Αν έχεις περισσότερα από ένα παιδιά, σίγουρα έχεις δει το μικρότερο να περπατά όπως το μεγαλύτερο, να επαναλαμβάνει τις εκφράσεις του και να ζητά ξαφνικά τα ίδια ρούχα, παιχνίδια ή προνόμια. Μπορεί ακόμη να αντιγράψει τον τρόπο που θυμώνει, που γελά ή που αφήνει τα παπούτσια του ακριβώς εκεί όπου δεν πρέπει. Δεν πρόκειται απλώς για θαυμασμό ούτε για μια χαριτωμένη οικογενειακή σύμπτωση. Η μίμηση ανάμεσα στα αδέλφια είναι ένας βασικός τρόπος μάθησης. Το μικρότερο παιδί παρατηρεί κάποιον κοντινό του, ο οποίος έχει ήδη καταλάβει λίγο καλύτερα πώς λειτουργεί ο κόσμος, και τον χρησιμοποιεί σαν ζωντανό οδηγό.
Το μεγαλύτερο αδελφάκι μοιάζει πιο προσιτό από έναν ενήλικα
Για ένα μικρό παιδί, ο γονιός είναι σημαντικός, αλλά παραμένει ένας μεγάλος που ξέρει, αποφασίζει και βάζει όρια. Το μεγαλύτερο αδελφάκι βρίσκεται πιο κοντά στη δική του πραγματικότητα. Παίζει, κάνει λάθη, δοκιμάζει πράγματα και καταφέρνει όσα εκείνο λαχταρά να πετύχει. Έτσι, όταν το βλέπει να ντύνεται μόνο του, να μιλά στους φίλους του ή να ζητά κάτι με αυτοπεποίθηση, σκέφτεται, χωρίς φυσικά να το διατυπώνει, «αφού μπορεί εκείνο, ίσως μπορώ κι εγώ». Η αντιγραφή το βοηθά να εξασκηθεί σε κοινωνικές δεξιότητες, κινήσεις και συμπεριφορές. Είναι σαν να παρακολουθεί ένα καθημερινό σεμινάριο ενηλικίωσης, μόνο που ο εισηγητής μπορεί να φορά πιτζάμες και να τρώει δημητριακά.
Μέσα από τη μίμηση ψάχνει τη θέση του στην οικογένεια
Το μικρότερο παιδί δεν αντιγράφει μόνο για να μάθει, αλλά και για να αισθανθεί ότι ανήκει. Όταν χρησιμοποιεί τις ίδιες λέξεις, ακούει την ίδια μουσική ή θέλει να συμμετέχει στα παιχνίδια του μεγαλύτερου, προσπαθεί να πλησιάσει έναν άνθρωπο που θαυμάζει. Παράλληλα, εξερευνά τη δική του ταυτότητα. Δοκιμάζει συμπεριφορές σαν ρούχα μπροστά στον καθρέφτη, κρατά όσες του ταιριάζουν και αφήνει τις υπόλοιπες. Γι’ αυτό δεν χρειάζεται να του λες συνεχώς να πάψει να αντιγράφει. Μπορείς να αναγνωρίζεις την ανάγκη του για σύνδεση, ενώ του δίνεις ευκαιρίες να κάνει προσωπικές επιλογές. Ακόμη και μια απλή ερώτηση, όπως «εσύ τι προτιμάς;», του θυμίζει ότι έχει δική του φωνή.
Αντιγράφει τα καλά, αλλά και όσα θα προτιμούσες να μην έχει δει
Η μίμηση δεν διαθέτει φίλτρο ποιότητας. Το μικρότερο παιδί μπορεί να αντιγράψει την ευγένεια και τη φροντίδα του μεγαλύτερου, αλλά εξίσου εύκολα το απότομο ύφος, την κοροϊδία ή μια θεαματική έκρηξη επειδή τελείωσε ο χρόνος στην οθόνη. Αντί να φορτώνεις το μεγαλύτερο παιδί με τη φράση «πρέπει να δίνεις το καλό παράδειγμα», εξήγησέ του ότι η επιρροή του είναι σημαντική, χωρίς να το μετατρέπεις σε μικρό γονιό. Κάθε παιδί δικαιούται να κάνει λάθη. Εσύ μπορείς να σχολιάζεις τη συγκεκριμένη συμπεριφορά, όχι τον χαρακτήρα του, και να δείχνεις στην πράξη έναν διαφορετικό τρόπο αντίδρασης. Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από όσα βλέπουν να επαναλαμβάνονται παρά από τις μεγάλες οικογενειακές διαλέξεις.
Η αντιγραφή ανάμεσα στα αδέλφια είναι συνήθως ένα φυσιολογικό στάδιο που σταδιακά περιορίζεται, καθώς το μικρότερο παιδί αποκτά περισσότερη αυτοπεποίθηση, εμπειρίες και προσωπικά ενδιαφέροντα. Αυτό που χρειάζεται από εσένα είναι χώρος για σύνδεση, αλλά και ελευθερία για διαφοροποίηση. Απόφυγε τις συγκρίσεις, ακόμη κι όταν μοιάζουν θετικές, γιατί εύκολα κλειδώνουν τα παιδιά σε ρόλους, το υπεύθυνο, το ζωηρό, το ευαίσθητο. Φρόντισε να περνάς ξεχωριστό χρόνο με το καθένα και να αναγνωρίζεις τις ιδιαίτερες ικανότητές του. Το μικρότερο μπορεί σήμερα να ακολουθεί τα βήματα του μεγαλύτερου, όμως μέσα από αυτή τη διαδρομή μαθαίνει σιγά σιγά να χαράζει τα δικά του.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
