Η Δυτική Ευρώπη βράζει αυτές τις ημέρες σε πρωτόγνωρα υψηλές θερμοκρασίες, με τη Γαλλία μετρά νεκρούς και τη συνήθως δροσερή Βρετανία να ετοιμάζεται για «τροπικές νύχτες». Το κύμα καύσωνα συνδέεται σε πολλά μέσα ενημέρωσης με το «σούπερ Ελ Νίνιο» που εκδηλώνεται στον Ειρηνικό, μια σύνδεση που σύμφωνα με τους κλιματολόγους είναι επιστημονικά εσφαλμένη και αποπροσανατολίζει τη συζήτηση από την πραγματική αιτία, τη συνεχιζόμενη χρήση ορυκτών καυσίμων.
Η Δυτική Ευρώπη προβλέπεται ότι θα συνεχίζει να υποφέρει τουλάχιστον μέχρι το τέλος της εβδομάδας, με τη Γαλλία να έχει θέσει τα μισά διοικητικά διαμερίσματα σε κόκκινο συναγερμό. Τουλάχιστον 40 άνθρωποι πνίγηκαν στη θάλασσα και σε ποτάμια σε μια χώρα όπου ο κλιματισμός σπανίζει.
Στην άλλη όχθη της Μάγχης, η μετεωρολογική υπηρεσία (Met Office) εξέδωσε κόκκινη προειδοποίηση για καύσωνα στην κεντρική και νότια Αγγλία και την Ουαλία. Οι θερμοκρασίες αναμένεται να ξεπεράσουν τους 39 βαθμούς και να φέρουν τροπικές νύχτες, κατά τις οποίες το θερμόμετρο δεν πέφτει κάτω από τους 20 βαθμούς.
Ο Πύργος του Άιφελ έκλεισε νωρίτερα στις 23 Ιουνίου για να προστατευτούν οι επισκέπτες από τη ζέστη (Reuters)
«Το Ελ Νίνιο είναι αντιπερισπασμός»
Το κύμα ζέστης ήρθε λίγες ημέρες αφότου η αμερικανική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας κήρυξε την έναρξη του φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο εκδηλώνεται ως συγκέντρωση θερμών επιφανειακών υδάτων στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό.
Η υπηρεσία προβλέπει μάλιστα ότι υπάρχει σημαντική πιθανότητα ότι το φετινό Ελ Νίνιο θα είναι «ένα από τα ισχυρότερα στο ιστορικό αρχείο που πηγαίνει πίσω ως το 1950».
Η συγκέντρωση θερμών υδάτων στον ανατολικό Ειρηνικό τείνει πράγματι να ανεβάζει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία. Φέρνει υγρασία, βροχές και πλημμύρες στις δυτικές ακτές της Νότιας Αμερικής και των νότιων ΗΠΑ, ενώ η Αυστραλία στην άλλη άκρη του ωκεανού κινδυνεύει από ξηρασίες.
Το Ελ Νίνιο χαρακτηρίζεται από τη συγκέντρωση θερμών υδάτων στον Ανατολικό Εΐρηνικό. Το animation δείχνει τις αποκλίσεις από την κανονική θερμοκρασία από την 1η Ιανουαρίου έως τις 8 Ιουνίου 2026. (NOAA Satellites)
Για την Ευρώπη, όμως, το Ελ Νίνιο έχει περιορισμένες συνέπειες, καθώς ο καιρός της ηπείρου επηρεάζεται περισσότερο από τον γειτονικό Ατλαντικό Ωκεανό.
«Ο Ειρηνικός Ωκεανός δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε ισχυρή φάση Ελ Νίνιο και, ακόμη και όταν βρίσκεται, η άμεση επίδρασή του στη θερινή ζέστη της Ευρώπης είναι ασθενής και δεν έχει προσδιοριστεί με σαφήνεια» δήλωσε στο Euronews η Ιωάννα Βεργίνη, ιδρύτρια της πλατφόρμας μετεωρολογικών προβλέψεων WYF24.
Στην πραγματικότητα, το Ελ Νίνιο μπορεί να έχει την αντίθετη επίδραση όταν κορυφωθεί τον χειμώνα. «Το Ελ Νίνιο μπορεί να συνδέεται με ψυχρότερες και πιο ήπιες από άποψη ανέμων περιόδους στα τέλη του χειμώνα στο Ηνωμένο Βασίλειο» αναφέρει το Met Office.
Σύμφωνα με τους μετεωρολόγους, άμεση αιτία του καύσωνα είναι μια θερμή μάζα αέρα που προέρχεται από την Αφρική και παραμένει παγιδευμένη πάνω από τη Δυτική Ευρώπη.
«Πρόκειται για ένα κλασικό φαινόμενο αποκλεισμού του αεροχειμάρρου (jet stream), το οποίο εκδηλώνεται πάνω σε ένα υπόβαθρο θερμοκρασιών σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Ο θερμικός θόλος είναι ο μηχανισμός· η μακροπρόθεσμη θέρμανση [του πλανήτη] είναι ο παράγοντας που ενισχύει το φαινόμενο· το Ελ Νίνιο είναι αντιπερισπασμός» είπε η Βεργίνη.
Οι ομπρέλες και τα παρασόλ έγιναν σύνηθες θέαμα στο συνήθως δροσερό Λονδίνο (Reuters)
Η Ευρώπη θερμαίνεται
Αν και γενικά είναι δύσκολο να αποδώσει κανείς έναν συγκεκριμένο καύσωνα στην κλιματική αλλαγή, το σίγουρο είναι ότι η παγκόσμια θέρμανση φέρνει αύξηση στην ένταση και τη συχνότητα τέτοιων ακραίων καιρικών φαινομένων.
Και η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε αυτή την τάση, αφού είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος, με τη θερμοκρασία να ανεβαίνει δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Βασικός λόγος είναι η γειτνίαση με την Αρκτική, όπου ο θαλάσσιος πάγος, ο οποίος ανακλά την ηλιακή ακτινοβολία, υποχωρεί και αυξάνει την απορρόφηση θερμότητας από το νερό. Η Μεσόγειος θεωρείται επίσης hotspot της κλιματικής αλλαγής με μείωση των βροχοπτώσεων και αύξηση της θερμοκρασίας του νερού.
Όπως είχε δηλώσει τον Μάιο η Φριντερίκε Ότο, γνωστή κλιματολόγος του Imperial College στο Λονδίνο, «Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό φαινόμενο, Έρχεται και φεύγει».
«Η κλιματική αλλαγή, αντίθετα, επιδεινώνεται όσο συνεχίζουμε να καίμε ορυκτά καύσιμα. Επομένως, η κλιματική αλλαγή είναι ο λόγος που πρέπει πραγματικά να φρικάρουμε».
