πως πρέπει να αποδείξεις την αξία σου συνεχώς. Και ξέρεις κάτι; Οι σχέσεις δεν δημιουργούν πάντα αυτά τα τραύματα. Συχνά τα αποκαλύπτουν. Είναι σαν καθρέφτες με πολύ σκληρό φωτισμό. Όχι ιδιαίτερα κολακευτικοί, αλλά ειλικρινείς. Όταν όμως σταματήσεις να βλέπεις κάθε trigger σαν επίθεση και αρχίσεις να το βλέπεις σαν πληροφορία, τότε αλλάζει ο τρόπος που σχετίζεσαι. Με τους άλλους, αλλά κυρίως με εσένα.
Το παράξενο είναι πως όσο περισσότερο αναλαμβάνεις την ευθύνη του εσωτερικού σου κόσμου, τόσο πιο ελεύθερος νιώθεις μέσα στις σχέσεις σου. Δεν εξαρτάσαι πια αποκλειστικά από το αν ο άλλος θα πει το σωστό, θα φερθεί τέλεια ή θα καλύψει κάθε σου ανάγκη. Αρχίζεις να καταλαβαίνεις τι συμβαίνει μέσα σου πριν το μετατρέψεις σε κατηγορία. Και αυτό δεν σε κάνει ψυχρό ή απόμακρο. Σε κάνει πιο καθαρό. Πιο αληθινό. Γιατί οι άνθρωποι που έχουν δουλέψει λίγο με τα σκοτάδια τους δεν γίνονται άτρωτοι. Γίνονται πιο ήρεμοι, πιο συνειδητοί, λιγότερο πρόθυμοι να πετάξουν τα σπασμένα κομμάτια τους πάνω στους άλλους. Κάποια στιγμή καταλαβαίνεις ότι η μεγαλύτερη δύναμη δεν είναι να αποδείξεις πως έχεις δίκιο. Είναι να μπορείς να πεις «αυτό που έγινε με άγγιξε βαθιά και θέλω να καταλάβω γιατί». Κι εκεί ξεκινά κάτι πολύ πιο ουσιαστικό από έναν ακόμα καβγά.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
