Το γαργαλητό είναι μια από εκείνες τις καθημερινές εμπειρίες που σχεδόν όλοι γνωρίζουμε, αλλά δύσκολα μπορούμε να εξηγήσουμε με ακρίβεια. Νέα διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Human Behaviour δείχνει τώρα ότι μπορεί να αποτελεί μια αρκετά κοινή ανθρώπινη εμπειρία, ανεξάρτητα από την κουλτούρα στην οποία μεγαλώνει κάποιος.
Στη μελέτη συμμετείχαν 448 άνθρωποι από την Ελλάδα, την Κίνα και την Ολλανδία, με τους ερευνητές να εξετάζουν πώς αντιλαμβάνονται το γαργαλητό και σε ποια σημεία του σώματος το αισθάνονται πιο έντονα.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν αρχικά να απαντήσουν σε ερωτήσεις σχετικά με τις εμπειρίες τους από το γαργαλητό. Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν έναν υπολογιστή για να επισημάνουν πάνω σε ένα ψηφιακό μοντέλο ανθρώπινου σώματος τα σημεία όπου αισθάνονταν γαργαλητό. Η ίδια διαδικασία εφαρμόστηκε και για άλλες αισθήσεις, όπως ο πόνος και το ευχάριστο άγγιγμα, ώστε οι ερευνητές να μπορέσουν να συγκρίνουν τα διαφορετικά αισθητηριακά ερεθίσματα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η εμπειρία είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη. Σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες, ποσοστό 98,4%, δήλωσαν ότι έχουν νιώσει γαργαλητό κάποια στιγμή στη ζωή τους, ενώ το 95,8% ανέφεραν ότι έχουν γαργαλήσει κάποιο άλλο άτομο.
Αυτό που έχει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον είναι ότι οι απαντήσεις των τριών πολιτισμικών ομάδων παρουσίασαν σημαντικές ομοιότητες. Παρότι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται και εκφράζουν το άγγιγμα μπορεί να επηρεάζεται από την κουλτούρα, στην περίπτωση του γαργαλητού οι ερευνητές εντόπισαν μια αξιοσημείωτη κοινή εικόνα.
Τα σημεία που εμφανίστηκαν πιο συχνά στους χάρτες των συμμετεχόντων ήταν ο λαιμός, οι μασχάλες, η κοιλιά και τα πέλματα. Οι περιοχές αυτές ήταν σε μεγάλο βαθμό κοινές όχι μόνο μεταξύ των διαφορετικών πολιτισμικών ομάδων, αλλά και μεταξύ διαφορετικών ανθρώπων.
Το εύρημα έχει ενδιαφέρον επειδή δείχνει ότι το γαργαλητό μπορεί να συνδέεται με συγκεκριμένες ιδιότητες του ανθρώπινου σώματος και του νευρικού συστήματος, και όχι αποκλειστικά με τον τρόπο με τον οποίο έχουμε μάθει να αντιλαμβανόμαστε την επαφή μέσα από την κουλτούρα μας.
Μια ξεχωριστή σωματική αίσθηση
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης κατά πόσο το γαργαλητό μπορεί να θεωρηθεί απλώς μια μορφή πόνου, ευχάριστου αγγίγματος ή κάποιας άλλης γνωστής αίσθησης. Οι συγκρίσεις των χαρτών έδειξαν ότι το γαργαλητό έχει αρκετά διαφορετική κατανομή στο σώμα.
Αυτό ενισχύει την ιδέα ότι πρόκειται για μια ξεχωριστή αισθητηριακή εμπειρία. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, δεν φαίνεται να αποτελεί απλώς έναν συνδυασμό άλλων αισθήσεων, αλλά να έχει τα δικά του χαρακτηριστικά τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο.
Στη μελέτη γίνεται επίσης διάκριση ανάμεσα σε δύο διαφορετικές μορφές γαργαλητού. Η λεγόμενη «gargalesis» προκαλείται συνήθως από πιο έντονη και επαναλαμβανόμενη επαφή και μπορεί να συνοδεύεται από γέλιο και ακούσιες κινήσεις. Είναι η μορφή γαργαλητού που συνδέεται περισσότερο με το παιχνίδι και την κοινωνική αλληλεπίδραση.
Αντίθετα, η «knismesis» αφορά ένα πολύ πιο απαλό ερέθισμα, όπως η αίσθηση ενός φτερού που περνά πάνω από το δέρμα. Συνήθως δεν προκαλεί γέλιο και παρουσιάζει μεγαλύτερη ομοιότητα με την αίσθηση του κνησμού.
Η δεύτερη αυτή μορφή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους νευροεπιστήμονες, επειδή η μελέτη της μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος και το νευρικό σύστημα επεξεργάζονται αισθήσεις που σχετίζονται με το άγγιγμα και τον κνησμό.
Τι μπορεί να μας πει η θεωρία του Δαρβίνου για το0 γαργαλητό
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τους χάρτες του σώματος για να εξετάσουν και ορισμένες από τις υπάρχουσες θεωρίες σχετικά με το γιατί συγκεκριμένες περιοχές είναι πιο ευαίσθητες στο γαργαλητό.
Μία από τις παλαιότερες ιδέες προέρχεται από τον Κάρολο Δαρβίνο, ο οποίος είχε προτείνει ότι τα σημεία του σώματος που συνήθως δέχονται λιγότερα αγγίγματα μπορεί να είναι πιο ευαίσθητα στο γαργαλητό.
Τα αποτελέσματα της νέας μελέτης έδειξαν ότι αυτή η θεωρία μπορεί να εξηγεί ένα μέρος των ευρημάτων, αλλά όχι ολόκληρη την εικόνα. Αυτό υποδηλώνει ότι το γαργαλητό είναι πιθανότατα αποτέλεσμα περισσότερων από έναν μηχανισμών.
Για τους ερευνητές, το γεγονός ότι οι άνθρωποι από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα παρουσιάζουν παρόμοιους χάρτες γαργαλητού είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Δείχνει ότι πίσω από αυτή την απλή καθημερινή εμπειρία μπορεί να υπάρχουν κοινοί μηχανισμοί που σχετίζονται με το ανθρώπινο σώμα και το νευρικό σύστημα.
Παρότι το γαργαλητό φαίνεται οικείο σε όλους μας, η επιστήμη μόλις αρχίζει να κατανοεί καλύτερα τι ακριβώς συμβαίνει όταν κάποιος μας αγγίζει σε ένα ευαίσθητο σημείο και ξαφνικά ξεσπάμε σε γέλιο.
