Η κλιματική αλλαγή, οι συχνότεροι καύσωνες και η αυξημένη δραστηριότητα των δασικών πυρκαγιών δημιουργούν νέες προκλήσεις για την ποιότητα του αέρα και τη δημόσια υγεία. Αυτό επισημαίνει ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) του ΟΗΕ στην ετήσια έκθεσή του για την ποιότητα του αέρα και το κλίμα. Σύμφωνα με τον οργανισμό, η ατμοσφαιρική ρύπανση και η κλιματική αλλαγή συνδέονται στενά. Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπισή τους χρειάζεται να γίνεται με συντονισμένο τρόπο.
Η πρόκληση γίνεται μεγαλύτερη καθώς, σε αρκετές περιοχές του κόσμου, οι πυρκαγιές γίνονται σημαντική πηγή ατμοσφαιρικών ρύπων και μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα του αέρα ακόμη και μακριά από το σημείο όπου εκδηλώθηκε μια φωτιά.
Ο καπνός μπορεί να ταξιδέψει σε μεγάλες αποστάσεις
Οι δασικές πυρκαγιές απελευθερώνουν στην ατμόσφαιρα ένα μείγμα από αέρια και μικροσκοπικά σωματίδια.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα PM2.5, δηλαδή πολύ μικρά αιωρούμενα σωματίδια με διάμετρο έως 2,5 μικρόμετρα. Επειδή είναι τόσο μικρά, μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα.
Ο καπνός μιας μεγάλης πυρκαγιάς δεν περιορίζεται απαραίτητα στην περιοχή όπου βρίσκεται η φωτιά. Ανάλογα με τους ανέμους και τις καιρικές συνθήκες, οι ρύποι μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις και να επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα σε άλλες περιοχές.
Έτσι, ακόμη και μια περιοχή που έχει γενικά καλή ποιότητα αέρα μπορεί να παρουσιάσει προσωρινά αυξημένες συγκεντρώσεις ρύπων όταν επηρεάζεται από καπνό πυρκαγιών.
Γιατί ανησυχούν οι επιστήμονες
Η έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις λεπτών αιωρούμενων σωματιδίων έχει συνδεθεί με προβλήματα του αναπνευστικού και του καρδιαγγειακού συστήματος.
Η επιβάρυνση μπορεί να είναι μεγαλύτερη για ορισμένες ευάλωτες ομάδες, όπως τα άτομα με χρόνια αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά προβλήματα, τα μικρά παιδιά και οι ηλικιωμένοι.
Ο καπνός μπορεί επίσης να προκαλέσει, ακόμη και σε υγιή άτομα, ερεθισμό στα μάτια και στον λαιμό, βήχα, δυσκολία στην αναπνοή ή επιδείνωση συμπτωμάτων άσθματος.
Η ένταση των επιπτώσεων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η συγκέντρωση των ρύπων, η διάρκεια της έκθεσης και η κατάσταση της υγείας κάθε ανθρώπου.
Τι ρόλο παίζουν οι καύσωνες
Η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει μόνο άμεσα τις θερμοκρασίες. Οι υψηλές θερμοκρασίες και οι ξηρότερες συνθήκες μπορούν, σε ορισμένες περιοχές και υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να ευνοήσουν την εκδήλωση και την εξάπλωση πυρκαγιών.
Παράλληλα, οι καύσωνες μπορούν να επηρεάσουν και τον σχηματισμό ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων, όπως το όζον κοντά στην επιφάνεια της Γης.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένας σύνθετος συνδυασμός παραγόντων: υψηλές θερμοκρασίες, ξηρασία, πυρκαγιές και ατμοσφαιρική ρύπανση μπορούν να αλληλεπιδρούν και να δυσκολεύουν την προσπάθεια για καθαρότερο αέρα.
Τι δείχνουν τα δεδομένα για τις πυρκαγιές
Η έκθεση του WMO αναφέρει ότι σε αρκετές περιοχές του κόσμου οι πυρκαγιές έχουν συμβάλει σε αυξημένες συγκεντρώσεις PM2.5. Σύμφωνα με μελέτη που περιλαμβάνεται στην έκθεση, τα ακραία επεισόδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τον καπνό των πυρκαγιών έχουν αυξηθεί σημαντικά σε παγκόσμιο επίπεδο από τη δεκαετία του 1990.
Κλιματική αλλαγή και ποιότητα του αέρα: δύο προβλήματα που συνδέονται
Το βασικό μήνυμα της έκθεσης του WMO είναι ότι η κλιματική αλλαγή και η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν μπορούν πάντα να αντιμετωπίζονται ως δύο εντελώς ξεχωριστά προβλήματα.
Η μείωση των εκπομπών που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή μπορεί, σε αρκετές περιπτώσεις, να συμβάλει και στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα. Ταυτόχρονα, η προσαρμογή στις αυξανόμενες θερμοκρασίες και η καλύτερη πρόληψη και διαχείριση των πυρκαγιών μπορούν να περιορίσουν ορισμένους από τους κινδύνους που συνδέονται με τον καπνό.
