Η σύγκριση ξεφεύγει από το στόμα σου πιο εύκολα απ’ όσο θα ήθελες. «Η αδελφή σου τελείωνε γρήγορα τα μαθήματα», «ο φίλος σου δεν φοβάται να κοιμηθεί μόνος του», «η συμμαθήτριά σου πήρε καλύτερο βαθμό». Μπορεί να πιστεύεις ότι έτσι δίνεις στο παιδί σου ένα μικρό κίνητρο, σαν ένα φιλικό σπρώξιμο προς τα εμπρός. Εκείνο, όμως, συνήθως δεν ακούει την προτροπή. Ακούει ότι κάποιος άλλος είναι πιο ικανός, πιο γενναίος ή πιο αγαπητός. Κάθε παιδί αναπτύσσεται με διαφορετικό ρυθμό, έχει τη δική του ιδιοσυγκρασία και χρειάζεται τον δικό του χρόνο. Όταν το συγκρίνεις, δεν το βοηθάς να βρει τον δρόμο του, του δείχνεις απλώς τον δρόμο κάποιου άλλου.
Η σύγκριση δεν γεννά κίνητρο, γεννά αμφιβολία
Ίσως περιμένεις ότι ακούγοντας πόσο καλά τα καταφέρνει ένα άλλο παιδί, το δικό σου θα πεισμώσει και θα προσπαθήσει περισσότερο. Μερικές φορές αυτό συμβαίνει προσωρινά, αλλά το τίμημα μπορεί να είναι βαρύ. Το παιδί αρχίζει να συνδέει την αξία του με την επίδοσή του και να πιστεύει ότι πρέπει να ξεπερνά τους άλλους για να κερδίσει την αποδοχή σου. Αντί να χαρεί τη μάθηση, φοβάται μήπως αποτύχει. Αντί να δοκιμάσει κάτι καινούργιο, αποφεύγει ό,τι μπορεί να το εκθέσει. Η πραγματική ενθάρρυνση δεν λέει «γίνε σαν εκείνον», λέει «βλέπω την προσπάθειά σου». Αυτή η μικρή αλλαγή στις λέξεις δυναμώνει την αυτοπεποίθησή του χωρίς να μετατρέπει την παιδική ηλικία σε πρωτάθλημα.
Τα αδέλφια δεν χρειάζονται έναν μόνιμο αγώνα κατάταξης
Όταν συγκρίνεις δύο αδέλφια, ακόμη και για κάτι φαινομενικά ασήμαντο, δεν σχολιάζεις απλώς μια συμπεριφορά. Μπορεί άθελά σου να τους αναθέτεις ρόλους. Το ένα γίνεται «το υπεύθυνο», το άλλο «το δύσκολο», το ένα «το κοινωνικό», το άλλο «το ντροπαλό». Τα παιδιά συχνά κουβαλούν αυτές τις ταμπέλες για χρόνια, ακόμη κι όταν έχουν πάψει να τα εκφράζουν. Παράλληλα, η σχέση τους γεμίζει ανταγωνισμό, γιατί το καθένα νιώθει ότι διεκδικεί χώρο μέσα στο βλέμμα σου. Μίλα για αυτό που έκανε το συγκεκριμένο παιδί, χωρίς να φέρνεις τον αδελφό του στην κουβέντα. Ένα δωμάτιο μπορεί να τακτοποιηθεί χωρίς οικογενειακό ντέρμπι και ένα λάθος μπορεί να διορθωθεί χωρίς απονομή μεταλλίων.
Η μόνη χρήσιμη σύγκριση είναι με τον προηγούμενο εαυτό του
Αν θέλεις να βοηθήσεις το παιδί σου να εξελιχθεί, δείξε του τη δική του πρόοδο. Θύμισέ του ότι πριν από λίγο καιρό δυσκολευόταν να διαβάσει μια σελίδα και τώρα τα καταφέρνει μόνο του, ότι κάποτε δίσταζε να μιλήσει στην τάξη και σήμερα σήκωσε το χέρι του. Έτσι μαθαίνει να αναγνωρίζει την προσπάθεια, την επιμονή και τις μικρές νίκες που δεν φαίνονται στους βαθμούς. Όταν κάτι χρειάζεται βελτίωση, γίνε συγκεκριμένη. Αντί για «η Μαρία είναι πιο οργανωμένη», πες «ας βρούμε έναν τρόπο να θυμάσαι τι πρέπει να έχει μέσα η τσάντα σου». Το πρώτο πληγώνει την ταυτότητά του, το δεύτερο αντιμετωπίζει ένα πραγματικό πρόβλημα. Και, μεταξύ μας, όλοι λειτουργούμε καλύτερα με λύσεις παρά με κήρυγμα.
Το παιδί σου δεν χρειάζεται να γίνει η καλύτερη εκδοχή του αδελφού του, της συμμαθήτριάς του ή του παιδιού που απαντά πρώτο σε όλες τις ερωτήσεις. Χρειάζεται να νιώσει ότι το βλέπεις καθαρά, με τις δυνατότητες, τις δυσκολίες, τις ιδιοτροπίες και τον δικό του ρυθμό. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα του βάζεις όρια ή ότι θα χειροκροτείς τα πάντα. Σημαίνει ότι θα διορθώνεις τη συμπεριφορά χωρίς να μειώνεις τον άνθρωπο που μεγαλώνει μπροστά σου. Όταν σταματάς τις συγκρίσεις, του αφήνεις χώρο να γνωρίσει τον εαυτό του χωρίς τον θόρυβο των άλλων. Και τότε μπορεί να προσπαθήσει όχι για να αποδείξει ότι αξίζει περισσότερο, αλλά επειδή έχει μάθει πως αξίζει ήδη.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
