Η αυστηρότητα στην ανατροφή ενός παιδιού δεν είναι από μόνη της ούτε σωστή ούτε λάθος. Όλα κρίνονται από τον τρόπο με τον οποίο τη χρησιμοποιείς. Ένα σταθερό όριο μπορεί να προσφέρει ασφάλεια, να καλλιεργήσει υπευθυνότητα και να μάθει στο παιδί ότι οι πράξεις έχουν συνέπειες. Το ίδιο όριο, όμως, όταν συνοδεύεται από φόβο, φωνές ή ταπείνωση, μπορεί να του διδάξει κάτι εντελώς διαφορετικό, πώς να κρύβει καλύτερα όσα κάνει. Η διαφορά βρίσκεται σε μια απλή αλλά ουσιαστική ερώτηση, όταν το παιδί κάνει λάθος, θέλεις να έρθει να σου το πει ή να αρχίσει αμέσως να κατασκευάζει άλλοθι; Εκεί φαίνεται αν η γονεϊκή αυστηρότητα χτίζει εμπιστοσύνη ή απλώς εκπαιδεύει έναν μικρό, αγχωμένο μυστικό πράκτορα.
Η πειθαρχία χρειάζεται κανόνες που βγάζουν νόημα
Για να μάθει ένα παιδί πειθαρχία, χρειάζεται να γνωρίζει τι περιμένεις από εκείνο και γιατί. Οι κανόνες που αλλάζουν ανάλογα με τη διάθεσή σου δημιουργούν σύγχυση, όχι υπευθυνότητα. Αν σήμερα κάτι απαγορεύεται, αύριο περνά απαρατήρητο και μεθαύριο προκαλεί μεγάλη έκρηξη, το παιδί δεν μαθαίνει ποια συμπεριφορά είναι σωστή. Μαθαίνει απλώς να παρατηρεί τα κέφια σου. Χρειάζεσαι λίγους, ξεκάθαρους κανόνες, κατάλληλους για την ηλικία του, καθώς και συνέπειες που συνδέονται λογικά με αυτό που συνέβη. Αν, για παράδειγμα, δεν φροντίσει ένα παιχνίδι, μπορεί να το στερηθεί προσωρινά. Δεν χρειάζεται να ακυρώσεις την κυριακάτικη βόλτα, τα επόμενα Χριστούγεννα και πιθανόν την ενηλικίωσή του.
Ο φόβος φέρνει υπακοή, αλλά όχι απαραίτητα ειλικρίνεια
Όταν η αντίδρασή σου είναι δυσανάλογη, το παιδί παύει να σκέφτεται το λάθος του και αρχίζει να σκέφτεται πώς θα γλιτώσει από εσένα. Η έντονη τιμωρία μπορεί να σταματήσει προσωρινά μια συμπεριφορά, όμως δεν σημαίνει ότι βοήθησε το παιδί να καταλάβει τι πήγε στραβά. Συχνά το μαθαίνει να κρύβει, να λέει τη μισή αλήθεια ή να μεταφέρει την ευθύνη αλλού. Δεν το κάνει επειδή είναι χειριστικό ή κακό. Το κάνει επειδή ο εγκέφαλός του αναζητά προστασία. Αν θέλεις να ενισχύσεις την ειλικρίνεια, χρειάζεται να δείξεις ότι μπορείς να ακούσεις την αλήθεια χωρίς να χάσεις τον έλεγχο. Η συνέπεια παραμένει, αλλά δεν μετατρέπεται σε συναισθηματικό σεισμό μέσα στο σπίτι.
Μπορείς να είσαι σταθερός χωρίς να γίνεσαι σκληρός
Η ήρεμη στάση δεν σημαίνει ότι επιτρέπεις τα πάντα. Μπορείς να πεις ένα καθαρό «όχι», να επιμείνεις σε έναν κανόνα και να αφήσεις το παιδί να δυσαρεστηθεί, χωρίς να το ειρωνευτείς ή να το κάνεις να νιώσει ότι το ίδιο είναι το πρόβλημα. Ξεχώρισε τη συμπεριφορά από την ταυτότητά του. Άλλο να πεις «αυτό που έκανες δεν ήταν σωστό» και άλλο «είσαι ψεύτης» ή «είσαι ανεύθυνος». Στην πρώτη περίπτωση του αφήνεις χώρο να διορθώσει μια πράξη. Στη δεύτερη του κολλάς μια ταμπέλα που μπορεί να κουβαλήσει για χρόνια. Άκουσε τι συνέβη, αναγνώρισε το συναίσθημά του και κράτησε το όριο. Η ενσυναίσθηση δεν ακυρώνει την πειθαρχία, την κάνει αποτελεσματικότερη.
Το παιδί δεν χρειάζεται έναν γονιό που δεν θυμώνει ποτέ, αυτό θα ήταν μάλλον ύποπτο και σίγουρα εξαντλητικό. Χρειάζεται έναν γονιό προβλέψιμο, δίκαιο και διαθέσιμο να διορθώσει ακόμη και τη δική του αντίδραση. Αν φωνάξεις περισσότερο απ’ όσο ήθελες, μπορείς να ζητήσεις συγγνώμη χωρίς να πάρεις πίσω το όριο. Έτσι του δείχνεις ότι η ευθύνη δεν είναι τιμωρία, αλλά τρόπος να επανορθώνεις. Η υγιής αυστηρότητα δεν επιδιώκει ένα παιδί που υπακούει επειδή φοβάται. Καλλιεργεί ένα παιδί που σταδιακά μπορεί να ελέγχει τον εαυτό του, να αναγνωρίζει το λάθος του και να επιστρέφει σε εσένα με την αλήθεια, ακόμη κι όταν γνωρίζει ότι θα υπάρξει συνέπεια.
Κεντρική εικόνα και εικόνες άρθρου: iStock
