Την τριακοστή συναπτή χρονιά κατά την οποία έχασε περισσότερο πάγο από όσον μπόρεσε να ανακτήσει σημείωσε φέτος ο παγετώνας της Γροιλανδίας, ο μεγαλύτερος χερσαίος παγετώνας στον κόσμο μετά την Ανταρκτική.
Σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση που βασίζεται σε κλιματικά μοντέλα και παρατηρήσεις, το παγετωνικό έτος από τον Σεπτέμβριο του 2025 έως τον Αύγουστο του 2026 έκλεισε με απώλεια περίπου 135 δισεκατομμυρίων τόνων πάγου —ενώ εναλλακτική εκτίμηση που ενσωματώνει μετρήσεις μετεωρολογικών σταθμών και δορυφόρων ανεβάζει την απώλεια στους 173 δισεκατομμύριους τόνους—, παρά το γεγονός ότι το φετινό καλοκαίρι ήταν σχετικά ήπιο ως προς την επιφανειακή τήξη.

Με έκταση περίπου 1,7 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα και πάχος που ξεπερνά κατά τόπους τα τρία χιλιόμετρα, ο παγετώνας της Γροιλανδίας συγκρατεί ποσότητα νερού ικανή να ανεβάσει την παγκόσμια στάθμη της θάλασσας κατά περίπου επτά μέτρα σε περίπτωση πλήρους τήξης.
Η τελευταία φορά που κατέγραψε θετικό ετήσιο ισοζύγιο μάζας ήταν το παγετωνικό έτος (1 Σεπτεμβρίου έως 31 Αυγούστου) που έληξε το 1996. Έκτοτε χάνει αδιάλειπτα μάζα, επηρεάζοντας καθοριστικά τις ατμοσφαιρικές διεργασίες στον Βόρειο Ατλαντικό και κατ’ επέκταση στην Ευρώπη.
Από τον ξηρό χειμώνα στην αποκόλληση στον παγετώνα Πέτερμαν
Οι καιρικές συνθήκες της περιόδου 2025-2026 παρουσίασαν αξιοσημείωτες αντιθέσεις. Ο χειμώνας και η αρχή της άνοιξης ήταν ασυνήθιστα ξηροί στη νότια Γροιλανδία, δημιουργώντας έλλειμμα χιονιού περίπου 40 δισεκατομμυρίων τόνων κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα.
Ωστόσο, ακολούθησε μια δροσερή αρχή καλοκαιριού με συχνές χιονοπτώσεις και εκτενή νεφοκάλυψη, γεγονός που καθυστέρησε την έναρξη της περιόδου τήξης έως τις 5 Ιουνίου — εννέα ημέρες αργότερα από τον μέσο όρο της περιόδου 1981-2010.
Παρότι τον Ιούλιο επικράτησε ζεστός και ηλιόλουστος καιρός, με την επιφανειακή τήξη να κορυφώνεται στις 22 Ιουλίου στο 74,9% του παγετώνα (έναντι του ρεκόρ άνω του 81,2% της προηγούμενης χρονιάς), το φρέσκο χιόνι του Ιουνίου περιόρισε εν μέρει την καλοκαιρινή απορροή.


Το πιο δραματικό επεισόδιο σημειώθηκε στις αρχές Αυγούστου στη βορειοδυτική Γροιλανδία, όταν ένα τεράστιο παγόβουνο έκτασης άνω των 76 τετραγωνικών χιλιομέτρων και εκτιμώμενου πάχους περίπου 150 μέτρων αποκολλήθηκε από τον παγετώνα Πέτερμαν.
Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη αποκόλληση στην περιοχή από το 2012 και τη μεγαλύτερη σε ολόκληρη την Αρκτική από το 2020. Αν και η αποκοπή ήδη πλωτού πάγου δεν ανεβάζει άμεσα τη στάθμη της θάλασσας, οι παράκτιοι παγετώνες λειτουργούν ως φρένο για τις μάζες πάγου που ρέουν από το εσωτερικό.
Τις τελευταίες δεκαετίες, αυτές οι δυναμικές διεργασίες στις παρυφές ευθύνονται για περίπου τα δύο τρίτα των συνολικών απωλειών της Γροιλανδίας.
Άνοδος της στάθμης της θάλασσας και κίνδυνος για το Ρεύμα του Κόλπου
Οι συνέπειες εκτείνονται σε παγκόσμια κλίμακα. Δορυφορικές μετρήσεις δείχνουν ότι μεταξύ 1979 και 2023 η Γροιλανδία και η Ανταρκτική έχασαν συνολικά πάνω από 11 τρισεκατομμύρια τόνους πάγου, προκαλώντας άνοδο της μέσης παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας κατά περίπου 32 χιλιοστά — 19 χιλιοστά από τη Γροιλανδία και 13 από την Ανταρκτική.
Σήμερα η τήξη των δύο αυτών χερσαίων παγετώνων αντιστοιχεί σε σχεδόν το ένα τέταρτο της ανόδου των ωκεανών, εντείνοντας τις παράκτιες πλημμύρες, όπως διαπιστώθηκε πρόσφατα στην Καλιφόρνια και τη Φλόριντα, όπου η στάθμη έφτασε στα υψηλότερα επίπεδα από την έναρξη των παρατηρήσεων.


Παράλληλα, η εισροή μεγάλων ποσοτήτων γλυκού νερού στον Βόρειο Ατλαντικό μεταβάλλει την πυκνότητα του θαλασσινού νερού. Αυτό οδηγεί σε μεταβολές στην κυκλοφορία των βαθέων υδάτων, συμπεριλαμβανομένης της Ατλαντικής Μεσημβρινής Κυκλοφορίας που μεταφέρει θερμότητα από τον τροπικό Ατλαντικό στην Ευρώπη, με πιθανό κίνδυνο ακόμη και την κατάρρευση του Ρεύματος του Κόλπου.
Το σημείο καμπής και η απόδειξη της κλιματικής αλλαγής
Καθώς η παγκόσμια θερμοκρασία ανεβαίνει, η αναμενόμενη αύξηση των χιονοπτώσεων σε μια θερμότερη ατμόσφαιρα δεν θα επαρκεί για να αντισταθμίσει την εντεινόμενη θερινή τήξη, προσθέτοντας επιπλέον εκατοστά στη στάθμη των ωκεανών έως το τέλος του αιώνα.
Επιπλέον, υπάρχει πιθανότητα άνω του 50% να ξεπεραστεί ένα μη αναστρέψιμο σημείο καμπής ακόμη και με παγκόσμια θέρμανση δύο βαθμών Κελσίου σε σύγκριση με το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα — όριο που δεν αποκλείεται να προσεγγιστεί πριν από τα μέσα του αιώνα.


Στην κλιματολογία, η παρακολούθηση περιόδων τουλάχιστον τριάντα ετών επιτρέπει τον διαχωρισμό της κλιματικής αλλαγής από τις πρόσκαιρες καιρικές διακυμάνσεις.
Τα δεδομένα τριών δεκαετιών δείχνουν αδιάλειπτη απώλεια μάζας στη Γροιλανδία από το 1996, με κορύφωση το 2012 (περίπου 458 δισεκατομμύρια τόνοι), ενώ ακόμη και τα πιο «ήσυχα» έτη ξεπερνούν τους 100 δισεκατομμύρια τόνους.
Η εικόνα αυτή τεκμηριώνει με βεβαιότητα ότι η κλιματική αλλαγή καθοδηγεί τη συρρίκνωση του παγετώνα.





