Ανεξαρτησία μετ’ εμποδίων – Το κόστος ζωής κρατά τους νέους στο πατρικό τους

Το υψηλό κόστος των ενοικίων, σε συνδυασμό με τις αυξημένες καθημερινές δαπάνες, οδηγεί αρκετούς νέους στην επιλογή ή την ανάγκη επιστροφής στην πατρική εστία. Σε πολλές των περιπτώσεων οι νέοι αδυνατούν να κάνουν το επόμενο βήμα χωρίς να έχουν φύγει προηγουμένως από το σπίτι.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο 32χρονος καθηγητής Μαθηματικών Βάιος Ωραιόπουλος από τη Δράμα. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του στην Κρήτη, επέστρεψε στο πατρικό του σπίτι, καθώς οι οικονομικές συνθήκες δεν του επέτρεπαν να διατηρήσει εύκολα μια ανεξάρτητη κατοικία. Όπως εξηγεί ο ίδιος, η συγκατοίκηση με τους γονείς του αποτελεί έναν συνδυασμό ανάγκης και συνειδητής επιλογής. Στόχος του είναι να περιορίσει τα έξοδά του και να μπορέσει να αποταμιεύσει χρήματα για το επόμενο επαγγελματικό του βήμα: τη δημιουργία του δικού του φροντιστηρίου.

«Αν θέλεις να κάνεις κάτι παραπάνω επαγγελματικά, θα πρέπει κάπως να αποταμιεύσεις κάποια χρήματα. Ο τρόπος αυτός είναι αναγκαστικά να μείνεις σπίτι σου. Ξεκίνησα από το μηδέν. Η στήριξη που μπορούσε να μου παρέχει η οικογένειά μου ήταν το σπίτι. Δεν ήταν κάποια οικονομική στήριξη. Δοκίμασα κιόλας να δουλέψω και να σπουδάσω παράλληλα τον τελευταίο χρόνο. Ήταν αδύνατο να γίνει. Και τα δύο γινόντουσαν μέτρια. Επέστρεψα, οπότε δύο χρόνια πηγαινοερχόμουν Κρήτη για να ολοκληρώσω τις σπουδές μου και το budget ήταν αυτή η κατάσταση. Ωστόσο, εγώ από τη στιγμή που τελείωσα είχα σκοπό να ασχοληθώ με την εκπαίδευση, να ανοίξω ένα φροντιστήριο. Για να το κάνω αυτό έπρεπε να αποταμιευτούν κάποια χρήματα. Ο μόνος τρόπος για να συμβεί αυτό ήταν να μείνω σπίτι μου και τα έξοδα που θα γλίτωνα από την οικία μου να πήγαιναν στην άκρη για να μπορέσω να κάνω το επόμενο βήμα», είπε αρχικά.

Πώς είναι η συμβίωση με τους γονείς του;

« Επειδή το συζητάω, δεν είμαι μόνο εγώ σε αυτή την κατάσταση. Είναι ένα φαινόμενο. Υπάρχει τρομερό θέμα στην επιστροφή και τη συμβίωση γιατί οι γονείς αντιμετωπίζουν τα παιδιά ως παιδιά. Εγώ ήμουν από τους τυχερούς και εγκλιματιστήκαμε πολύ γρήγορα σε αυτή την κατάσταση, αλλά όλοι μου οι γνωστοί και φίλοι έχουν ακριβώς αυτό το θέμα», ανέφερε.

«Ανεπαρκή τα μέτρα για τη στέγαση έως τώρα – Δεν πρόκειται να λυθεί το ζήτημα»

Ο Βύρων Κοτζαμάνης, Καθηγητής Δημογραφίας, Διευθυντής Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών & Μελετών τόνισε: «Ελληνικό φαινόμενο. Η στεγαστική κρίση υπάρχει σε όλη την Ευρώπη. Απλώς εδώ πέρα, όπως και σε άλλα θέματα, είναι εξαιρετικά έντονη. Πολύ πιο έντονα από άλλες χώρες. Η στεγαστική αυτή κρίση δεν οφείλεται στο ότι έρχονται σε ηλικία του να βρουν, να κάνουν οικογένεια, να κάνουν παιδί και να φύγουν από το σπίτι τους οι νέοι. Που να είναι λόγω του ότι είναι περισσότεροι από το παρελθόν. Είναι λιγότεροι από ότι στο παρελθόν. Επομένως, δεν δικαιολογείται λόγω του δημογραφικού το ότι ξαφνικά έχουμε πάρα πολλοί νέοι, πολύ περισσότερο από το παρελθόν, οι οποίοι έρχονται σε ηλικία να φύγουν από το σπίτι τους. Είμαστε πολύ λιγότεροι ή μάλλον τα νέα παιδιά είναι πολύ λιγότερα από ότι ήταν πριν από 15 χρόνια. Οφείλεται στο ότι στη χώρα μας δεν έχει παραχθεί κατοικία τα τελευταία 15-20 χρόνια. Μετά την κρίση η όποια κατοικία έχει παραχθεί απευθύνεται σε στρώματα ή σε ομάδες οι οποίες δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα, με τη μεγάλη πραγματικό, με τη μεγάλη, με τη μεγάλη ομάδα. Σε ποιους δηλαδή απευθύνονται; Στις χρυσές βίζες ή σε αλλοδαπούς ή Έλληνες οι οποίοι έχουν τα εισοδήματα και οι οποίοι απορροφούν στην αγορά κατοικίας έχουν, υπάρχει διαθεσιμότητα, έχουν τα εισοδήματα και επομένως αγοράζουν. Όλοι οι υπόλοιποι δεν μπορούν να το κάνουν. Επομένως, δεν έχει προσφορά, δεν υπάρχει καμία προσφορά. Επομένως, όταν δεν υπάρχει προσφορά υπάρχει και υπάρχει μεγάλη ζήτηση, ανεβαίνουν τα ενοίκια και είναι αυτό που βλέπετε κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα. Φυσικά δεν αφορά όλη την Ελλάδα, αφορά τα μεγάλα αστικά κέντρα, κυρίως δεν αφορά την ελληνική ύπαιθρο αυτό και αφορά και ορισμένα νησιά για ιδιαίτερες περιπτώσεις και ιδιαίτερες κατηγορίες. Στη χώρα μας έχουν παρθεί κάποια μέτρα για την για την επίλυση ή την άμβλυνση της στεγαστικής κρίσης. Υπάρχουν διάφορα προγράμματα του Σπίτι μου Α’ και Β’. Τα μέτρα αυτά κατά τη γνώμη μου είναι ανεπαρκή. Δεν πρόκειται να αποδώσουν και επομένως αυτή η κατάσταση δεν πρόκειται να λυθεί. Θα συνεχιστεί τα επόμενα 10-20 έως να φτάσουν σε ηλικία απόκτησης, απεξάρτησης από την οικογένεια ή πολύ λίγα, τα πολύ λίγα άτομα που γεννήθηκαν την τελευταία δεκαετία».

«Η φοιτητική στέγη είναι ο κυριότερος παράγοντας που απορροφά τα διαμερίσματα λίγων τετραγωνικών»

Ο Κοσμάς Θεοδωρίδης, Πρόεδρος Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Μεσιτών, Γ.Γ. Συλλόγου Μεσιτών Αττικής.

«Το πρόβλημα της στέγασης είναι ένα πρόβλημα παγκόσμιο. Υπάρχει σε όλο το δυτικό κόσμο και σαφέστατα υπάρχει στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Αν μπορούσε να υπάρξει μία λύση, φαντάζομαι ότι θα είχε ήδη βρεθεί και θα είχε λυθεί το πρόβλημα. Είναι ένα πρόβλημα παραγοντικό, πολυπαραγοντικό, θέλει συντονισμένες προσπάθειες σε διάφορα μέτωπα. Θα πρέπει να πω ότι παρά τις προσπάθειές μας στην Ελλάδα, πολλά από τα μέτωπα αυτά δεν έχουν, δεν έχει γίνει καν μάχη, δηλαδή έχουν αφεθεί στην τύχη τους, οπότε είναι λογικό και η στεγαστική κρίση να φουντώνει αντί να καλυτερεύει. Τα κλειστά ακίνητα είναι ένα θέμα, αλλά να σας πω η φοιτητική κατοικία τώρα που είναι και των ημερών. Επειδή το πρόβλημα που έχουμε είναι σωστά εστιάστηκε, είναι στα μεγάλα αστικά κέντρα και στις τουριστικές περιοχές. Η Ελλάδα έχει περισσότερα ακίνητα από όσα χρειάζεται. Απλώς εγκαταλείπονται ολόκληρες περιοχές. Μαζευόμαστε όλες στις μεγάλες πόλεις και το βασικό πρόβλημα ξεκινάει από εκεί. Τώρα λοιπόν αντικειμενικά αυτή είναι η κατάσταση. Η φοιτητική στέγη είναι ο κυριότερος παράγοντας που απορροφά τα διαμερίσματα λίγων τετραγωνικών. Αυτά είναι και τα διαμερίσματα στα οποία έχουμε το μεγαλύτερο πρόβλημα. Αν λοιπόν με κάποιο τρόπο μπορούσαμε να λύσουμε το θέμα της φοιτητικής στέγης και να βάλουμε 20-40 χιλιάδες μονάδες για φοιτητές μέσω φοιτητικών εστιών. Καταλαβαίνετε ότι η στεγαστική κρίση την επόμενη μέρα θα ήταν πάρα πολύ καλύτερη. Δεν έχει γίνει αυτό, παρά το ότι πριν από χρόνια κιόλας ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ το εξήγγειλε. Υποψιάζομαι ότι θα το ξανα εξαγγείλει σε αυτή τη ΔΕΘ. Αυτά τα πράγματα παίρνουν και λίγο χρόνο για να γίνουν», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.

Τι ποσοστό του εισοδήματός μας είναι το υγιές να δίνουμε στο ενοίκιο;

«Στην πράξη λοιπόν, τι έγινε στις μεγάλες πόλεις του εξωτερικού; Το ένα πράγμα που έγινε ήταν η φυγή στα προάστια. Δηλαδή, βέβαια εκεί χρειάζεται να έχεις και καλά τρένα, καλές συγκοινωνίες, γιατί αλλιώς δεν έχει κανένα νόημα. Βέβαια, αν είχαμε καλά τρένα, το Κιάτο θα μπορούσε να είναι τρία τέταρτα. Η Θήβα θα μπορούσε να είναι μισή ώρα. Η Χαλκίδα θα μπορούσε να είναι μισή ώρα. Άρα εκεί έχουμε μείνει πίσω στις υποδομές. Ένα άλλο πράγμα που έγινε και είναι πολύ σαφές αυτό είναι η συγκατοίκηση. Στην Ελλάδα δεν έχουμε κουλτούρα συγκατοίκησης. Δεν έχουμε ούτε καν νομικό πλαίσιο για τη συγκατοίκηση, οπότε και εκεί είμαστε πίσω. Ένα τρίτο πράγμα που έγινε και ευελπιστούμε ότι θα γίνει τώρα με την αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου είναι η κατάτμηση μεγάλων διαμερισμάτων. Έχουμε δηλαδή στην Αθήνα διαμερίσματα των 100-200 τετραγωνικών, τα οποία πλέον δε χρειάζονται γιατί δε θα πάει μία οικογένεια να ζήσει πχ στην Κυψέλη. Κάποιες θα πάνε, αλλά είναι πολύ λίγες αυτές. Ένα διαμέρισμα όμως των 200 τετραγωνικών μπορεί να χωριστεί σε πέντε ή έξι μικρά δυάρια. Άρα αυξάνουμε την προσφορά και βελτιώνουμε κατά πολύ το πρόβλημα. Όλα αυτά είναι διάφορα μέτωπα, όπως σας είπα και προηγουμένως, στα οποία καλούμαστε να δώσουμε μάχες ώστε να λυθεί το στεγαστικό πρόβλημα».

«Το πιο δύσκολο είναι να αναγκάζεται είτε από επιλογή είτε από ανάγκη να επιστρέψει στο πατρικό του – Να μην αφήνει τους στόχους του» – ειδικός εξηγεί

Η Ψυχολόγος-Εγκληματολόγος, Βάνα Παπακίτσου στάθηκε στην περίπτωση των νέων που όποιον θέλει να κάνει και μία οικογένεια, πλέον υπάρχει απαγορευτικό.

«Για μένα το πιο δύσκολο είναι όταν κάποιος φεύγει και αναγκάζεται είτε από επιλογή, όπως είπε ο αγαπητός Βάιος, είτε από ανάγκη να επιστρέψει. Διότι όταν είσαι εκεί και μεγαλώνεις και απλά περνάν τα χρόνια και δεν έχεις ζήσει και την άλλη πλευρά δεν έχεις μέτρο σύγκρισης και ίσως ψυχολογικά το αντέχεις περισσότερο. Αισθάνεσαι ότι είσαι ακόμα το παιδί της οικογένειας. Όμως όταν έχεις φύγει, έχεις αυτονομηθεί, έχεις αναλάβει τη ζωή σου με υπευθυνότητα, ανεξαρτησία κτλ., είναι μία πολύ μεγάλη δυσκολία η επιστροφή. Όμως για μένα αυτό το παράδειγμα που έχετε σήμερα με τον Βάιο είναι ένα θετικό παράδειγμα, γιατί εκεί θα ήθελα να εστιάσω ότι αν κάποιος επιστρέφει, αλλά η ζωή του συνεχίζεται με έναν ρυθμό, δηλαδή έχει στο μυαλό του πράγματα τα οποία θέλει να κάνει, έχει στο μυαλό του κάποιους στόχους που δε σταματάει να τους έχει, νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό αυτό να λάβει αυτή τη βοήθεια και να μη σταματήσει η ζωή εκεί. Από την άλλη, το θέμα του πώς συμπεριφερόμαστε σε αυτή τη συνθήκη είναι ένα πολύ μεγάλο ζήτημα. Συναντώ και ανθρώπους που έχουν δυσκολίες με τη συμβίωση με τους γονείς τους», είπε.

«Εδώ πρέπει να γίνει αυτή η διαφοροποίηση. Ναι, μεν επιστρέφει ο νέος στο σπίτι του, αλλά δεν είναι πια παιδί, είναι ένας ενήλικας, οπότε εκεί επαναπροσδιορίζονται οι σχέσεις μεταξύ ενηλίκων. Καθόλου εύκολο, γιατί εκεί μπορεί να χαθούν ξανά τα όρια, μπορεί να υπάρχει υπερπροστατευτικότητα, μπορεί να υπάρχει παρέμβαση που μπορεί να είναι με έναν τρόπο έτσι για την προστασία. Πολλές φορές οι γονείς γίνονται παρεμβατικοί για να μας προστατεύσουν, για να μας καθοδηγήσουν, για να μας βοηθήσουν, αλλά αυτό μπορεί να δημιουργήσει μεγάλη δυσφορία στους νέους ανθρώπους και εσωτερικές συγκρούσεις. Το θέμα των σχέσεων είναι πάρα πολύ σημαντικό. Επίσης, πολύ σημαντικό δεν είναι μόνο το εργασιακό, πού θα βρεθώ εργασιακά, πώς θα αναπτύξω το επαγγελματικό, την επαγγελματική μου σταδιοδρομία, αλλά πολλές φορές οι άνθρωποι αυτοί μπορεί να αισθάνονται και ανήμποροι και ακόμα και να χτίσουν μια σχέση η οποία θα έχει και την επόμενη μέρα, να συμβιώσουμε, να προχωρήσουμε παρακάτω κτλ. Οπότε αυτό χρειάζεται και εκεί πάρα πολύ μεγάλη δύναμη και θάρρος, βεβαίως να μην αφήσουν τη ζωή τους πίσω, βεβαίως να δημιουργούν τις σχέσεις τους και να προχωράει και αυτό το κομμάτι και σίγουρα να μην αφήνουν τα σχέδιά τους πίσω επειδή αναγκάζονται ή επιλέγουν να χρησιμοποιήσουν το σπίτι των γονιών», συμπλήρωσε.