Συντονισμένη κριτική στις κυβερνητικές αλλαγές για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ασκούν ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία και η ΕΛΑΣ – Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.), με δύο ξεχωριστές ανακοινώσεις που, αν και κινούνται στην ίδια κατεύθυνση, αναδεικνύουν διαφορετικές πτυχές του ζητήματος.
Κοινός παρονομαστής των δύο παρεμβάσεων ΣΥΡΙΖΑ και ΕΛΑΣ είναι ότι η κυβερνητική πρωτοβουλία δεν αντιμετωπίζει, όπως υποστηρίζουν, τη ραγδαία διόγκωση του ιδιωτικού χρέους ούτε ενισχύει ουσιαστικά τη θέση των οφειλετών απέναντι σε τράπεζες, servicers και funds.
«Ένας εξωδικαστικός χωρίς δικαίωμα στη ρύθμιση»
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ επιχειρεί να αποδομήσει το κυβερνητικό αφήγημα περί «νέου εξωδικαστικού», υποστηρίζοντας ότι πρόκειται ουσιαστικά για περιορισμένη τροποποίηση του υφιστάμενου πλαισίου, χωρίς να αλλάζει το βασικό του χαρακτηριστικό: ότι η επιτυχία μιας ρύθμισης εξακολουθεί να εξαρτάται από τη συναίνεση των πιστωτών.
Η Κουμουνδούρου υποστηρίζει ότι την τελευταία επταετία το ιδιωτικό χρέος αυξήθηκε περίπου κατά 20%, ενώ οι συνολικές οφειλές προς την ΑΑΔΕ και τον ΕΦΚΑ ανήλθαν από 140 δισ. ευρώ τον Ιούλιο του 2019 στα 166 δισ. ευρώ. Παράλληλα, σημειώνει ότι οι δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών από την ΑΑΔΕ αυξήθηκαν κατά 469.000 ή 38,5%, οι οφειλές προς τον ΕΦΚΑ κατά 16,2 δισ. ευρώ (45,7%), ενώ οι οφειλέτες του ΚΕΑΟ ξεπερνούν πλέον τα δύο εκατομμύρια.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη ρύθμιση των 72 δόσεων, την οποία χαρακτηρίζει «φιάσκο», υποστηρίζοντας ότι αφορά μόνο παλαιές οφειλές, καλύπτει περιορισμένο αριθμό πολιτών, προβλέπει υψηλότερο επιτόκιο από τον εξωδικαστικό και προσφέρει μόλις τις μισές δόσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει να καθιερωθεί υποχρεωτική αποδοχή της αυτοματοποιημένης πρότασης ρύθμισης όταν πληρούνται τα προβλεπόμενα κριτήρια, με σεβασμό στις εύλογες δαπάνες διαβίωσης. Παράλληλα ζητά επαναφορά της προστασίας της πρώτης κατοικίας, ενεργό ρόλο της Αναπτυξιακής Τράπεζας στην αγορά των «κόκκινων» δανείων από τα funds και νέα πάγια ρύθμιση 120 δόσεων για χρέη προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία έως τις 31 Μαρτίου 2026.
ΕΛ.Α.Σ.: «Ο εξωδικαστικός αλλάζει χαρακτήρα και γίνεται προθάλαμος πλειστηριασμών»
Σε διαφορετικό επίπεδο κινείται η ανακοίνωση του Τομέα Στεγαστικής Πολιτικής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, η οποία επικεντρώνεται στις θεσμικές συνέπειες των νέων διατάξεων.
Η ΕΛ.Α.Σ. αναγνωρίζει ως θετική αλλά περιορισμένη τη μείωση του ορίου υπαγωγής στον εξωδικαστικό από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι η συγκεκριμένη αλλαγή επισκιάζεται από μια σειρά νέων ρυθμίσεων που, κατά την εκτίμησή της, μεταβάλλουν συνολικά τον χαρακτήρα του μηχανισμού.
Ειδικότερα, κάνει λόγο για εισαγωγή ρητρών εκποίησης ακινήτων, καθιέρωση της εκτελεστότητας της σύμβασης αναδιάρθρωσης και περιορισμό των δικονομικών δικαιωμάτων των οφειλετών. Κατά την ΕΛ.Α.Σ., οι διατάξεις αυτές μετατρέπουν τον εξωδικαστικό από διαδικασία συναινετικής ρύθμισης σε προστάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης, ενισχύοντας περαιτέρω τη θέση τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Ο Τομέας Στεγαστικής Πολιτικής συνδέει τις αλλαγές αυτές με τη συνολική στεγαστική πολιτική της κυβέρνησης, υπενθυμίζοντας την κατάργηση της προστασίας της πρώτης κατοικίας με τον νόμο 4738/2020 και υποστηρίζοντας ότι το 2025 πραγματοποιήθηκαν 67.309 πλειστηριασμοί ακινήτων, αριθμός αυξημένος κατά 131% σε σχέση με το 2019. Παράλληλα επικαλείται στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το συνολικό ιδιωτικό χρέος αυξήθηκε από 367 δισ. ευρώ σε 410 δισ. ευρώ.
Τα στοιχεία για τον εξωδικαστικό
Η ΕΛ.Α.Σ. αμφισβητεί και την αποτελεσματικότητα του ίδιου του μηχανισμού. Όπως αναφέρει, από τις 141.110 αιτήσεις που έχουν κατατεθεί, οι οποίες αφορούσαν ρύθμιση δανείων ύψους περίπου 42 δισ. ευρώ, έχουν τελικά ρυθμιστεί μόλις 5 δισ. ευρώ. Παράλληλα, σημειώνει ότι μόνο 584 αιτήσεις αναστολής πλειστηριασμών έγιναν δεκτές, στοιχείο που, κατά την εκτίμησή της, αποτυπώνει την περιορισμένη προστασία που παρέχει το ισχύον πλαίσιο.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνει επαναθεμελίωση της προστασίας της πρώτης κατοικίας, δημιουργία δημόσιου φορέα επανάκτησης και διαχείρισης στεγαστικών δανείων, δεσμευτική πρόταση ρύθμισης για κάθε καλόπιστο οφειλέτη, αυστηρότερους κανόνες λειτουργίας των servicers και νέο Χάρτη Δικαιωμάτων Δανειοληπτών.
Δύο παρεμβάσεις, κοινή στόχευση
Παρά τις διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες τους, οι δύο ανακοινώσεις συγκλίνουν στην κριτική ότι οι κυβερνητικές αλλαγές δεν αντιμετωπίζουν τη ρίζα του προβλήματος του ιδιωτικού χρέους. Ο ΣΥΡΙΖΑ εστιάζει κυρίως στην ανάγκη να αποκτήσει ο οφειλέτης πραγματικό δικαίωμα πρόσβασης σε βιώσιμη ρύθμιση, ενώ η ΕΛ.Α.Σ. προειδοποιεί ότι οι νέες προβλέψεις αλλοιώνουν τον χαρακτήρα του εξωδικαστικού και ενδέχεται να επιταχύνουν τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης και πλειστηριασμών.
