Έπειτα από ένα ασυνήθιστα ζεστό και ξηρό καλοκαίρι που έριξε τη στάθμη του Δούναβη σε ιστορικό χαμηλό, η Ουγγαρία πασχίζει να κρατήσει σε λειτουργία τον μοναδικό πυρηνικό σταθμό της, ο οποίος ψύχεται με νερό από το ποτάμι.
Και αυτό δεν είναι το μόνο πρόβλημα: η ξηρασία κατέστρεψε τις καλλιέργειες και οδήγησε σε ελλείψεις πόσιμου νερού. Στη λίμνη Βέλεντσε, την τρίτη μεγαλύτερη της χώρας, η στάθμη έπεσε στα 20 εκατοστά, πολύ κάτω από τα 150 εκατοστά που θεωρούνται το ιδανικό επίπεδο για τον Αύγουστο, αναφέρει το Associated Press. Οι παραλίες της λίμνης, κάποτε δημοφιλείς στους τουρίστες, έχουν πλέον κλείσει.
«Ζω στη λίμνη Βέλεντσε από παιδί και ποτέ δεν έχω ξαναδεί τη στάθμη του νερού τόσο χαμηλά» δήλωσε ο Άρπαντ Σέλμετσι, ντόπιος αλιέας 58 ετών. «Είναι τρομερό. Η καρδιά μου πονάει κάθε στιγμή».
Το 99% της επικράτειας της Ουγγαρίας βρίσκεται σήμερα σε συνθήκες ακραίας ξηρασίας, σύμφωνα με την εθνική μετεωρολογική υπηρεσία, με την ερημοποίηση να απειλεί πλέον μεγάλο μέρος της Μεγάλης Ουγγρικής Πεδιάδας.
Όμως ξηρασία και η ζέστη που έφερε η κλιματική αλλαγή δεν είναι ο μόνος λόγος που η χώρα στεγνώνει. Η παλιά πρακτική της αποξήρανσης υγροτόπων και της εκτροπής ποταμών άφησε το τοπίο ευάλωτο, λένε ειδικοί.
Κλειστές οι νεροτσουλήθρες στη λίμνη Βέλεντσε στις 6 Αυγούστου 2026 (Reuters)
Αποστράγγιση
Το ένα τέταρτο της Ουγγαρίας αντιστοιχεί σε περιοχές χαμηλού υψομέτρου που κανονικά συγκρατούν το βρόχινο νερό. Πριν από λίγους αιώνες, τα πολυάριθμα ποτάμια της χώρας την καθιστούσαν ιδιαίτερα πλούσια σε υδάτινους πόρους.
Πλέον όμως το 80% των υγροτόπων έχει χαθεί, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2023 στο περιοδικό Nature.
H χώρα «δεν έχει διαχειριστεί σωστά τους υδάτινους πόρους της τα τελευταία 200 χρόνια», σχολίασε η Ζουζάνα Ούι, ειδικός σε θέματα πολιτικής για τη βιοποικιλότητα και συντονίστρια έργων στην περιβαλλοντική οργάνωση «Φίλοι της Γης Ουγγαρίας».
Στο διάστημα αυτό η Ουγγαρία ανέπτυξε περισσότερα από 40.000 χιλιόμετρα αγωγών -νούμερο που ξεπερνά την περιφέρεια της Γης- που αποστραγγίζουν τα όμβρια ύδατα από πλημμυρικές πεδιάδες και υγροτόπους προκειμένου να δημιουργηθούν καλλιεργήσιμες εκτάσεις.
Η διακοπή των φυσικών κύκλων πλημμύρας οδήγησε σε μεγάλη πτώση του υδροφόρου ορίζοντα. Με το επιφανειακό χώμα να στεγνώνει, η εξάτμιση του νερού μειώνεται και κάνει τον αέρα πιο ξηρό, κάτι που με τη σειρά τους μειώνει την πιθανότητα τοπικών βροχοπτώσεων.
Σήμερα, η Ουγγαρία είναι μια από τις ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο πρόβλημα ξηρασίας και έρχεται στην 16η θέση της παγκόσμιας κατάταξης του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ),
Σύμφωνα με την Ούι, η Ουγγαρία «πρέπει να αναπροσαρμόσει τις πρακτικές διαχείρισης των υδάτων της και να κάνει τη μετάβαση από μια προσέγγιση που βασίζεται στην αποστράγγιση σε μια προσέγγιση που επικεντρώνεται στη συγκράτηση του νερού».
Η μικρή λίμνη Γκαράντσι, περίπου 20 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Βουδαπέστης, ήταν κάποτε δημοφιλής προορισμός για ψάρεμα, κολύμπι και πατινάζ στον πάγο, ενώ αποτέλεσε το σκηνικό της καλτ ουγγρικής κωμωδίας του 2001 «Üvegtigris» («Γυάλινη Τίγρη»).
Τα τελευταία χρόνια έχει ξεραθεί σχεδόν τελείως και οι δραστηριότητες αυτές πλέον δεν επιτρέπονται. Το νερό που απομένει είναι τόσο ρηχό και θερμό ώστε τα ψάρια έχουν εξαφανιστεί εντελώς.
Ο Ζόλταν Μέτνερ, ο οποίος διαχειρίζεται το μπαρ «Γυάλινη Τίγρη» στις όχθες της λίμνης, δήλωσε ότι η κατάσταση επιδεινώνεται κάθε χρόνο. Έχοντας περάσει χρόνια δίπλα στη λίμνη, είπε ότι το να τη βλέπει σε αυτή την κατάσταση είναι «τρομερό, δεν υπάρχει άλλος τρόπος να το περιγράψω».
«Είναι αρκετά θλιβερό που αφήσαμε τα πράγματα να φτάσουν ως εδώ και που δεν μπορέσαμε να λάβουμε σταδιακά μέτρα για να αποτρέψουμε την πλήρη καταστροφή αυτής της λίμνης», είπε.
Ξερός παραπόταμος του Δούναβη κοντά στη Βουδαπέστη στις 30 Ιουλίου 2026 (Reuters)
Η κυβέρνηση παίρνει μέτρα
Στα τέλη Ιουνίου, την ίδια ημέρα που η χώρα κατέγραψε ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας στους 42 βαθμών Κελσίου, ο πρωθυπουργός Πέτερ Μάγκιαρ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα θέσει τις πολιτικές διαχείρισης των υδάτων «σε νέα βάση» και θα ξεκινήσει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα εξοικονόμησης και διατήρησης του νερού.
«Πολλοί έλεγαν ότι η λειψυδρία θα αποτελέσει ένα από τα προβλήματα της Ουγγαρίας και ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν. Είχαν δίκιο» δήλωσε ο Μάγκιαρ.
Πέρα από τις ανεπαρκείς πρακτικές συγκράτησης του νερού, ο Μάγκιαρ ανέφερε ότι οι πεπαλαιωμένες υποδομές ύδρευσης έχουν ως αποτέλεσμα να χάνεται από διαρροές το 20–25% του πόσιμου νερού της χώρας, με το ετήσιο κόστος να ανέρχεται σε περίπου 17 δισεκατομμύρια φιορίνια (54,4 εκατομμύρια δολάρια).
«Ακόμη και η ύπαρξη του προβλήματος αμφισβητούνταν και υποβαθμιζόταν για χρόνια», δήλωσε ο Μάγκιαρ. Τώρα, πρόσθεσε, «η συγκράτηση του νερού θα αποτελεί τη βασική αρχή της ουγγρικής διαχείρισης των υδάτων».
