Η Ρένα Δούρου γνωρίζει καλά τι σημαίνει να μπαίνεις σε μια μάχη την οποία οι περισσότεροι θεωρούν χαμένη. Το έκανε το 2014, όταν εγκατέλειψε τη σχετική ασφάλεια της βουλευτικής έδρας για να διεκδικήσει την Περιφέρεια Αττικής. Το κάνει ξανά τώρα, μόνο που αυτή τη φορά το έπαθλο δεν είναι ένας θεσμικός θώκος με αίγλη και εξουσία. Είναι η προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ που συρρικνώνεται, ενός κόμματος που μετρά αποχωρήσεις και μιας παράταξης η οποία δίνει μάχη όχι για την πρωτιά, αλλά για την ίδια την πολιτική της επιβίωση.
Από το πρωί του Σαββάτου, η Ρένα Δούρου είναι η νέα πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ. Μετά την απόσυρση του Παύλου Πολάκη, ο οποίος επέλεξε να ανακοινώσει τη στάση του με μια σφακιανή μαντινάδα, η βουλεύτρια του Δυτικού Τομέα της Αθήνας έμεινε η μοναδική υποψήφια.
Η διαδικασία μπορεί να ήταν τυπική, τίποτε άλλο, όμως, δεν είναι τυπικό. Διότι η εκλογή της δεν αποτελεί απλώς μια αλλαγή φρουράς στα κοινοβουλευτικά έδρανα. Είναι η επιστροφή μιας πολιτικού που βρέθηκε στην κορυφή, πέρασε μέσα από πολιτική και προσωπική δοκιμασία, έμεινε για χρόνια στη σκιά και τώρα εμφανίζεται ξανά στο κέντρο της σκηνής την ώρα που γύρω της σβήνουν τα φώτα της παλιάς Κουμουνδούρου.
Το κορίτσι από το Αιγάλεω που μπήκε στα βαθιά
Γεννημένη το 1974 και μεγαλωμένη στο Αιγάλεω, η Ρένα Δούρου ανήκει στη γενιά στελεχών που αναδείχθηκαν πριν από την κυβερνητική έκρηξη του ΣΥΡΙΖΑ. Σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνέχισε με πολιτικές σπουδές στη Γαλλία, στην Τουρκία και στη Βρετανία. Εντάχθηκε από νεαρή ηλικία στον χώρο της ανανεωτικής και ριζοσπαστικής Αριστεράς και έχτισε σταδιακά ένα προφίλ με έμφαση στη διεθνή πολιτική.
Εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής το 2012, στην εκλογική εκτίναξη του ΣΥΡΙΖΑ. Ήταν η εποχή που ένα κόμμα διαμαρτυρίας ετοιμαζόταν να διεκδικήσει την εξουσία και αναζητούσε νέα πρόσωπα, με δημόσια παρουσία, πολιτική οξύτητα και τηλεοπτική αντοχή. Η Δούρου τα διέθετε και δύο χρόνια αργότερα θα έπαιζε τα πάντα σε μία ζαριά.
Η μεγάλη νίκη του 2014
Τον Μάρτιο του 2014 παρέδωσε τη βουλευτική της έδρα για να διεκδικήσει την Περιφέρεια Αττικής. Οι αρχικές μετρήσεις δεν την εμφάνιζαν ως βέβαιη νικήτρια. Η ίδια, ωστόσο, μετέτρεψε την αναμέτρηση σε δημοψήφισμα για το παλιό πολιτικό σύστημα.
Στον δεύτερο γύρο επικράτησε του Γιάννη Σγουρού και έγινε η πρώτη γυναίκα περιφερειάρχης Αττικής. Η νίκη της ήταν κάτι περισσότερο από αυτοδιοικητική ανατροπή. Ήταν ο προάγγελος της ανόδου του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία λίγους μήνες αργότερα.
Για ένα διάστημα η Δούρου συγκαταλεγόταν στα ισχυρότερα και πιο αναγνωρίσιμα στελέχη της παράταξης. Διέθετε δική της εκλογική νομιμοποίηση, διοικούσε τη μεγαλύτερη περιφέρεια της χώρας και ακουγόταν ακόμη και ως πιθανή μελλοντική διεκδικήτρια κορυφαίων κομματικών θέσεων. Ύστερα ήρθαν οι καταστροφές.
Η Μάνδρα, το Μάτι και τα χρόνια της πολιτικής ερήμου
Η πλημμύρα στη Μάνδρα το 2017 και, κυρίως, η φονική πυρκαγιά στο Μάτι το καλοκαίρι του 2018 σημάδεψαν ανεξίτηλα τη θητεία της.
Η Δούρου βρέθηκε στο επίκεντρο μιας σκληρής δημόσιας αντιπαράθεσης για τις ευθύνες του κρατικού και αυτοδιοικητικού μηχανισμού. Η πολιτική φθορά ήταν τεράστια. Το 2019 έχασε την Περιφέρεια Αττικής από τον Γιώργο Πατούλη και πέρασε σε μια μακρά περίοδο άμυνας, με τις δικαστικές εκκρεμότητες να συνοδεύουν σχεδόν κάθε δημόσια αναφορά στο όνομά της.
Η ίδια υποστήριζε σταθερά ότι στοχοποιήθηκε και ότι στην Περιφέρεια αποδόθηκαν αρμοδιότητες που δεν διέθετε επιχειρησιακά. Το 2024 αθωώθηκε ομόφωνα σε πρώτο βαθμό για την υπόθεση της πυρκαγιάς στο Μάτι, ενώ τον Ιούνιο του 2025 αθωώθηκε και από το Εφετείο. Είχαν προηγηθεί απαλλακτικές κρίσεις για την υπόθεση της Μάνδρας και σε πειθαρχικό επίπεδο.
Οι δικαστικές αποφάσεις έκλεισαν τον νομικό κύκλο. Δεν μπορούσαν, βέβαια, να διαγράψουν την πολιτική μνήμη ούτε την τραγωδία. Της έδωσαν, όμως, τη δυνατότητα να επιστρέψει χωρίς τον μόνιμο αστερίσκο μιας εκκρεμούς κατηγορίας. Και η Δούρου περίμενε. Δεν αποχώρησε από τον ΣΥΡΙΖΑ στις διασπάσεις. Δεν επιχείρησε να δημιουργήσει προσωπικό φορέα. Παρέμεινε μέσα στο κόμμα, επανεξελέγη βουλευτής στον Δυτικό Τομέα το 2023 και ανέλαβε τον τομέα Εξωτερικών. Όσο άλλοι έφευγαν με θόρυβο, εκείνη συγκέντρωνε πολιτικό χρόνο. Τώρα έρχεται να τον εξαργυρώσει.
Το μπρα ντε φερ με τον Πολάκη
Η υποψηφιότητά της για την προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας προκάλεσε αμέσως μετωπική σύγκρουση με την πλευρά Πολάκη. Συνεργάτες του βουλευτή Χανίων απαίτησαν την «οικειοθελή και συναινετική» απόσυρσή της, προκειμένου ο ίδιος να εκλεγεί ομόφωνα. Το πολιτικό μήνυμα ήταν ελάχιστα συγκαλυμμένο: κατά την πλευρά Πολάκη, μόνο μια δική του ηγεσία θα μπορούσε να διασφαλίσει την εκλογική επιβίωση του ΣΥΡΙΖΑ. Η απάντηση της Δούρου ήταν σύντομη και παγωμένη: δεν απαντά σε «κύκλους» και δεν αποσύρεται.
Το σκοινί τεντώθηκε, αλλά δεν έσπασε. Ο Πολάκης τελικά δεν κατέθεσε υποψηφιότητα και γνωστοποίησε ότι δεν θα παραστεί στη διαδικασία. Η Δούρου έμεινε μόνη στην κάλπη χωρίς, όμως, να έχει εξασφαλίσει και πολιτική ανακωχή. Αυτό είναι το πρώτο παράδοξο της επόμενης ημέρας. Εκλέχτηκε χωρίς αντίπαλο, αλλά όχι χωρίς αντιπολίτευση.
Η δύσκολη σχέση με τον Φάμελλο
Η Δούρου δεν υπήρξε εξαρχής απέναντι στον Σωκράτη Φάμελλο. Τους τελευταίους μήνες, όμως, απομακρύνθηκε από τη στρατηγική του για συμπόρευση με το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα.
Στην κρίσιμη Κεντρική Επιτροπή του Ιουνίου συντάχθηκε με την τροπολογία Πολάκη και Νίκου Παππά υπέρ της αυτόνομης πορείας. Ζήτησε μάλιστα από τον Φάμελλο συγκεκριμένο οδικό χάρτη και χρονοδιάγραμμα, προειδοποιώντας ότι η εμπιστοσύνη είχε διαρραγεί και ότι το σχέδιο σύγκλισης δεν μπορούσε να μοιάζει με προαναγγελία αυτοδιάλυσης του κόμματος.
Η θέση της ήταν προσεκτικά υπολογισμένη. Ούτε λευκή επιταγή στον Τσίπρα ούτε παράδοση του ΣΥΡΙΖΑ άνευ όρων. Το κόμμα, κατά τη δική της ανάγνωση, πρέπει να παραμείνει αυτόνομο, να ανασυγκροτηθεί και μετά να αποφασίσει με ποιους και υπό ποιες προϋποθέσεις θα συνεργαστεί. Αυτή η στάση την έφερε κοντά στον Πολάκη στην αντιπαράθεση με τον Φάμελλο. Η μάχη για την Κοινοβουλευτική Ομάδα, όμως, αποκάλυψε ότι η συμμαχία τους είχε ημερομηνία λήξης.
Πρόεδρος μιας Κοινοβουλευτικής Ομάδας υπό πολιορκία
Η Δούρου παραλαμβάνει μια θέση υψηλού συμβολισμού, αλλά εξαιρετικά περιορισμένης άνεσης. Η Κοινοβουλευτική Ομάδα έχει αποδεκατιστεί από ανεξαρτητοποιήσεις και παραιτήσεις. Ο Γιάννης Αμανατίδης έχει ήδη εκλεγεί γραμματέας μέσα σε βαρύ κλίμα, ενώ στη σχετική συνεδρίαση συμμετείχαν μόλις επτά βουλευτές.
Η νέα πρόεδρος θα πρέπει να επιτύχει ταυτόχρονα τρία πράγματα. Να σταματήσει τις αποχωρήσεις, να επιβάλει στοιχειώδη κοινοβουλευτική πειθαρχία και να δώσει πολιτική ταυτότητα σε έναν ΣΥΡΙΖΑ που κινδυνεύει να γίνει κομπάρσος στη σύγκρουση ανάμεσα στον νέο φορέα Τσίπρα και στις υπόλοιπες δυνάμεις της Κεντροαριστεράς. Και θα πρέπει να το κάνει έχοντας απέναντί της έναν Παύλο Πολάκη που δεν εγκατέλειψε τις φιλοδοξίες του. Απλώς δεν κατέβηκε σε αυτή την κάλπη και η απουσία του από τη διαδικασία δεν μοιάζει με συνθηκολόγηση. Μοιάζει περισσότερο με μεταφορά της μάχης σε άλλο γήπεδο.
Το επόμενο βήμα: Η Κουμουνδούρου;
Η ίδια η Δούρου έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να διεκδικήσει την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Ερωτηθείσα σχετικά μετά την παραίτηση Φάμελλου, απέφυγε να κλείσει την πόρτα. Δήλωσε ότι «δεν θα φυγομαχήσει» και παρέπεμψε στις συλλογικές διαδικασίες. Η προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας μπορεί, συνεπώς, να είναι είτε ο τελικός προορισμός είτε ο προθάλαμος για το επόμενο αξίωμα.
Από τη νέα θέση θα αποκτήσει καθημερινή κοινοβουλευτική προβολή, θεσμική εκπροσώπηση και τη δυνατότητα να εμφανιστεί ως το πρόσωπο που κράτησε το κόμμα στη Βουλή όταν όλοι προέβλεπαν τη διάλυσή του. Αν πετύχει, θα έχει ισχυρό επιχείρημα για να διεκδικήσει και την κομματική ηγεσία. Αν αποτύχει, θα χρεωθεί την τελευταία πράξη μιας προδιαγεγραμμένης πτώσης.
Το δίλημμα για εκείνη είναι σκληρό. Να κινηθεί ως μεταβατική διαχειρίστρια, αναζητώντας συμβιβασμό με τον Πολάκη, ή να επιχειρήσει να οικοδομήσει δικό της κέντρο εξουσίας; Οι πρώτες κινήσεις της θα δώσουν την απάντηση. Η κατανομή των κοινοβουλευτικών ρόλων, η στάση απέναντι στους αποχωρήσαντες και κυρίως η γραμμή απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα θα δείξουν αν η νέα πρόεδρος ανέλαβε για να διαχειριστεί τα απομεινάρια ή για να ξεκινήσει τη δική της εκστρατεία επιστροφής.
Η Ρένα Δούρου έχει ήδη αποδείξει ότι δεν φοβάται να διεκδικήσει θέσεις που μοιάζουν χαμένες. Αυτή τη φορά, όμως, δεν καλείται απλώς να κερδίσει μια κάλπη χωρίς αντίπαλο. Καλείται να αποδείξει ότι υπάρχει ακόμη κόμμα για να ηγηθεί. Και κάπου στα παρασκήνια, ο Παύλος Πολάκης περιμένει.
