Η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη επικεντρώνεται συνήθως στα παιδιά και τους εφήβους. Πόσο να χρησιμοποιούν την AI; Πρέπει να υπάρχουν περιορισμοί στο σχολείο; Μπορεί η συνεχής βοήθεια από ένα chatbot να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουν; Μόλις, όμως, ένας νέος περάσει την πόρτα του πανεπιστημίου, οι περισσότερες από αυτές τις ανησυχίες φαίνεται να υποχωρούν. Στα 18 είναι πλέον ενήλικος και θεωρητικά μπορεί να αποφασίσει μόνος του πώς και πόσο θα χρησιμοποιήσει την τεχνολογία. Η ανάπτυξη του εγκεφάλου, ωστόσο, δεν ολοκληρώνεται επειδή γιορτάσαμε τα 18α γενέθλιά μας.
Ο εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται μετά τα 18
Περιοχές και δίκτυα του εγκεφάλου που συμμετέχουν στον σχεδιασμό, στον έλεγχο των παρορμήσεων και στην αξιολόγηση των μακροπρόθεσμων συνεπειών συνεχίζουν να αναπτύσσονται κατά τη νεαρή ενήλικη ζωή.
Πρόκειται μάλιστα για ικανότητες που βρίσκονται στο επίκεντρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Ένας φοιτητής καλείται να συνθέσει πληροφορίες, να αξιολογήσει διαφορετικές απόψεις, να σχηματίσει τη δική του κρίση, να κατασκευάσει και να υπερασπιστεί ένα επιχείρημα και να αντιμετωπίσει σύνθετα προβλήματα χωρίς να υπάρχει πάντοτε μία ξεκάθαρη απάντηση.
Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Psychological Science εξέτασε 633 άτομα διαφορετικών ηλικιών και τη δυνατότητά τους να βελτιώσουν τη σχεσιακή συλλογιστική τους μέσω εξάσκησης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η εφηβεία αποτελεί σημαντική περίοδο για την ανάπτυξη αυτής της ικανότητας, με τους συμμετέχοντες ηλικίας από 16 έως 18 ετών να παρουσιάζουν ιδιαίτερα μεγάλη βελτίωση.
Με άλλα λόγια, η ενηλικίωση δεν σηματοδοτεί το τέλος της γνωστικής ανάπτυξης.
Τι γίνεται όταν η AI κάνει τη δύσκολη δουλειά…;
Φανταστείτε έναν φοιτητή που πρέπει να γράψει μια εργασία. Χρειάζεται να διαβάσει, να κατανοήσει ένα καινούργιο αντικείμενο, να συνδέσει πληροφορίες, να διαμορφώσει μια θέση, να βρει επιχειρήματα και τελικά να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα.
Σήμερα μπορεί να ζητήσει από ένα εργαλείο AI να αναλάβει μεγάλο μέρος αυτής της διαδικασίας μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Και εδώ βρίσκεται μια σημαντική διαφορά: άλλο να ελέγχει κανείς ένα έτοιμο επιχείρημα και άλλο να το έχει δημιουργήσει ο ίδιος.
Η προσπάθεια, τα λάθη, η αμφιβολία, η αναζήτηση μιας καλύτερης λύσης και η αναθεώρηση αποτελούν μέρος της διαδικασίας μέσα από την οποία εξασκούμε τις γνωστικές μας δεξιότητες. Όταν αναθέτουμε συστηματικά αυτή τη διαδικασία σε ένα εργαλείο, υπάρχει ο προβληματισμός ότι χάνουμε ευκαιρίες να εξασκήσουμε οι ίδιοι αυτές τις ικανότητες.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να αντισταθούμε στην εύκολη λύση;
Υπάρχει και μία ακόμη παράμετρος. Στα τέλη της εφηβείας και στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής, τα συστήματα του εγκεφάλου που σχετίζονται με την αναζήτηση ανταμοιβής και εκείνα που συμμετέχουν στον γνωστικό έλεγχο δεν αναπτύσσονται απαραίτητα με τον ίδιο ρυθμό. Η γρήγορη, εύκολη και άμεσα ικανοποιητική επιλογή μπορεί επομένως να είναι ιδιαίτερα ελκυστική.
Και η AI είναι ίσως η απόλυτη εκδοχή αυτής της επιλογής όταν έχουμε μπροστά μας μια δύσκολη γνωστική εργασία: αντί να παλεύουμε επί ώρες με ένα πρόβλημα, μπορούμε να έχουμε μια καλοδιατυπωμένη απάντηση μέσα σε δευτερόλεπτα.
Αυτό δεν κάνει τους νέους «τεμπέληδες». Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη να μάθουμε να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία με τρόπο που υποστηρίζει τη σκέψη αντί να την αντικαθιστά.
Χρειαζόμαστε διαφορετική εκπαίδευση γύρω από την AI;
Ένας 14χρονος που χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη με λάθος τρόπο έχει συνήθως γύρω του γονείς, εκπαιδευτικούς και σχολικούς κανόνες που μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά. Ένας 20χρονος ή 22χρονος έχει πολύ μεγαλύτερη αυτονομία. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι φοιτητές πρέπει να αντιμετωπίζονται όπως τα παιδιά ούτε ότι η λύση βρίσκεται στις απαγορεύσεις.
Το πανεπιστήμιο, όμως, είναι για πολλούς ανθρώπους το τελευταίο οργανωμένο εκπαιδευτικό περιβάλλον στο οποίο εξασκούν συστηματικά την επιχειρηματολογία, την επίλυση προβλημάτων, την αξιολόγηση πληροφοριών και την ανεξάρτητη σκέψη.
Ίσως λοιπόν το ερώτημα δεν είναι αν οι φοιτητές πρέπει να χρησιμοποιούν την AI, αλλά πώς πρέπει να τη χρησιμοποιούν. Γιατί άλλο είναι να ζητάμε από την τεχνητή νοημοσύνη να μας βοηθήσει να σκεφτούμε καλύτερα και άλλο να της ζητάμε να σκεφτεί αντί για εμάς.
