Η χελώνα Caretta carreta είναι η μασκότ της Διεθνούς Συνόδου για το Κλίμα (COP31) που ξεκινά τον επόμενο μήνα στην Τουρκία, όμως το είδος απειλείται από την άνοδο της θερμοκρασίας, η οποία αλλάζει το φύλο των μικρών όσο επωάζονται στο αβγό.
Κάτω από το φως του φεγγαριού στις ακτές της νοτιοδυτικής Τουρκίας, ρεπόρτερ του Reuters είδε νεογέννητα χελωνάκια να αναδύονται από την άμμο και να περπατούν αδέξια προς τη θάλασσα, ένας φυσικός κύκλος χιλιετιών που επηρεάζεται τώρα από την κλιματική αλλαγή.
Κλωβοί σε σχήμα πυραμίδας προστατεύουν τα αβγά από τις αλεπούδες του Ιζτούζου, γνωστού και ως «Παραλία των χελωνών», μια παραλία μήκους 4 χιλιομέτρων όπου οι τουρίστες κυριαρχούν την ημέρα και οι χελώνες τη νύχτα.
Η Μεσόγειος θεωρείται hotspot της κλιματικής αλλαγής, δεδομένου ότι είναι μια ημίκλειστη θάλασσα που δεν ανανεώνεται αρκετά γρήγορα με δροσερά νερά από τον Ατλαντικό.
Πρόσφατη ανάλυση του Reuters διαπίστωνε ότι το φετινό καλοκαίρι ήταν το θερμότερο που έχει καταγραφεί στις ευρωπαϊκές θάλασσες, με σοβαρές συνέπειες για ορισμένες παράκτιες κοινότητες.
Το πρόβλημα είναι ότι το φύλο των χελωνών, όπως και άλλων ερπετών, καθορίζεται από τη θερμοκρασία στην οποία επωάζονται τα αβγά. Η άνοδος της θερμοκρασίας οδηγεί στη γέννηση περισσότερων θηλυκών.
«Οι θαλάσσιες χελώνες αποτελούν για εμάς ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης που αντιδρά πολύ γρήγορα στις περιβαλλοντικές αλλαγές», δήλωσε η Αϊφέρ Σιρίν του Πανεπιστημίου του Παμούκαλε.
Η κατάσταση του είδους, εξήγησε, ανακλά τις περιβαλλοντικές μεταβολές που επηρεάζουν τα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα, καθώς η επιβίωσή τους εξαρτάται τόσο από τη στεριά όσο και από τη θάλασσα.
Στο πλαίσιο πενταετούς διδακτορικής έρευνας στο Πανεπιστήμιο Παμούκαλε, η Σιρίν διαπίστωσε ότι η άνοδος της θερμοκρασίας συνδέεται με πρωιμότερη ωοτοκία, συντόμευση της περιόδου επώασης των αυγών και επικράτηση των θηλυκών.
Μελέτη που πραγματοποιήθηκε στην παραλία Πάταρα έδειξε ότι, κατά μέσο όρο, περίπου το 70% των νεογέννητων χελωνών Caretta caretta ήταν θηλυκά.
Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι αλλαγές στη συμπεριφορά των χελωνών ενδέχεται να μην επαρκούν από μόνες τους για να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Η θερμοκρασία στις φωλιές της παραλίας Ιζτούζου αυξήθηκε σχεδόν κατά έναν βαθμό Κελσίου τα τελευταία 20 χρόνια, ανέφερε ο Γιακούπ Κασκά, βιολόγος που παρακολουθεί τις φωλιές με τη βοήθεια εθελοντών.
Σύμφωνα με άλλες αναλύσεις, είπε σε πολλούς πληθυσμούς θαλάσσιων χελωνών τα θηλυκά αντιπροσωπεύουν έως και το 80-90% των νεογέννητων.
Αν συνεχιστεί η άνοδος της θερμοκρασίας, προειδοποιούν οι επιστήμονες υπάρχει κίνδυνος να γεννιούνται τόσο λίγα αρσενικά ώστε να μην επαρκούν για την επιτυχή αναπαραγωγή του είδους.
Ένας ακόμη κίνδυνος είναι ότι οι θερμοκρασίες άνω των 30 βαθμών στις φωλιές αυξάνουν την πιθανότητα θανάτου των εμβρύων, ανέφερε η Σιρίν.
Η Caretta caretta είναι κοσμοπολίτικο είδος και σε παγκόσμιο επίπεδο θεωρείται απειλούμενη. Ο μεσογειακός πληθυσμός κατατάσσεται ωστόσοστην κατηγορία «ελάχιστης ανησυχίας», χάρη στην πρόοδο που έχει σημειωθεί στις προσπάθειες προστασίας της.
Στην Ελλάδα καταγράφεται τα τελευταία χρόνια σταθερή αύξηση των φωλιών στις πιο σημαντικές παραλίες ωοτοκίας, τον Κυπαρισσιακό Κόλπο και τον Κόλπο Λαγανά.
Ο μεταναστευτικός τρόπος ζωής των θαλάσσιων χελωνών αναδεικνύει την ανάγκη για διασυνοριακή συνεργασία στη COP31, τόνισε ο Κασκά.
«Μπορεί να γεννούν τα αυγά τους στην Τουρκία αλλά να αναζητούν τροφή στην Τυνησία ή στην Αδριατική», είπε.
Οι θηλυκές χελώνες καρέτα καρέτα επιστρέφουν συνήθως έπειτα από δεκαετίες στις παραλίες όπου γεννήθηκαν για να αποθέσουν τα αυγά τους. Ωστόσο, οι αλλαγές στα οικοσυστήματα έχουν ως αποτέλεσμα ορισμένες να φωλιάζουν πλέον βορειότερα, σε περιοχές όπου παλαιότερα ήταν σπάνιες, δήλωσε ο Κασκά.
Η παραλία Ιζτούζου παραμένει πάντως σημαντικός τόπος αναπαραγωγής με περίπου 30.000 νεογέννητα χελωνάκια τον χρόνο.
Στην παραλία, εθελοντές παρακολουθούν τα νεογέννητα χελωνάκια, χρησιμοποιώντας χαμηλής έντασης κόκκινο φωτισμό ώστε να μην τα αποπροσανατολίζουν καθώς κατευθύνονται προς τα κύματα. Μέσα στη θάλασσα, οι μικρές χελώνες αντιμετωπίζουν νέους κινδύνους, όπως τα αλιευτικά δίχτυα, τα σκάφη και τα πλαστικά απορρίμματα.
«Μια θαλάσσια χελώνα που παγιδεύεται σε αλιευτικό δίχτυ δεν μπορεί να ανέβει στην επιφάνεια για να αναπνεύσει και δυστυχώς πεθαίνει από πνιγμό», δήλωσε η Σιρίν.
Σε μικρή απόσταση από την παραλία Ιζτούζου, τραυματισμένες χελώνες αναρρώνουν σε μεγάλες κυκλικές δεξαμενές στο κέντρο περίθαλψης και αποκατάστασης DEKAMER, όπου κτηνίατροι αντιμετωπίζουν τα τραύματά τους, όπως αυτά που προκαλούνται από τις προπέλες σκαφών.
Η ρύπανση από πλαστικά προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Σύμφωνα με τον Κασκά, το 60% των χελωνών που μεταφέρονται στο κέντρο έχουν τουλάχιστον πέντε κομμάτια πλαστικού στο πεπτικό τους σύστημα.
«Το να πετάς μια πλαστική σακούλα στη θάλασσα είναι σαν να ρίχνεις μια σφαίρα στις χελώνες», είπε χαρακτηριστικά.
Για τους ερευνητές, οι θαλάσσιες χελώνες αποτελούν έναν ορατό δείκτη της υγείας του οικοσυστήματος της Μεσογείου.
Καθώς πλησιάζει το ξημέρωμα, μια τελευταία ομάδα από νεογέννητα χελωνάκια χάνεται μέσα στα κύματα. Λίγα θα καταφέρουν να επιβιώσουν και να επιστρέψουν έπειτα από δεκαετίες στην παραλία για να γεννήσουν τα δικά τους αυγά.
