Η περίοδος της οργανωτικής προετοιμασίας κλείνει και για τον Αλέξη Τσίπρα αρχίζει το δυσκολότερο μέρος του πολιτικού εγχειρήματος που δεν είναι άλλο από την αναμέτρηση με την κοινωνία έξω από τις κομματικές αίθουσες. Μετά την παρουσίαση του οικονομικού προγράμματος στη Θεσσαλονίκη και τη συνέντευξη Τύπου στη 90ή ΔΕΘ, η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη επιχειρεί να μετατρέψει την αρχική δημοσιότητα σε σταθερή πολιτική παρουσία και, κυρίως, σε εκλογική δυναμική.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να πυκνώσουν οι εμφανίσεις και οι περιοδείες του πρώην πρωθυπουργού, ενώ παράλληλα ολοκληρώνεται το πρόγραμμα δράσεων της ΕΛΑΣ έως τα Χριστούγεννα. Συγκεκριμένοι σταθμοί δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί επισήμως. Η κατεύθυνση, ωστόσο, είναι σαφής και θέλει περισσότερες επισκέψεις εκτός Αθήνας, συναντήσεις με παραγωγικούς και κοινωνικούς φορείς και παρεμβάσεις προσαρμοσμένες στα ιδιαίτερα προβλήματα κάθε περιοχής.
Από το κόμμα του αρχηγού στο κόμμα της επικράτειας
Η συγκρότηση 59 Συντονιστικών Επιτροπών, με συνολικά 596 στελέχη, αποτελεί την πρώτη σοβαρή απόπειρα της ΕΛΑΣ να αποκτήσει πραγματική οργανωτική υπόσταση. Οι επιτροπές καλούνται να δημιουργήσουν οργανώσεις σε δήμους και δημοτικές ενότητες, να εγγράφουν μέλη, να στηρίζουν τοπικές δράσεις και να συντονίζουν την οικονομική καμπάνια.
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία έχει η απόφαση τα στελέχη που θα αναλάβουν τον τοπικό προεκλογικό συντονισμό να μην είναι υποψήφια στις επόμενες βουλευτικές εκλογές. Η επιλογή επιχειρεί να διαχωρίσει την οργανωτική δουλειά από την προσωπική εκλογική επιδίωξη και να περιορίσει εξαρχής τις συγκρούσεις γύρω από τις λίστες.
Στην πράξη, όμως, τώρα αρχίζουν τα δύσκολα. Η δημοσιοποίηση εκατοντάδων ονομάτων δεν συνεπάγεται αυτομάτως ενεργές οργανώσεις, ούτε η ηλεκτρονική εγγραφή μελών εξασφαλίζει πολιτική γείωση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι νέες δομές θα λειτουργήσουν ως δίαυλος ανάμεσα στην ηγεσία και τις τοπικές κοινωνίες ή θα περιοριστούν στη μεταφορά μιας κεντρικά σχεδιασμένης καμπάνιας.
Οι περιοδείες του Αλέξη Τσίπρα θα αποτελέσουν, συνεπώς, διπλή δοκιμασία. Από τη μία θα μετρήσουν την ανταπόκριση των πολιτών. Από την άλλη θα δείξουν εάν ο κομματικός μηχανισμός μπορεί να οργανώνει παρεμβάσεις με τοπική ατζέντα και όχι απλώς συγκεντρώσεις γύρω από την αναγνωρισιμότητα του προέδρου.
Το πρόγραμμα στη βάσανο της καθημερινότητας
Η ΕΛΑΣ διαθέτει πλέον ένα πρώτο προγραμματικό πλαίσιο. Στη Θεσσαλονίκη, ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε το «Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης», με διπλό στόχο τη σύγκλιση της Ελλάδας με την Ευρώπη και τη μείωση των εσωτερικών ανισοτήτων, ανάμεσα στους πολλούς και τους λίγους, αλλά και ανάμεσα στην Αθήνα και την περιφέρεια. Το πολιτικό μήνυμα συμπυκνώθηκε στο τρίπτυχο «παράγουμε περισσότερο, μοιραζόμαστε δικαιότερα, ζούμε καλύτερα».
Η ιδρυτική διακήρυξη είχε ήδη τοποθετήσει στο επίκεντρο την κοινωνική δικαιοσύνη, την εργασία, την ακρίβεια, το κράτος δικαίου, το παραγωγικό μοντέλο και την ενίσχυση της δημοκρατίας. Τώρα, όμως, οι γενικές αυτές κατευθύνσεις πρέπει να αποκτήσουν μετρήσιμο περιεχόμενο.
Στη Θεσσαλία η συζήτηση δεν μπορεί να αγνοήσει το κόστος παραγωγής, το νερό και την πολιτική προστασία. Στη Δυτική Μακεδονία θα κριθεί από τις απαντήσεις για τη μετάβαση μετά τον λιγνίτη. Στα νησιά, από τη στέγαση, την υγεία και τις υποδομές. Στις εργατικές περιοχές των μεγάλων πόλεων, από τους μισθούς, την ακρίβεια και την επισφάλεια. Αυτή ακριβώς είναι η μετάβαση που καλείται να πετύχει η ΕΛΑΣ περνώντας από ένα εθνικό αφήγημα αλλαγής σε ένα σύνολο πειστικών, κοστολογημένων απαντήσεων.
Το οικονομικό επιτελείο, στο οποίο έχουν ενταχθεί ακαδημαϊκοί, τεχνοκράτες και πρόσωπα από την αγορά, δείχνει την πρόθεση του Τσίπρα να παρουσιάσει σχήμα με κυβερνητικά χαρακτηριστικά. Μεταξύ των προσώπων που έχουν αναλάβει κρίσιμους τομείς βρίσκονται ο Διονύσης Τεμπονέρας στην Εργασία, ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης στα Οικονομικά και ο Κώστας Λαγουβάρδος στην Ενέργεια και το Περιβάλλον.
Παραμένουν, ωστόσο, ανοιχτά ζητήματα ως προς την εφαρμογή και την κοστολόγηση επιμέρους προτάσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σχεδιαζόμενη «πατριωτική εισφορά» στον πολύ μεγάλο πλούτο. Ο ίδιος ο Τσίπρας αναγνώρισε στη ΔΕΘ ότι η απουσία ολοκληρωμένου περιουσιολογίου δυσκολεύει τον ακριβή προσδιορισμό της φορολογικής βάσης.
Το δίλημμα των συνεργασιών
Παράλληλα με τη σύγκρουση με την κυβέρνηση, η ΕΛΑΣ πρέπει να ορίσει τη σχέση της με το ΠΑΣΟΚ, τον ΣΥΡΙΖΑ και τις υπόλοιπες δυνάμεις της αντιπολίτευσης. Ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε το ΠΑΣΟΚ «ανταγωνιστή» και όχι βασικό αντίπαλο, αφήνοντας ανοικτή τη δυνατότητα μετεκλογικής συνεννόησης με δημοκρατικά κόμματα πάνω σε συμφωνημένο πρόγραμμα. Δήλωσε επίσης ότι, εάν δεν σχηματιστεί κυβέρνηση από την πρώτη κάλπη, οι δεύτερες εκλογές δεν αποτελούν «καταστροφή».
Η γραμμή αυτή επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη αυτονομίας και στην πραγματικότητα της απλής αναλογικής. Εάν η ΕΛΑΣ δώσει υπερβολικό βάρος στις συνεργασίες, κινδυνεύει να θολώσει τη δική της πρόταση. Εάν, αντίθετα, υιοθετήσει πλήρως αυτάρκη στρατηγική, θα πρέπει να εξηγήσει πώς μπορεί να προκύψει προοδευτική διακυβέρνηση χωρίς πολιτικές συγκλίσεις.
Οι μετακινήσεις στελεχών από τον ευρύτερο κεντροαριστερό χώρο και η δημόσια συζήτηση στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ δείχνουν ότι η παρουσία της ΕΛΑΣ έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τις ισορροπίες. Δεν αρκούν όμως για να προδικάσουν την τελική διάταξη των δυνάμεων.
Το δημοσκοπικό παράθυρο και το όριό του
Οι πρώτες μετρήσεις προσφέρουν στην ΕΛΑΣ έναν ευνοϊκό διάδρομο εκκίνησης. Δημοσκόπηση της GPO τον Ιούνιο την κατέγραφε στη δεύτερη θέση, με 15,1% στην εκτίμηση ψήφου, έναντι 28,6% της Νέας Δημοκρατίας και 12,4% του ΠΑΣΟΚ. Νεότερη μέτρηση μετά τη ΔΕΘ την εμφάνιζε στο 14,4% στην πρόθεση ψήφου, πίσω από τη ΝΔ με 24,3%.
Τα ποσοστά αυτά επιβεβαιώνουν ότι ο Τσίπρας επέστρεψε σε ένα πολιτικό πεδίο που δεν ήταν άδειο, αλλά αναζητούσε ισχυρότερο αντιπολιτευτικό πόλο. Δεν αποδεικνύουν ακόμη ότι η ΕΛΑΣ έχει δημιουργήσει σταθερό δεσμό με τους ψηφοφόρους. Η αναγνωρισιμότητα του πρώην πρωθυπουργού προσφέρει υψηλή αφετηρία, φέρνει όμως μαζί της και το βάρος της προηγούμενης διακυβέρνησής του.
Αυτό είναι τελικά το πραγματικό αντικείμενο των περιοδειών. Ο Αλέξης Τσίπρας δεν χρειάζεται απλώς να συστήσει ένα νέο κόμμα. Πρέπει να πείσει ότι η νέα οργανωτική ταυτότητα συνοδεύεται από πολιτική αυτοκριτική, ανανεωμένο στελεχιακό δυναμικό και εφαρμόσιμο σχέδιο εξουσίας.
Η ΕΛΑΣ έχει πλέον όνομα, πρόγραμμα και δίκτυο. Αυτό που δεν έχει ακόμη αποδείξει είναι εάν μπορεί να μετατρέψει τα τρία αυτά στοιχεία σε σχέση εμπιστοσύνης με την κοινωνία. Η απάντηση δεν θα δοθεί στα κεντρικά γραφεία της Αμαλίας. Θα δοθεί στις πόλεις, στις γειτονιές και στις επόμενες κάλπες.
