Το θηριώδες λευκό αγροτικό αμάξι κατεβαίνει με άνεση την κακοτράχαλη κατηφόρα στην περιοχή Μονομάτι, στις Αχαρνές. Ο Βασίλης Σφακιανόπουλος, ιδρυτής του περιβαλλοντικού εθελοντικού κινήματος Save Your Hood, τραβάει το χειρόφρενο και κατεβαίνουμε. Λίγα μέτρα μακριά μας απλώνεται για 4,5 στρέμματα μια χωματερή, δίπλα ακριβώς από την κοίτη του φυσικού Κηφισού.
Στην περιοχή Μονοπάτι αφήνονται υγειονομικά απόβλητα, μπάζα διαφόρων ειδών, μέχρι και πόμολα
Το θέμα της ρύπανσης του ποταμού ήρθε και πάλι στην επικαιρότητα μετά τις δύο υποθέσεις παράνομης απόθεσης αποβλήτων που αποκάλυψαν οι Αρχές τον Σεπτέμβριο, οι οποίες μάλιστα οδήγησαν και σε συλλήψεις. Για τον Σφακιανόπουλο, όμως, αυτή η κατάσταση δεν είναι κάτι το καινούργιο. «Για τους Αθηναίους, ο Κηφισός σημαίνει μποτιλιάρισμα και αγωγοί», λέει, μιλώντας στα «ΝΕΑ».
Η οργάνωσή του κατήγγειλε για πρώτη φορά την ύπαρξη της χωματερής, πριν από περίπου ενάμιση χρόνο, όμως, μέχρι και σήμερα βλέπουν νέες εναποθέσεις σκουπιδιών. «Αρχικά, είχαν βρεθεί εναποθέσεις στην απέναντι πλευρά του ποταμού», περιγράφει ο Σφακιανόπουλος. «Κάποια στιγμή που έκανα έναν καθαρισμό εκεί, είδα ανάμεσα στις φυλλωσιές μπλε σακούλες. Πέρασα απέναντι και είδα μπροστά μου αυτό», θυμάται.
Στο σημείο υπάρχουν ανακατεμένα υγειονομικά απόβλητα, όπως χρησιμοποιημένες πάνες και μπάζα διαφόρων ειδών, μέχρι και πόμολα. «Πρόσεχε να μην πατήσεις τις πάνες και τα μεγάλα βουνά από σκουπίδια», προειδοποιεί ο ακτιβιστής, όσο διασχίζουμε τη χωματερή για να δούμε το ποτάμι, που απέχει μόλις μερικά μέτρα. «Οταν βρέχει, κομμάτι των σκουπιδιών καταλήγει στο ποτάμι. Είναι μια υγειονομική βόμβα», προσθέτει.
Για την υπόθεση έχουν γίνει πολλαπλές καταγγελίες και επιθεωρητές της Περιφέρειας έχουν κάνει δειγματοληψίες. «Η Περιφέρεια λέει ότι είναι ευθύνη του Δήμου Αχαρνών να τα καθαρίσει», σημειώνει ο Σφακιανόπουλος.
Από μεριάς του, ο Δήμος είναι σε δικαστική διαμάχη με τον κληρονόμο του οικοπέδου, κάτι που θα καθορίσει και τη διαδικασία αποκομιδής των σκουπιδιών. Οι Αρχές έχουν ενημερώσει εθελοντές και κατοίκους ότι ο τρόπος που έχουν γίνει οι εναποθέσεις πιθανόν μαρτυρά μια οργανωμένη διαδικασία. Στο μεταξύ, η οργάνωση Save Your Hood μαζεύει υπογραφές για να ξεκινήσει ο καθαρισμός – μέχρι σήμερα έχουν συγκεντρωθεί περίπου 760.
Στην οδό Κεφαλόβρυσου
Το παραπάνω σημείο στις Αχαρνές δεν είναι το μοναδικό όπου γίνονται παράνομες εναποθέσεις. Η αυτοψία των «ΝΕΩΝ» αποκαλύπτει τουλάχιστον ένα ακόμα «hotspot», στην οδό Κεφαλόβρυσου, όπου τα σκουπίδια που έχουν πεταχτεί έχουν άμεση επαφή με το εκεί ρέμα του ποταμού. Για να το ανακαλύψουμε, χρειάστηκε να περάσουμε μέσα από πυκνή βλάστηση και να πεζοπορήσουμε μέσα στο νερό.
Αρχικά, η φύση και το πέτρινο γεφύρι που υπάρχουν δεν προμηνύουν το θέαμα που ακολουθεί. Λίγα μέτρα παρακάτω όμως, δεκάδες μπάζα και πλαστικές σακούλες γεμάτες σκουπίδια είναι πεταμένες μέσα στο ρέμα, ενώ από πάνω «κρέμονται» πλαστικοί σωλήνες, στρώματα, ξύλινες παλέτες και διαφόρων άλλων ειδών μπάζα και σκουπίδια. «Κάποιοι επιτήδειοι δεν θέλουν να πληρώσουν τον κάδο, τη χωματερή και τη μεταφορά των μπάζων και αντ’ αυτού πληρώνουν 30 ή 50 ευρώ ένα αγροτικό, το οποίο τα πετάει εδώ», λέει ο Σφακιανόπουλος, που μας συνοδεύει.
Ο ίδιος σημείωσε το σημείο, λέγοντας ότι θα έρθει με την ομάδα του για καθαρισμό. Είναι άγνωστο το πόσες ακόμα τέτοιες παράνομες μικρές χωματερές μπορεί να υπάρχουν στον ποταμό και τα ρέματά του. Το Save Your Hood έχει επίσης δημιουργήσει μια εφαρμογή – αναμένεται να δημοσιευθεί σύντομα -, στην οποία θα μπορούν οι πολίτες να καταγράφουν σε έναν διαδραστικό χάρτη όλης της χώρας σημεία όπου υπάρχουν σκουπίδια, όπως και να αναφέρουν εάν κάνουν καθαρισμό.
Η μόλυνση στη γειτονιά της Κίρκης
Στη Νέα Φιλαδέλφεια, η γειτονιά της οδού Κίρκης βρίσκεται δίπλα σε ένα από τα τελευταία φυσικά ανοιχτά τμήματα του Κηφισού. Οι κάτοικοι εκεί βλέπουν εδώ και χρόνια μπροστά στα μάτια τους τις επιπτώσεις της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης του ποταμού.
«Είναι μια διαχρονική κατάσταση, με περιόδους μεγαλύτερης έντασης, που εκδηλώνεται με έντονες δυσοσμίες, αφρούς, αλλαγές στο χρώμα των νερών, λάσπη, απορρίμματα και ενδείξεις ανεξέλεγκτων απορρίψεων. Υπάρχουν ημέρες που η κατάσταση γίνεται πραγματικά αφόρητη για τους κατοίκους, οι οποίοι αναγκάζονται να ζουν με την αβεβαιότητα για το τι μεταφέρει το νερό που περνά δίπλα από τα σπίτια τους», λέει στα «ΝΕΑ» η Χρυσάνθη Γεωργίου, κάτοικος της περιοχής και πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων «Ροή».
Οπως μεταφέρει η ίδια, τα περιστατικά ρύπανσης που παρατηρούν στη Νέα Φιλαδέλφεια μπορεί να προέρχονται από πηγή που απέχει αρκετά χιλιόμετρα μακριά. Ωστόσο είναι κάτι που απαιτεί άμεση διερεύνηση και δειγματοληψία. «Δεν είναι δυνατόν μόνο από την οπτική παρατήρηση να προσδιορίσουμε τη χημική τους σύσταση ή την ακριβή προέλευση», λέει.
Παράλληλα, αντιμετωπίζουν και εκεί πρόβλημα με τα σκουπίδια στις όχθες του ποταμού. Σε πρόσφατη δράση καθαρισμού – μαζί με το Save Your Hood – απομακρύνθηκαν μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων και εγκαταλελειμμένων υλικών. Και δεν περιορίζονται μόνο σε αυτό, καθώς βρίσκονται σε διαρκή εγρήγορση, κάνοντας επιτόπιες παρατηρήσεις και παρακολουθώντας τα σημεία συμβολής ρεμάτων και τις θέσεις που εμφανίζονται αγωγοί ή ύποπτες εκροές.
Το Προεδρικό Διάταγμα του 1994
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Κηφισός προστατεύεται από το Προεδρικό Διάταγμα της 15ης Ιουνίου 1994. Είναι ενδιαφέρον ότι από τότε, ο υπουργός Περιβάλλοντος Κώστας Λαλιώτης χαρακτήριζε το ποτάμι «μια από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις λεηλασίας και κακοποίησης του φυσικού περιβάλλοντος στην πολύπαθη Αττική». Με βάση αυτό, καθορίστηκε μια ζώνη προστασίας του ποταμού από το ύψος του Κόκκινου Μύλου στη Νέα Φιλαδέλφεια, έως την Πάρνηθα και τις περιοχές Ανοιξης και Κρυονερίου – μια έκταση περίπου 12.260 στρεμμάτων.
Προβλέπει τη λεγόμενη Ζώνη Α, που περιλαμβάνει εκτάσεις 50 μέτρων εκατέρωθεν του άξονα της κοίτης και των χειμάρρων του. Αυτές οι περιοχές θεωρούνται απόλυτης προστασίας και επιτρέπεται μόνο η υπαίθρια αναψυχή ή γεωργική χρήση και απαγορεύεται τελείως η δόμηση. Στη Ζώνη Β περιλαμβάνονται οι εκτάσεις μεταξύ των ορίων των περιοχών της Ζώνης Α και των ορίων της ζώνης προστασίας. Σε αυτές τις περιοχές μπορεί να υπάρξει γεωργική χρήση, κατοικία και δραστηριότητες αναψυχής, πολιτισμού, αθλητισμού και camping.
