Τα επεισόδια ζέστης που κάνουν τα κοράλλια να αποχρωματίζονται είναι πια τόσο συχνά ώστε οι κοραλλιογενείς ύφαλοι δεν έχουν τον χρόνο να ανακάμψουν, προειδοποιεί νέα έκθεση, σύμφωνα με την οποία οι παγκόσμιες απώλειες μπορεί να αποδειχθούν μη αναστρέψιμες.
Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι, τα πιο παραγωγικά οικοσυστήματα των ωκεανών, φιλοξενούν το ένα τέταρτο των θαλάσσιων οργανισμών σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι επομένως υδάτινες οάσεις βιοποικιλότητας. Λειτουργούν επίσης ως κυματοθραύστες που προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση και παρέχουν τροφή σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Η επιβίωσή τους απειλείται πλέον από τη ρύπανση και τα ολοένα συχνότερα συμβάντα αποχρωματισμού.
Οι πολύποδες που παράγουν τον λευκό ασβεστολιθικό σκελετό των κοραλλιών συμβιώνουν με μονοκύτταρα φύκη που ονομάζονται ζωοξανθέλες. Σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας, τα πολύχρωμα φύκη εγκαταλείπουν την αποικία, η οποία έτσι αποχρωματίζεται και μένει άσπρη σαν φάντασμα. Αν οι ζωοξανθέλες δεν επιστρέψουν σύντομα, τα κοράλλια πεθαίνουν.
Το φαινόμενο του αποχρωματισμού και η άνοδος της στάθμης των ωκεανών είναι οι βασικοί λόγοι που οι κοραλλιογενείς ύφαλοι θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτοι στην κλιματική αλλαγή.
Το διάστημα μεταξύ διαδοχικών επεισοδίων αποχρωματισμού διαρκούσε κάποτε δεκαετίες, σήμερα όμως έχει περιοριστεί σε μόλις πέντε ή έξι χρόνια κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Παγκόσμιου Δικτύου Παρακολούθησης Κοραλλιογενών Υφάλων (GCRMN).
H ανάλυση βασίστηκε σε περισσότερα από 40 χρόνια δεδομένων από σχεδόν 37.000 περιοχές κοραλλιογενών υφάλων σε 120 χώρες και εδάφη.
«Αν τους δώσουμε αρκετό χρόνο έχουν τη δυνατότητα να ανακάμψουν» δήλωσε στο Reuters ο Μανουέλ Γκονζάλες Ριβέρο, επικεφαλής της έκθεσης. «Δεν βλέπουμε όμως να τους δίνεται αυτός ο χρόνος. Η συχνότητα αυτών των επεισοδίων έχει σχεδόν διπλασιαστεί».
Η δημοσίευση της έκθεσης συνέπεσε με το Φόρουμ των Νήσων του Ειρηνικού που πραγματοποιείται τη Δευτέρα στο Παλάου. Οι ηγέτες αναμένεται να συντονίσουν τις προτεραιότητές τους για το κλίμα ενόψει της διάσκεψης COP31, που θα πραγματοποιηθεί αργότερα φέτος στην Τουρκία.
Σύμφωνα με την έκθεση καθώς η κάλυψη από σκληρά κοράλλια μειώθηκε κατά 9,5% σε σχέση με τον ιστορικό μέσο όρο την περίοδο 2020-2024.
«Η παγκόσμια κάλυψη κοραλλιών παρέμενε σχετικά σταθερή για 40 χρόνια μέχρι το 2010», δήλωσε ο Γκονζάλες Ριβέρο. «Από το 2010 και μετά, παρατηρείται μια πολύ απότομη μεταβολή».
«Κατώφλι παρακμής»
Οι επιστήμονες κατέγραψαν το πρώτο παγκόσμιο επεισόδιο μαζικού αποχρωματισμού το 1998 και από το 2010 έχουν σημειωθεί άλλα τρία.
Όταν οι θερμοκρασίες μειώνονται, οι ύφαλοι μπορούν να ανακάμψουν σχετικά γρήγορα. Κατά την περίοδο 2017-2019, η κάλυψη από κοράλλια αυξήθηκε κατά 6%, σχεδόν αντισταθμίζοντας την απώλεια 6,6% που είχε προκαλέσει το επεισόδιο λεύκανσης του 2016.
Το πιο πρόσφατο επεισόδιο λεύκανσης, το 2024, ήταν το πιο εκτεταμένο που έχει καταγραφεί, επηρεάζοντας το 84% των κοραλλιογενών υφάλων. Ο Γκονζάλες Ριβέρο το περιέγραψε ως «κατώφλι της παρακμής».
Με ένα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο να σχηματίζεται στον Ειρηνικό και τη θερμοκρασία της επιφάνειας των ωκεανών να φτάνει σε ιστορικό ρεκόρ 21,1 βαθμών Κελσίου στις 22 Αυγούστου, ένα ακόμη επεισόδιο αποχρωματισμού θα μπορούσε να πλήξει τους κοραλλιογενείς υφάλους του κόσμου φέτος.
«Είναι πολύ πιθανό, δεδομένων των θερμοκρασιών» είπε ο Γκονζάλες Ριβέρο
Η ταχεία μείωση των εκπομπών και η αντιμετώπιση των τοπικών απειλών — μεταξύ άλλων της μη βιώσιμης αλιείας και της υπερβολικής παράκτιας ανάπτυξης — θα μπορούσαν να περιορίσουν περαιτέρω απώλειες, αναφέρει η έκθεση.
«Πρέπει να δράσουμε τώρα για να ανακόψουμε αυτή την παρακμή και να επενδύσουμε σε λύσεις που μειώνουν τις πιέσεις και ενισχύουν την ανθεκτικότητα», δήλωσε ο Ντέιβιντ Ομπούρα, πρόεδρος της Διακυβερνητικής Επιστημονικής-Πολιτικής Πλατφόρμας για τη Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες των Οικοσυστημάτων.
«Η καθυστέρηση της δράσης ενέχει τον κίνδυνο να παγιωθούν μη αναστρέψιμες απώλειες» προειδοποίησε.
