Για χρόνια, η επιστημονική κοινότητα γνώριζε ότι η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει. Αυτό που δεν γνώριζε με ακρίβεια ήταν πόσο γρήγορα και γιατί. Μια νέα, εκτεταμένη επανεξέταση των διαθέσιμων δεδομένων έρχεται να δώσει απαντήσεις, που ξεπερνούν το λιώσιμο των παγετώνων και των πολικών πάγων.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Science Advances, ο μεγαλύτερος «ένοχος» ίσως είναι η θερμική διαστολή των ωκεανών. Όσο οι θάλασσες θερμαίνονται, το νερό διαστέλλεται και καταλαμβάνει περισσότερο χώρο. Αυτή η αργή αλλά σταθερή διαδικασία φαίνεται να είναι ο βασικός παράγοντας πίσω από την επιταχυνόμενη άνοδο της στάθμης των θαλασσών παγκοσμίως.
Τι έδειξε η νέα ανάλυση
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από διεθνή ομάδα επιστημόνων, οι οποίοι κατάφεραν να συνδυάσουν δεδομένα από διαφορετικές δεκαετίες και τεχνολογίες, από παλιρροιογράφους της δεκαετίας του ’60 μέχρι σύγχρονους δορυφόρους και πλωτούς αισθητήρες που χαρτογραφούν τη θερμοκρασία και την αλατότητα των ωκεανών σε πραγματικό χρόνο. Με αυτή τη νέα, ενιαία προσέγγιση, οι ερευνητές μπόρεσαν να αποτυπώσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το πώς και πόσο γρήγορα ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, από το 1960 μέχρι σήμερα, η παγκόσμια μέση στάθμη της θάλασσας φαίνεται να αυξάνεται κατά περίπου 2,06 χιλιοστά τον χρόνο. Όμως όπως αναφέρουν οι ερευνητές, το πιο ανησυχητικό εύρημα είναι η επιτάχυνση. Την περίοδο 2005–2023, ο ρυθμός σχεδόν διπλασιάστηκε, φτάνοντας τα 3,94 χιλιοστά τον χρόνο.
Γιατί ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας;
Αναλύοντας τους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτή την άνοδο, η ομάδα κατέληξε σε μια σαφή εικόνα:
- 43% οφείλεται στη θερμική διαστολή των ωκεανών
- 27% στο λιώσιμο των ορεινών παγετώνων
- 15% στην απώλεια πάγου στη Γροιλανδία
- 12% στην απώλεια πάγου στην Ανταρκτική
- 3% σε αλλαγές στην αποθήκευση νερού στη στεριά
Οι ερευνητές αποδίδουν την ακρίβεια των νέων αποτελεσμάτων στα πιο εξελιγμένα δορυφορικά δεδομένα, τη καλύτερη χαρτογράφηση της συρρίκνωσης των παγετώνων, τις βελτιωμένες μεθόδους ανάλυσης αλλά και τους πλωτούς αισθητήρες που προσφέρουν λεπτομερή εικόνα της θερμοκρασίας των ωκεανών.
Όπως αναφέρουν: «Οι επικαιροποιημένες εκτιμήσεις γεφυρώνουν τις αποκλίσεις ανάμεσα στις μεθόδους και μειώνουν τα σφάλματα που μπορεί να προκύψουν από τη χρήση ενός μόνο συνόλου δεδομένων».
Τι σημαίνει αυτό για τις επόμενες δεκαετίες
Ακόμη κι αν οι παγκόσμιες εκπομπές μειωθούν άμεσα, τα μοντέλα προβλέπουν ότι οι ωκεανοί θα συνεχίσουν να θερμαίνονται για τουλάχιστον 50 χρόνια. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα συνεχιστεί, επηρεάζοντας μεταξύ άλλων παράκτιες περιοχές, δίκτυα τροφίμων, εμπορικές διαδρομές, μετακινήσεις πληθυσμών.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, κάποιες συνέπειες πλέον δεν μπορούν να αποφευχθούν. Όμως το μέγεθος αυτών των επιπτώσεων εξαρτάται από το πόσο γρήγορα θα περιορίσουμε την υπερθέρμανση. «Η κατανόηση των αιτιών είναι το πρώτο βήμα για να προβλέψουμε τι έρχεται και να σχεδιάσουμε πώς θα ανταποκριθούμε» σημειώνουν οι ερευνητές.
