Μοιάζει με μικροσκοπική λεοπάρδαλη, ζυγίζει λιγότερο από μια συνηθισμένη οικόσιτη γάτα και κατάφερε να παραμείνει για δεκαετίες κρυμμένο σε κοινή θέα. Στα δάση της Βολιβίας, οι επιστήμονες αναγνώρισαν ένα νέο είδος άγριου αιλουροειδούς, το Leopardus tilcayo, προσθέτοντας ένα ακόμη κλαδί στο περίπλοκο γενεαλογικό δέντρο των λεγόμενων γατιών-τίγρεων της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής.
Η ανακάλυψη έγινε δυνατή χάρη στη γενετική ανάλυση. Εξωτερικά, τα μικρά αυτά αιλουροειδή μοιάζουν τόσο πολύ μεταξύ τους ώστε για μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα διαφορετικοί πληθυσμοί είχαν ταξινομηθεί κάτω από την ίδια ονομασία, Leopardus tigrinus. Το DNA αποκάλυψε όμως μια πολύ πιο σύνθετη ιστορία.
Οι ερευνητές ανέλυσαν ολόκληρα γονιδιώματα από 38 ζώα της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, αξιοποιώντας ακόμη και υλικό που φυλασσόταν σε μουσεία. Δόντια, οστά, μυϊκός ιστός, δέρμα και τρίχες βοήθησαν τους επιστήμονες να ανασυνθέσουν την εξελικτική πορεία των διαφορετικών πληθυσμών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η εξελικτική γραμμή του Leopardus tilcayo είχε διαχωριστεί από τις υπόλοιπες πριν από περίπου 1,4 εκατομμύρια χρόνια. Το όνομά του προέρχεται από τη λέξη «tilcayo», την οποία χρησιμοποιούν κάτοικοι της περιοχής για το συγκεκριμένο αιλουροειδές.
Πρόκειται για ένα εξαιρετικά μικρό ζώο. Τα ενήλικα άτομα ζυγίζουν περίπου 1,5 έως 2 κιλά, το σώμα τους φθάνει σε μήκος περίπου τα 50 εκατοστά, ενώ η ουρά μπορεί να προσθέσει άλλα 25 εκατοστά. Το χαρακτηριστικό κηλιδωτό τρίχωμά τους εξηγεί και την ονομασία «γατί-τίγρης».
Το εντυπωσιακό είναι ότι η επίσημη περιγραφή του νέου είδους βασίζεται σε ελάχιστα γνωστά άτομα από τη Βολιβία. Ένα έχει παρατηρηθεί και φωτογραφηθεί στη φύση, ενώ ιδιαίτερα σημαντικό αποδείχθηκε ένα αρσενικό που ζει στο καταφύγιο άγριων ζώων La Senda Verde.
Το όνομά του είναι Tigrino και έφθασε στο καταφύγιο περίπου πριν από μία δεκαετία. Ήδη από τότε οι άνθρωποι που το φρόντιζαν είχαν παρατηρήσει ότι παρουσίαζε χαρακτηριστικά διαφορετικά από εκείνα άλλων γνωστών γατιών-τίγρεων. Κανείς όμως δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι οι διαφορές αυτές έκρυβαν ένα ξεχωριστό είδος. Σήμερα ο Tigrino αποτελεί το «τυπικό δείγμα», δηλαδή το ζώο αναφοράς πάνω στο οποίο βασίζεται η επιστημονική περιγραφή του Leopardus tilcayo.
Η γενετική έρευνα αναδιαμορφώνει συνολικά την εικόνα της συγκεκριμένης ομάδας αιλουροειδών. Οι επιστήμονες καταλήγουν πλέον σε πέντε διαφορετικά είδη: Leopardus guttulus, Leopardus emiliae, Leopardus pardinoides, Leopardus tigrinus και το άρτι αναγνωρισμένο Leopardus tilcayo. Παράλληλα εντοπίστηκε και νέα υποκατηγορία του βόρειου γατιού-τίγρης στο Περού, η Leopardus tigrinus antisuyo.
Η ανακάλυψη, ωστόσο, δημιουργεί αμέσως και ένα πρόβλημα προστασίας. Για το νέο είδος γνωρίζουμε ακόμη ελάχιστα: δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως η γεωγραφική του εξάπλωση, το μέγεθος του πληθυσμού του ή ακόμη και οι διατροφικές του συνήθειες.
Οι συγγενικοί πληθυσμοί αντιμετωπίζουν ήδη πιέσεις από την αποψίλωση των δασών, το παράνομο εμπόριο άγριας ζωής και ασθένειες που μπορούν να μεταδοθούν από οικόσιτους σκύλους. Η αναγνώριση ενός ξεχωριστού είδους σημαίνει επομένως ότι πρέπει πλέον να εκτιμηθεί και ξεχωριστά ο κίνδυνος που αντιμετωπίζει.
Έπειτα από περίπου 1,4 εκατομμύρια χρόνια ανεξάρτητης εξελικτικής πορείας, το μικροσκοπικό αιλουροειδές των βολιβιανών δασών απέκτησε επιτέλους τη δική του θέση στην επιστήμη. Το επόμενο ερώτημα είναι αν οι άνθρωποι θα προλάβουν να μάθουν αρκετά γι’ αυτό ώστε να εξασφαλίσουν και τη θέση του στη φύση.
