Τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα τον Σεπτέμβριο, μετά την επιστροφή από τις καλοκαιρινές διακοπές, όλο και περισσότεροι έφηβοι ζητούν να ξεκινήσουν τη λήψη κρεατίνης ως συμπλήρωμα διατροφής.
Τα αγόρια, έχοντας συχνά συγκρίνει τη σωματοδομή τους με εκείνη άλλων συνομηλίκων ή μεγαλύτερων νέων, θέλουν να αυξήσουν τη μυϊκή τους μάζα και αναζητούν έναν γρήγορο τρόπο για να το πετύχουν.
Ουσιαστικά, επιθυμούν να αποκτήσουν το σώμα ενός ενήλικα, αγνοώντας ότι ο οργανισμός τους βρίσκεται ήδη σε μια φυσιολογική διαδικασία ανάπτυξης προς αυτή την κατεύθυνση.
Το ερώτημα, λοιπόν, είναι εύλογο: επιτρέπεται και είναι ασφαλές για έναν έφηβο να λαμβάνει συμπλήρωμα κρεατίνης; Ο παιδιάτρος του Tlife, Δρ. Σπύρος Μαζάνης, δίνει όλες τις απαντήσεις.
Κρεατίνη στην εφηβεία: Είναι πραγματικά απαραίτητη;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ένα απλό «ναι» ή «όχι». Η κρεατίνη είναι συμπλήρωμα διατροφής και, ως τέτοιο, θα πρέπει να χρησιμοποιείται με ιδιαίτερη προσοχή και, κυρίως, με την κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση.
Η κρεατίνη μπορεί πράγματι να συμβάλει στην αύξηση της δύναμης και της μυϊκής μάζας. Ωστόσο, τα δεδομένα σχετικά με την ασφάλειά της σε παιδιά και εφήβους είναι σαφώς πιο περιορισμένα σε σύγκριση με εκείνα που αφορούν τους ενήλικες.
Αυτό σημαίνει ότι εξακολουθούν να λείπουν μεγάλης διάρκειας, αξιόπιστα δεδομένα, ιδιαίτερα για υγιείς εφήβους που χρησιμοποιούν κρεατίνη με αποκλειστικό στόχο την αύξηση της μυϊκής μάζας.
Μάλιστα, ανασκόπηση πρόσφατων μελετών σε νέους ηλικίας από 11,5 έως 18,2 ετών διαπίστωσε ότι τόσο η ποσότητα όσο και η ποιότητα των διαθέσιμων στοιχείων είναι περιορισμένες, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Παράλληλα, δεν υπάρχει σαφής και ισχυρή απόδειξη ότι η κρεατίνη βελτιώνει την αθλητική απόδοση στους εφήβους.
Γιατί δεν πρέπει να αποτελεί την πρώτη επιλογή
Για έναν έφηβο που απλώς λέει «θέλω να κάνω περισσότερους μυς», η κρεατίνη δεν θα πρέπει να αποτελεί την πρώτη επιλογή.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (American Academy of Pediatrics) εξακολουθεί να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη σωστή διατροφή, την κατάλληλη και ασφαλή άσκηση, καθώς και στον επαρκή ύπνο. Παράλληλα, αποθαρρύνει τη χρήση εργογόνων συμπληρωμάτων από εφήβους χωρίς την κατάλληλη καθοδήγηση.
Και υπάρχει ένας σημαντικός λόγος: ο οργανισμός ενός εφήβου βρίσκεται ήδη σε μια περίοδο έντονης φυσιολογικής ανάπτυξης.
Ποιες ανεπιθύμητες ενέργειες πρέπει να γνωρίζουν γονείς και έφηβοι;
Οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες από την ανεξέλεγκτη χρήση ή τη λήψη υψηλών δόσεων κρεατίνης είναι κάτι που θα πρέπει να γνωρίζουν τόσο οι έφηβοι όσο και οι γονείς τους. Μερικές από αυτές είναι:
1. Γαστρεντερικές ενοχλήσεις
Μπορεί να εμφανιστούν ναυτία, πόνος στην κοιλιά, διάρροια ή εμετός.
2. Αύξηση του σωματικού βάρους
Παραδόξως, μπορεί να παρατηρηθεί αρχικά αύξηση του σωματικού βάρους, η οποία σχετίζεται με την αύξηση και την κατακράτηση νερού στους μυς και όχι απαραίτητα με πραγματική αύξηση της μυϊκής μάζας.
3. Πιθανή νεφρική επιβάρυνση
Έχουν αναφερθεί περιστατικά οξείας νεφρικής βλάβης, όπως στην περίπτωση ενός 17χρονου που παρουσίασε οξεία νεφρική βλάβη μετά από εξαήμερη λήψη υψηλής δόσης κρεατίνης, παρότι είχε επαρκή ενυδάτωση.
4. Αύξηση της κρεατινίνης στο αίμα
Η κρεατίνη μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα μιας ουσίας που ονομάζεται κρεατινίνη στο αίμα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πραγματική νεφρική βλάβη. Παρ’ όλα αυτά, μπορεί να δημιουργήσει μια λανθασμένη εικόνα κατά την αξιολόγηση της νεφρικής λειτουργίας.
5. Προσμίξεις στα σκευάσματα
Ένα σκεύασμα κρεατίνης μπορεί να περιέχει προσμίξεις ή άλλες ουσίες, δηλωμένες ή μη, οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν επιπλέον ανεπιθύμητες ενέργειες και προβλήματα. Η εποπτεία των συμπληρωμάτων διατροφής δεν είναι αντίστοιχη με εκείνη των φαρμάκων.
Η εφηβεία από μόνη της «χτίζει» μυς
Οι έφηβοι θα πρέπει να γνωρίζουν ότι ο οργανισμός τους βρίσκεται ήδη σε μια περίοδο έντονης φυσιολογικής ανάπτυξης. Οι ορμονικές αλλαγές της εφηβείας, σε συνδυασμό με τη σωστή διατροφή, την τακτική και κατάλληλη προπόνηση και τον επαρκή ύπνο, μπορούν από μόνες τους να συμβάλουν σημαντικά στην αύξηση της μυϊκής μάζας.
Επομένως, όταν ένας έφηβος θέλει για αισθητικούς λόγους να αποκτήσει περισσότερους μυς, η κρεατίνη δεν θα πρέπει να είναι η πρώτη λύση που θα αναζητήσει.
Δεν χρειάζεται δαιμονοποίηση, αλλά ούτε και αλόγιστη χρήση
Η χρήση της κρεατίνης δεν χρειάζεται να δαιμονοποιείται. Δεν θα πρέπει, όμως, να αντιμετωπίζεται και ως ένα απολύτως αθώο προϊόν, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για παιδιά και εφήβους.
Δεν είναι φυσιολογικό ένας έφηβος να προσπαθεί να αποκτήσει μέσα σε λίγους μήνες ένα σώμα που, υπό φυσιολογικές συνθήκες, χρειάζεται χρόνια για να αναπτυχθεί.
Η σωστή διατροφή, η κατάλληλη άσκηση, ο καλός ύπνος και η υπομονή είναι τα βασικά «εργαλεία» που χρειάζεται ένας νέος για να υποστηρίξει με ασφάλεια την ανάπτυξη και τη φυσική του κατάσταση.
Φωτογραφίες: istock.
