Τα κοράλλια ζουν τη δική τους τραγωδία: με την κλιματική αλλαγή να προκαλεί όλο και συχνότερα θαλάσσιους καύσωνες, σχεδόν όλοι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι του κόσμου –οάσεις βιοποικιλότητας στην ερημιά των ωκεανών- αντιμετωπίζουν εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης μέχρι το 2075, προειδοποιεί διεθνής φορέας.
Στην πρώτη παγκόσμια αξιολόγηση για τα κοράλλια του πλανήτη, η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), o φορέας που εκδίδει την επίσημη Κόκκινη Λίστα, κατατάσσει το 96% των κοραλλιογενών υφάλων ως «κρισίμως κινδυνεύοντες», το μέγιστο επίπεδο κινδύνου.
Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι, τα πιο παραγωγικά οικοσυστήματα των ωκεανών, φιλοξενούν το ένα τέταρτο των θαλάσσιων οργανισμών σε παγκόσμιο επίπεδο. Λειτουργούν επίσης ως κυματοθραύστες που προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση και παρέχουν τροφή σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Η άνοδος της θερμοκρασίας και της στάθμης των ωκεανών είναι σήμερα οι δύο μεγαλύτερες απειλές για τα κοράλλια.
Ο λόγος είναι ότι οι πολύποδες που παράγουν τον λευκό ασβεστολιθικό σκελετό των κοραλλιών συμβιώνουν με μονοκύτταρα φύκη που ονομάζονται ζωοξανθέλες.
Σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας, τα πολύχρωμα φύκη εγκαταλείπουν την αποικία, η οποία έτσι αποχρωματίζεται και μένει άσπρη σαν φάντασμα. Αν οι ζωοξανθέλες δεν επιστρέψουν σύντομα, τα κοράλλια πεθαίνουν.
«Η κλιματική αλλαγή συνιστά μια σοβαρή και ολοένα πιο απειλητική πρόκληση για το μέλλον, θέτοντας σε πολύ υψηλό κίνδυνο την επιβίωση αυτών των οικοσυστημάτων», δήλωσε η Μισάλ Γκούντκα, επιστημονική υπεύθυνη της αξιολόγησης των οικοσυστημάτων κοραλλιογενών υφάλων για την Κόκκινη Λίστα της IUCN.
Το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο που βρίσκεται σε εξέλιξη στον Ειρηνικό και ανεβάζει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία θα μπορούσε να φέρει νέο επεισόδιο αποχρωματισμού, δήλωσε η Γκούντκα στη Διεθνή Σύνοδο για τη Βιοποικιλότητα που πραγματοποιείται στο Γερεβάν της Αρμενίας, όπου παρουσιάστηκε η νέα έκθεση.
Το πιο πρόσφατο επεισόδιο λεύκανσης, το 2024, ήταν το πιο εκτεταμένο που έχει καταγραφεί, επηρεάζοντας το 84% των κοραλλιογενών υφάλων.
Σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας τα κοράλλια χάνουν τα συμβιωτικά φύκη τους και αποχρωματίζονται (Reuters)
Για την αξιολόγησή της, η IUCN βασίστηκε στο «ενδιάμεσο» σενάριο της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), το οποίο προβλέπει ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά 2,7 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα έως το 2100.
Αν και η θερμοκρασία του νερού είναι ο κυριότερος παράγοντας, τα κοράλλια απειλούνται επίσης από την υπεραλίευση, καθώς ορισμένα ψάρια περιορίζουν την εξάπλωση φυκών και διατηρούν την οικολογική ισορροπία.
Σύμφωνα με την έκθεση, η υπεραλίευση των παπαγαλόψαρων και των ροφών απειλεί το 63% των κοραλλιογενών υφάλων.
Η παράκτια ανάπτυξη, η ρύπανση, ο τουρισμός και οι ολοένα συχνότερες καταιγίδες συγκαταλέγονται στις υπόλοιπες απειλές.
Όταν οι κοραλλιογενείς ύφαλοι νεκρώνονται, τη θέση τους παίρνουν τα φύκια και οι σπόγγοι.
Η ανάλυση της IUCN εξέτασε 127 συστήματα κοραλλιογενών υφάλων σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές με συνολική έκταση 188.362 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Στα οικοσυστήματα που χαρακτηρίστηκαν «κρισίμως κινδυνεύοντα» περιλαμβάνονται ορισμένοι από τους μεγαλύτερους κοραλλιογενείς υφάλους του πλανήτη: ο Μεγάλος Κοραλλιογενής Ύφαλος της Αυστραλίας, το Κοραλλιογενές Τρίγωνο στη Νοτιοανατολική Ασία και τον δυτικό Ειρηνικό, το Μεσοαμερικανικό Σύστημα Κοραλλιογενών Υφάλων στην Καραϊβική και οι κοραλλιογενείς ύφαλοι της Ερυθράς Θάλασσας.
Η τελευταία έκθεση έρχεται να προστεθεί σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature την περασμένη εβδομάδα και προειδοποιούσε ότι το 2020 σχεδόν τα μισά είδη κοραλλιών αντιμετώπιζαν «αυξημένο σχετικό κίνδυνο εξαφάνισης».
Παρά τα δυσοίωνα ευρήματα, η IUCΝ επιμένει ότι οι περισσότεροι κοραλλιογενείς ύφαλοι «δεν έχουν χαθεί ακόμα».
«Οι ενέργειες που θα αναλάβουμε τα επόμενα χρόνια θα καθορίσουν την κατάσταση αυτών των οικοσυστημάτων στο τέλος του αιώνα: αν θα συνεχίσουν να υπάρχουν όπως τα γνωρίζουμε σήμερα ή αν θα μεταμορφωθούν σε διαφορετικά οικοσυστήματα, με μικρότερη αξία τόσο για τη φύση όσο και για τον άνθρωπο», δήλωσε η Γκούντκα.
Η γενική διευθύντρια της ΙUCN, Γκρέτελ Αγκιλάρ, τόνισε ότι «δεν είναι πολύ αργά για να δώσουμε στους κοραλλιογενείς υφάλους την ευκαιρία να ανακάμψουν».
«Γνωρίζουμε τι χρειάζεται: φιλόδοξες μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενίσχυση των προσπαθειών προστασίας και αποκατάστασης, καθώς και σταθερές επενδύσεις σε ανθεκτικά παράκτια οικοσυστήματα και στις κοινότητες που εξαρτώνται από αυτά» είπε.
