Είχε μείνει απαρατήρητο μέχρι τώρα, είναι όμως ένα σώμα που ξεχωρίζει για το τολμηρό του χρώμα: αστρονόμοι εντόπισαν ένα άστρο που απέκτησε μια απόκοσμη λαχανί απόχρωση όταν κατάπιε βραχώδη συντρίμμια από πλανήτες που κάποτε περιφέρονταν γύρω του.
Το αντικείμενο είναι ένας λευκός νάνος, το υπόλειμμα ενός άστρου σαν τον Ήλιο που εξάντλησε τα πυρηνικά του καύσιμα και αποτίναξε τα εξωτερικά του στρώματα. Οι λευκοί νάνοι είναι εξαιρετικά πυκνά σώματα περίπου στο μέγεθος της Γης, τα οποία συνεχίζουν να λάμπουν λόγω της υψηλής τους θερμοκρασίας και χρειάζονται δισεκατομμύρια χρόνια για να κρυώσουν.
Το χρώμα ενός άστρου, και γενικά το χρώμα οποιουδήποτε πυρωμένου αντικειμένου, εξαρτάται κυρίως από τη θερμοκρασία του. Τα ψυχρότερα άστρα εμφανίζονται πορτοκαλί, ο Ήλιος και άλλα παρόμοια άστρα φαίνονται λευκά, ενώ τα θερμότερα έχουν μια γαλάζια απόχρωση.
Οι περισσότεροι λευκοί νάνοι έχουν χρώματα παρόμοια με εκείνα των υπόλοιπων άστρων, με το λευκό να είναι το συνηθέστερο. Όπως φαίνεται όμως, οι μεταβολές της χημικής τους σύστασης με την πάροδο του χρόνου μπορούν δώσουν πιο ασυνήθιστα χρώματα.
Ο πρώτος γνωστός πράσινος νάνος, με την ονομασία WD J1330+6435, βρίσκεται στον Γαλαξία μας, σε απόσταση περίπου 280 ετών φωτός από τη Γη, στην κατεύθυνση του αστερισμού του του Δράκοντα.
«Μας κίνησε την περιέργεια επειδή θραύσματα πλανητικού υλικού είχαν πέσει στην επιφάνειά του, εμπλουτίζοντας τα εξωτερικά του στρώματα με στοιχεία όπως το ασβέστιο, το λίθιο και, κυρίως, το νάτριο» δήλωσε στο Reuters ο αστροφυσικός Μαρκ Χόλαντς του Πανεπιστημίου του Ουόρικ στην Αγγλία, επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό RAS Techniques and Instruments.
Στα συνηθισμένα άστρα, το νάτριο απορροφά ένα πολύ συγκεκριμένο μήκος κύματος του πορτοκαλί φωτός.
«Στον συγκεκριμένο λευκό νάνο, η πυκνότητα είναι τόσο υψηλή ώστε τα άτομα νατρίου βομβαρδίζονται συνεχώς από τα άτομα ηλίου που τα περιβάλλουν, γεγονός που μεταβάλλει τις ενεργειακές στάθμες των ατόμων νατρίου» εξήγησε ο Χόλαντς.
«Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι τα άτομα νατρίου δεν απορροφούν πλέον ένα πολύ στενό φάσμα μηκών κύματος του πορτοκαλί φωτός, αλλά απορροφούν επιπλέον το κίτρινο, το πορτοκαλί και ορισμένα μήκη κύματος του κόκκινου. Αυτό που απομένει είναι ένα άστρο με μια υπέροχη κιτρινοπράσινη λάμψη, κάτι που δεν θα ήταν δυνατό σε άστρα σαν τον Ήλιο» είπε.
Η ανακάλυψη ήρθε στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος που εξετάζει τα χρώματα των λευκών νάνων όπως θα τα αντιλαμβανόταν το ανθρώπινο μάτι.
«Επειδή οι λευκοί νάνοι είναι άστρα εξαιρετικά υψηλής πυκνότητας — έχουν περίπου το μέγεθος της Γης, αλλά μάζα περίπου 165.000 φορές μεγαλύτερη — ακόμη και μια μικρή ποσότητα νατρίου μπορεί να εμποδίσει τη διαφυγή μεγάλου μέρους του πορτοκαλί φωτός που εκπέμπει το άστρο» δήλωσε ο αστροφυσικός του Πανεπιστημίου του Ουόρικ Μπόρις Γκένσικε, μέλος της ερευνητικής ομάδας.
«Ουσιαστικά η διαδικασία μοιάζει με την ανάμειξη χρωμάτων στην παλέτα ενός ζωγράφου. Ξεκινά με λίγα βασικά χρώματα και τα αναμειγνύει για να δημιουργήσει όποιο χρώμα χρειάζεται στον πίνακά του. Αν αφαιρέσεις κάποιο από τα χρώματα του μείγματος, το τελικό αποτέλεσμα θα αλλάξει» εξήγησε ο Γκένσικε.
Σομόν νάνος
Οι ερευνητές εξέτασαν 151 λευκούς νάνους σε αποστάσεις έως 65 ετών φωτός από τη Γη, διαπιστώνοντας ότι το λευκό ήταν το τυπικό χρώμα τους.
Ένας από αυτούς είχε ίσως την πιο έντονη κοκκινωπή απόχρωση που έχει παρατηρηθεί ποτέ σε άστρο, ένα χρώμα σομόν. Ονομάζεται WD J1011+2845 και βρίσκεται σε απόσταση 48 ετών φωτός από τη Γη, στον αστερισμό του Μικρού Λέοντα. Αυτή τη φορά, το στοιχείο που άλλαζε τη χρωματική παλέτα δεν ήταν το νάτριο, αλλά ο άνθρακας.
«Σε αυτή την περίπτωση ο άνθρακας προέρχεται από το βαθύ εσωτερικό του» δήλωσε ο Γκένσικε.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι λευκοί νάνοι χωρίζονται σε διακριτές χρωματικές ομάδες ανάλογα με τη χημική σύσταση της ατμόσφαιράς τους.
Οι λευκοί νάνοι με υψηλή περιεκτικότητα σε άνθρακα είχαν συνήθως ροζ ή μοβ χρώμα, ενώ όσοι είχαν εμπλουτιστεί με συντρίμμια από κατεστραμμένα πλανητικά συστήματα έτειναν προς το κίτρινο. Οι ψυχρότεροι λευκοί νάνοι, με ατμόσφαιρες που περιείχαν μείγμα υδρογόνου και ηλίου, είχαν συνήθως κυανές ή απαλές γαλάζιες αποχρώσεις.
Συνολικά, οι λευκοί νάνοι κάλυπταν σχεδόν ολόκληρο το χρωματικό φάσμα, έδειξε η ανάλυση.
