Κάθεστε στον καναπέ και, λίγο αργότερα, η γάτα σας κουλουριάζεται δίπλα σας. Ένα χάδι, ένα απαλό γουργούρισμα και μια συνηθισμένη στιγμή αποκτά άλλη ζεστασιά. Όσοι ζουν με γάτες γνωρίζουν καλά αυτή την αίσθηση. Τώρα, οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν πώς αποτυπώνεται αυτός ο δεσμός στη βιολογία ανθρώπων και ζώων.
Ιαπωνική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό iScience, εντόπισε μια ενδιαφέρουσα σύνδεση. Οι άνθρωποι με υψηλότερες συγκεντρώσεις ωκυτοκίνης έτειναν να έχουν γάτες με υψηλότερες συγκεντρώσεις της ίδιας ορμόνης. Παράλληλα, η ωκυτοκίνη των κατοικίδιων φάνηκε να συνδέεται με ορισμένες πλευρές της διάθεσης των ανθρώπων τους.
Δύο ορμόνες στο επίκεντρο
Η ομάδα της Saho Takagi από το Πανεπιστήμιο του Κιότο εξέτασε την ωκυτοκίνη, γνωστή και ως «ορμόνη της αγάπης» ή «ορμόνη της αγκαλιάς», η οποία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της κοινωνικής συμπεριφοράς και την κορτιζόλη, γνωστή και ως «ορμόνη του στρες», που προετοιμάζει τον οργανισμό να αντιμετωπίσει απειλές και ρυθμίζει τον μεταβολισμό.
Καμία από τις δύο δεν αποτελεί απλό «μετρητή» συναισθημάτων. Η υψηλότερη ωκυτοκίνη δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε περισσότερη αγάπη, ενώ η κορτιζόλη μεταβάλλεται φυσιολογικά μέσα στην ημέρα.
Στην έρευνα συμμετείχαν αρχικά 19 άνθρωποι και 29 γάτες. Η ορμονική σύγκριση βασίστηκε τελικά σε δεδομένα από 17 ανθρώπους και 24 γάτες, για τους οποίους υπήρχαν τα απαραίτητα δείγματα. Οι ερευνητές υπολόγισαν τη μέση τιμή τριών μετρήσεων για κάθε συμμετέχοντα, ενώ οι άνθρωποι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια για τη διάθεσή τους.
Τι έδειξε η ορμονική σύνδεση για τις γάτες και τους ανθρώπους
Εκτός από τη συσχέτιση της ωκυτοκίνης μεταξύ ανθρώπων και κατοικίδιων, παρατηρήθηκε ότι τα υψηλότερα επίπεδα ωκυτοκίνης στις γάτες συνδέονταν με χαμηλότερη κορτιζόλη και λιγότερα αρνητικά συναισθήματα στους ανθρώπους τους. Η εικόνα, ωστόσο, έγινε πιο συγκεκριμένη όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη ότι ορισμένοι συμμετέχοντες ζούσαν με περισσότερες από μία γάτες. Σε αυτή την ανάλυση, διατηρήθηκαν στατιστικά οι συνδέσεις με λιγότερο άγχος.
Δεν βρέθηκε, επίσης, σαφής συσχέτιση ανάμεσα στην κορτιζόλη των κατοικίδιων και εκείνη των ανθρώπων. Συνεπώς, τα αποτελέσματα δεν περιγράφουν μια γενική ορμονική «αντιγραφή».
Πόσο κοντά είμαστε με τις γάτες μας;
Για έναν μήνα, μικρές συσκευές Bluetooth στα περιλαίμια των κατοικίδιων κατέγραφαν πόσο κοντά βρίσκονταν στους ανθρώπους τους μέσα στο σπίτι. Όσοι περνούσαν περισσότερο χρόνο κοντά στις γάτες τους ανέφεραν μεγαλύτερη ενεργητικότητα και ζωντάνια. Τα χρόνια συμβίωσης, αντίθετα, δεν συνδέονταν με αυτή τη βαθμολογία.
Οι συσκευές δεν μπορούσαν να ξεχωρίσουν αν η γάτα δεχόταν χάδια ή αν απλώς κοιμόταν δίπλα στον άνθρωπό της. Έτσι, δεν έχει αποσαφηνιστεί ποια στοιχεία της καθημερινής επαφής έχουν μεγαλύτερη σημασία.
Χημεία, χωρίς ακόμη όλες τις απαντήσεις
Το χάδι αποτελεί μια πιθανή εξήγηση για τη σύνδεση της ωκυτοκίνης, όχι απόδειξη. Ούτε γνωρίζουμε αν οι ορμόνες ανθρώπου και γάτας μεταβάλλονται ταυτόχρονα, αφού συγκρίθηκαν μέσες συγκεντρώσεις. Το μικρό δείγμα και η σύντομη παρακολούθηση δεν επιτρέπουν να συμπεράνουμε ότι οι γάτες μειώνουν το στρες. Ενδέχεται και οι άνθρωποι που αισθάνονται καλύτερα να αλληλεπιδρούν περισσότερο μαζί τους, ενώ το κοινό περιβάλλον μπορεί να επηρεάζει και τους δύο.
Από τα ευρήματα πάντως προκύπτει ένα ενδιαφέρον ερώτημα. Τι συμβαίνει στον άνθρωπο και στη γάτα πριν και μετά από μια τρυφερή στιγμή; Εκεί θα στραφούν οι έρευνες, για να κατανοήσουμε καλύτερα έναν δεσμό που στην καθημερινότητα συχνά δεν χρειάζεται λέξεις.
