Σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία, με τις πολεμικές συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή να αναδιαμορφώνουν τις ισορροπίες ασφαλείας, τα εξοπλιστικά βρίσκονται στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού. Το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε το πρωί της Πέμπτης (23.07.2026) προγράμματα συνολικής αξίας περίπου 4,3 δισ. ευρώ.
Τα εξοπλιστικά που έλαβαν την έγκριση του ΚΥΣΕΑ έχουν ως βασικό σημείο αναφοράς την «Ασπίδα του Αχιλλέα», τα νέα μεταγωγικά αεροσκάφη C-390 Millennium και μια σειρά μη επανδρωμένων πλατφορμών, υποβρύχιων οχημάτων και συστημάτων επιτήρησης. Πρόκειται για προγράμματα που έχουν εξεταστεί από το ΓΕΕΘΑ σε συνεργασία με τα Γενικά Επιτελεία και τα οποία, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, διευρύνουν σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητες των Ενόπλων Δυνάμεων.
Οπως ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε συνολικά 11 προγράμματα, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα αναγκών: από την αεράμυνα και τα μη επανδρωμένα μέσα έως τις ειδικές επιχειρήσεις, την ανθυποβρυχιακή ικανότητα και την εκπαίδευση αξιωματικών σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
«Σήμερα εγκρίθηκε ένα μεγάλο κομμάτι της “Ατζέντας 2030”», ανέφερε ο Νίκος Δένδιας, διευκρινίζοντας πάντως ότι ο σχεδιασμός δεν ολοκληρώνεται εδώ. Οπως προανήγγειλε, τον Σεπτέμβριο θα παρουσιαστεί η δεύτερη φάση της νέας Δομής Δυνάμεων, καθώς και η εξέλιξη του μακροπρόθεσμου εξοπλιστικού προγράμματος για την περίοδο 2027-2037.
Οι 11 εγκρίσεις του ΚΥΣΕΑ
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργού Εθνικής Άμυνας, το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε:
- Τον αντιαεροπορικό, αντιβαλλιστικό και anti-drone θόλο, γνωστό ως «Ασπίδα του Αχιλλέα».
- Συστήματα μη κινητικής αντιμετώπισης μη επανδρωμένων σκαφών.
- Σύστημα μη επανδρωμένων αεροσκαφών Heron 1.
- Μικρούς δορυφόρους SAR, με δυνατότητα άμεσης παροχής δορυφορικής εικόνας υπό απόλυτο εθνικό έλεγχο.
- Δέκα επιπλέον μη επανδρωμένα αεροχήματα V-BAT κατηγορίας Class II.
- Διόπτρες νυχτερινής παρατήρησης, οι οποίες θα αποτελέσουν βασικό τμήμα της στολής του σύγχρονου μαχητή.
- Τρία νέα μεταφορικά αεροσκάφη C-390 Millennium.
- Δέκα υποβρύχια οχήματα ειδικών επιχειρήσεων.
- Την αναβάθμιση των τεσσάρων φρεγατών MEKO με εξελιγμένα ανθυποβρυχιακά συστήματα.
- Πυραύλους Hellfire με καθοδήγηση λέιζερ για την ενίσχυση των επιθετικών δυνατοτήτων των ελικοπτέρων Apache.
- Προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών στις ΗΠΑ, με στόχο τη δημιουργία δεξαμενής αξιωματικών με εξειδίκευση στα αυτόνομα συστήματα και την τεχνητή νοημοσύνη.
Η απόφαση δεν αφορά μόνο την αγορά νέων οπλικών συστημάτων. Αποτυπώνει τη σταδιακή μετάβαση σε ένα διακλαδικό και δικτυοκεντρικό μοντέλο, στο οποίο αισθητήρες, μη επανδρωμένα μέσα, όπλα και κέντρα επιχειρήσεων θα ανταλλάσσουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα»
Στην κορυφή του πακέτου βρίσκεται ο νέος αντιαεροπορικός, αντιβαλλιστικός και anti-drone θόλος της χώρας, γνωστός ως «Ασπίδα του Αχιλλέα». Το εκτιμώμενο κόστος του προγράμματος υπερβαίνει τα 3 δισ. ευρώ, ενώ η ελληνική συμμετοχή ανέρχεται σε περίπου 700 εκατ. ευρώ.
Ο Νίκος Δένδιας περιέγραψε την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ως μια σειρά οπλικών συστημάτων με επάλληλους θόλους, η οποία συγκροτεί «ένα ολιστικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου».
Όπως εξήγησε, ο νέος θόλος «προσλαμβάνει εικόνα από το σύνολο των αισθητήρων», ακόμη και από «τη διόπτρα στο κράνος των στελεχών του Στρατού Ξηράς».
«Επεξεργάζεται, προτεραιοποιεί και προτείνει απαντήσεις έναντι κάθε απειλής», υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας.
Κατά τον ίδιο, το σύστημα «μετατρέπει τις Ένοπλες Δυνάμεις από την παλιά εικόνα του συνόλου προσωπικού και συστημάτων σε μια σύγχρονη μηχανή με δυνατότητα λήψης και επεξεργασίας όλων των δεδομένων και απάντησης σε όλες τις προκλήσεις».
Η ελληνική συμμετοχή δεν περιορίζεται στην αγορά ισραηλινών οπλικών συστημάτων. Ο σχεδιασμός προβλέπει την παραγωγή μέρους τους στην Ελλάδα και τη συνεργασία με ελληνικές επιχειρήσεις, με στόχο τη δημιουργία παραγωγικής βάσης που θα μπορεί σε επόμενο στάδιο να αποκτήσει και εξαγωγικό προσανατολισμό.
Ο νέος θόλος έχει στόχο να δημιουργήσει μια ενιαία, πολυστρωματική αρχιτεκτονική αεράμυνας, ικανή να αντιμετωπίζει διαφορετικού τύπου απειλές, από πυραύλους cruise και βαλλιστικά βλήματα έως drones και μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας.
Ο σχεδιασμός βασίζεται, μεταξύ άλλων, στα ισραηλινά συστήματα David’s Sling, Barak MX και Spyder. Το σύνολο των αισθητήρων και των όπλων θα συνδέεται σε κοινό δίκτυο, το οποίο θα συλλέγει, θα αξιολογεί και θα διαβιβάζει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.
Τρία νέα C-390 με δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού
Το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε επίσης την απόκτηση τριών καινούργιων μεταφορικών αεροσκαφών C-390 Millennium της Embraer, με το κόστος του προγράμματος να υπολογίζεται σε περίπου 600 εκατ. ευρώ.
Η συμφωνία θα υλοποιηθεί μέσω διακρατικής συνεργασίας Ελλάδας και Πορτογαλίας, ενώ το πρώτο αεροσκάφος προβλέπεται να παραληφθεί το 2027. Η ολοκλήρωση των παραδόσεων τοποθετείται έως το 2030.
Τα C-390 διαθέτουν δυνατότητα ανεφοδιασμού μαχητικών αεροσκαφών στον αέρα, λειτουργώντας και ως ιπτάμενα τάνκερ. Παράλληλα, αναμένεται να ενισχύσουν σημαντικά τις δυνατότητες στρατηγικών και τακτικών μεταφορών της Πολεμικής Αεροπορίας.
Κατά τις ίδιες πηγές, τα νέα αεροσκάφη θα διπλασιάσουν την ταχύτητα μεταφοράς προσωπικού και υλικού σε σχέση με τα διαθέσιμα μέσα, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα συντήρησής τους από την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία.
Heron, V-BAT και συστήματα anti-drone
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ενίσχυση των μη επανδρωμένων δυνατοτήτων. Μεταξύ των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν περιλαμβάνεται η απόκτηση συστήματος μη επανδρωμένων αεροσκαφών Heron 1.
Σε δεύτερο χρόνο, το Heron θα μπορεί να αναπτυχθεί σε διαμόρφωση που επιτρέπει την ενσωμάτωση οπλικών συστημάτων, μετατρέποντάς το από πλατφόρμα επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών σε μέσο με δυνατότητα συμμετοχής και σε αποστολές κρούσης.
Παράλληλα, εγκρίθηκαν συστήματα μη κινητικής αντιμετώπισης μη επανδρωμένων σκαφών και αεροσκαφών, μέσω παρεμβολών και ηλεκτρονικών αντιμέτρων. Τα συστήματα αυτά στοχεύουν στην εξουδετέρωση εχθρικών drones χωρίς τη χρήση συμβατικών πυρομαχικών.
Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνονται δέκα επιπλέον μη επανδρωμένα αεροχήματα V-BAT, τα οποία θα αυξήσουν σε είκοσι τον συνολικό αριθμό των συγκεκριμένων συστημάτων στο ελληνικό οπλοστάσιο.
Τα V-BAT έχουν ήδη δοκιμαστεί επιχειρησιακά στη Ρόδο και τη Λέσβο, με τις αρμόδιες πηγές να κάνουν λόγο για ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα. Η απόκτηση συνολικά είκοσι αεροχημάτων επιτρέπει τη δημιουργία μόνιμων δικτύων επιτήρησης στα νησιά και στον Έβρο.
Ταυτόχρονα, μπορούν να λειτουργούν ως προωθημένοι αισθητήρες για το πυροβολικό, τα παράκτια πυραυλικά συστήματα, τα επιθετικά ελικόπτερα και τα πλοία του Στόλου, μεταδίδοντας δεδομένα σε πραγματικό χρόνο στα κέντρα επιχειρήσεων.
Δέκα υποβρύχια οχήματα ειδικών επιχειρήσεων
Σημαντικό μέρος του προγράμματος αφορά την απόκτηση δέκα υποβρύχιων οχημάτων ειδικών επιχειρήσεων, τα οποία προορίζονται για τη Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών και τις μονάδες της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου.
Από τα δέκα οχήματα, τα οκτώ προβλέπεται να κατασκευαστούν στα ναυπηγεία Σκαραμαγκά και τα δύο στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος υπολογίζεται σε περίπου 145 εκατ. ευρώ.
Τα οχήματα μπορούν να κινούνται με υψηλή ταχύτητα στην επιφάνεια και στη συνέχεια να καταδύονται, μεταφέροντας ομάδες ειδικών δυνάμεων στην περιοχή της αποστολής με αυξημένη μυστικότητα.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για το επιχειρησιακό περιβάλλον του Αιγαίου, καθώς επιτρέπει την ταχεία προσέγγιση μιας περιοχής, τη διείσδυση κάτω από την επιφάνεια και την αποβίβαση προσωπικού σε ασφαλή απόσταση από τον στόχο.
Τα μέσα αυτά θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για αναγνώριση ακτών, ειδική επιτήρηση, επιχειρήσεις κατάληψης ή ανακατάληψης νησίδων, προστασία κρίσιμων υποδομών, δολιοφθορές και μεταφορά ειδικού εξοπλισμού. Σε επόμενη φάση εξετάζεται η δυνατότητα αυτόνομης δράσης τους στο πεδίο επιχειρήσεων.
Μικροδορυφόροι υπό εθνικό έλεγχο
Το ΚΥΣΕΑ ενέκρινε την προμήθεια μικρών δορυφόρων SAR, οι οποίοι θα παρέχουν δυνατότητα άμεσης δορυφορικής εικόνας υπό απόλυτο εθνικό έλεγχο.
Η τεχνολογία Synthetic Aperture Radar επιτρέπει την επιτήρηση μεγάλων περιοχών ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες και τον φωτισμό, παρέχοντας εικόνα υψηλής ακρίβειας για κινήσεις και δραστηριότητες επιχειρησιακού ενδιαφέροντος.
Η Ελλάδα θα συμμετέχει, παράλληλα, σε αστερισμό μικρών δορυφόρων, ενισχύοντας την αυτονομία της στην απόκτηση και αξιολόγηση πληροφοριών.
Hellfire, διόπτρες και ο «σύγχρονος μαχητής»
Εγκρίθηκε επίσης η απόκτηση κατευθυνόμενων πυραύλων Hellfire με καθοδήγηση λέιζερ, για την ενίσχυση των επιθετικών δυνατοτήτων των ελικοπτέρων Apache της Αεροπορίας Στρατού.
Η προμήθεια συνδυάζεται με αριθμό κινητήρων από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενισχύοντας τη διαθεσιμότητα και τη μαχητική ικανότητα των επιθετικών ελικοπτέρων.
Σημαντική θεωρείται και η προμήθεια σύγχρονων διοπτρών νυχτερινής παρατήρησης, οι οποίες θα αποτελέσουν βασικό τμήμα της στολής του σύγχρονου μαχητή.
Οι διόπτρες δεν περιορίζονται στην παρατήρηση σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού. Θα μπορούν να μεταδίδουν εικόνα στα κέντρα επιχειρήσεων και να τροφοδοτούν το ενιαίο δίκτυο διοίκησης και ελέγχου με δεδομένα από το πεδίο.
Νέα σόναρ για τις τέσσερις MEKO
Το πακέτο περιλαμβάνει ακόμη την αναβάθμιση των τεσσάρων φρεγατών MEKO 200HN κλάσης «Υδρα» με προηγμένα ανθυποβρυχιακά συστήματα.
Τα νέα ισραηλινά σόναρ M660 HMS, συνολικής αξίας περίπου 24 εκατ. ευρώ, θα αντικαταστήσουν παλαιότερο εξοπλισμό και θα ενισχύσουν τις δυνατότητες εντοπισμού και παρακολούθησης υποβρυχίων.
Θα ενσωματωθούν στο αναβαθμισμένο σύστημα μάχης TACTICOS των MEKO και θα συνεργάζονται με τα ελικόπτερα MH-60R, τα οργανικά μέσα των πλοίων και τα δεδομένα που συλλέγουν άλλες μονάδες του Στόλου.
Μεταπτυχιακές σπουδές σε τεχνητή νοημοσύνη
Ξεχωριστή πτυχή του πακέτου αποτελεί η έγκριση προγραμμάτων μεταπτυχιακών σπουδών στις Ηνωμένες Πολιτείες για στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Στόχος είναι η δημιουργία μιας δεξαμενής αξιωματικών με εξειδίκευση στα αυτόνομα συστήματα και την τεχνητή νοημοσύνη, ώστε οι Ενοπλες Δυνάμεις να διαθέτουν όχι μόνο τον σύγχρονο εξοπλισμό, αλλά και το προσωπικό που θα μπορεί να τον σχεδιάζει, να τον αξιολογεί και να τον εντάσσει στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Από τα μεμονωμένα συστήματα στο ενιαίο δίκτυο
Το βασικό χαρακτηριστικό των αποφάσεων του ΚΥΣΕΑ είναι ότι τα νέα μέσα δεν αντιμετωπίζονται ως αποσπασματικές προμήθειες. Εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλέγμα επιτήρησης, διοίκησης και ανταλλαγής πληροφοριών, το οποίο θα συνδέει διαφορετικούς Κλάδους και μονάδες.
Η φιλοσοφία του σχεδιασμού προβλέπει ότι οι πληροφορίες από δορυφόρους, drones, αεροσκάφη, πλοία, ραντάρ, επίγειες μονάδες και ακόμη και από τον ατομικό εξοπλισμό των στελεχών θα συγκεντρώνονται και θα αξιοποιούνται από κοινά κέντρα διοίκησης.
Με αυτόν τον τρόπο, οι Ενοπλες Δυνάμεις επιδιώκουν να μειώσουν δραστικά τον χρόνο από τον εντοπισμό μιας απειλής έως τη λήψη της απόφασης και την εκδήλωση της αντίδρασης.
Το πακέτο των 4,3 δισ. ευρώ σηματοδοτεί, έτσι, τη μετάβαση από την αγορά μεμονωμένων οπλικών συστημάτων στη δημιουργία μιας ενιαίας επιχειρησιακής αρχιτεκτονικής, με αιχμή την αεράμυνα, την επιτήρηση, τις ειδικές επιχειρήσεις και τη διακλαδική συνεργασία.
