Το πρόβλημα της φωτορύπανσης εντείνεται σε παγκόσμιο επίπεδο, δείχνει ανάλυση δορυφορικών εικόνων που τραβήχτηκαν στη διάρκεια της νύχτας, όμως η Ευρώπη κατάφερε να την περιορίσει χάρη στις πολιτικές ενεργειακής αποδοτικότητας και την τεχνολογία LED.
Η φωτεινότητα στη διάρκεια της νύχτας αυξήθηκε κατά 16% από το 2014 έως το 2022, όμως η μεταβολή αυτή δεν ήταν ομοιόμορφη. Μεγάλες αυξήσεις που αποδίδονται στην οικονομική ανάπτυξη καταγράφηκαν μεταξύ άλλων στην υποσαχάρια Αφρική και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Το 2022, οι ΗΠΑ ήταν μακράν η χώρα με την υψηλότερη νυχτερινή λαμπρότητα, με την Κίνα, την Ινδία, τον Καναδά και τη Βραζιλία στις επόμενες θέσεις.
Κύριοι παράγοντες πίσω από την αύξηση της λαμπρότητας είναι η αστικοποίηση, η επέκταση των υποδομών και η επέκταση των δικτύων ηλεκτροδότησης σε αγροτικές περιοχές.
Το σκοτείνιασμα, πάλι, αποδίδεται σε πολύ διαφορετικές αιτίες. Απότομη μείωση του φωτισμού καταγράφηκε έπειτα από φυσικές καταστροφές, μεγάλα μπλακάουτ και ένοπλες συγκρούσεις, όπως συμβαίνει στην Ουκρανία, τον Λίβανο, την Υεμένη και το Αφγανιστάν.
Στην Αϊτή και τη Βενεζουέλα, κύρια αιτία ήταν η παρατεταμένη οικονομική κρίση και η αστάθεια του δικτύου ηλεκτροδότηση.
Στην Ευρώπη, αντίθετα, το σκοτείνιασμα ήταν εσκεμμένο και οφείλεται στα μέτρα ενεργειακής αποδοτικότητας και την αντικατάσταση των παλιών λαμπτήρων νατρίου με λάμπες LED που κατευθύνουν το φως προς το έδαφος αντί προς τον ουρανό.
Οι παλιές λάμπες νατρίου συχνά δεν είχαν κάλυμμα και άφηναν το φως να διαρρέει στον ουρανόλ (Robert Ashworth / CC BY 2.0)
«Για πολλές δεκαετίες είχαμε την απλοϊκή εικόνα ότι η Γη τη νύχτα γίνεται σταθερά λαμπρότερη καθώς οι ανθρώπινοι πληθυσμοί μεγαλώνουν κα οι οικονομίες αναπτύσσονται» δήλωσε ο Ζε Ζου του Πανεπιστημίου του Κονέκτικατ, τελευταίος συγγραφέας τη μελέτης που δημοσιεύεται στο Nature.
««Ανακαλύψαμε ότι το νυχτερινό τοπίο της Γης είναι στην πραγματικότητα ιδιαίτερα μεταβλητό», είπε ο Ζου. «Το φωτιστικό αποτύπωμα του πλανήτη επεκτείνεται, συρρικνώνεται και μετατοπίζεται συνεχώς».
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε περισσότερο από ένα εκατομμύριο εικόνες που μεταδίδονταν καθημερινά από δορυφόρο της αμερικανικής κυβέρνησης και αναλύθηκαν από τη NASA. Προηγούμενες μελέτες βασίζονταν σε μηνιαίες ή ετήσιες συγκρίσεις, επισήμαναν οι ερευνητές.
Η πιο δραματική αύξηση της λαμπρότητας καταγράφηκε σε αναδυόμενες οικονομίες, ειδικά στην υποσαχάρια Αφρική και τη Νοτιοανατολική Ασία. Στις πρώτες θέσεις έρχονται η Σομαλία, το Μπουρούντι και η Καμπότζη, ενώ στις επόμενες θέσεις ακολουθούν η Γκάνα, η Γουινέα και η Ρουάντσα.
«Δεν πρόκειται απλώς για αστικοποίηση. Πρόκειται για μια τεράστια επέκταση της πρόσβασης σε ενέργεια» σχολίασε ο Ζου.
«Οι αριθμοί αυτοί ανακλούν μια βαθιά μεταβολή καθώς ολόκληρες περιοχές κάνουν τη μετάβαση από το σχεδόν απόλυτο σκοτάδι στην ένταξή τους στο παγκόσμιο ηλεκτρικό δίκτυο».
Στην Ευρώπη, η λαμπρότητα στη διάρκεια της νύχτας υποχώρησε κατά 4%, με τον Ζου να χαρακτηρίζει τη Γαλλία παγκόσμιο ηγέτη στην καταπολέμηση της φωτορύπανσης.
Όπως είπε ο συνεργάτης του Κρίστοφερ Κίμπα, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Ρουρ στο Μπόχουμ της Γερμανίας, «το σκοτείνιασμα της Γαλλίας λόγω εσκεμμένων αποφάσεων να κλείνουν τα φώτα των δρόμων αργά τη νύχτα, όταν πια δεν υπάρχει κίνηση στους δρόμους, είναι μια εξαιρετική περίπτωση. Θα είναι ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε πώς αυτό εξελίσσεται στην πορεία του χρόνου και εάν η πρακτική αυτή θα επεκταθεί και πέρα από τη Γαλλία».
Στις ΗΠΑ, η λαμπρότητα αυξήθηκε κατά 6% στη διάρκεια της μελέτης.
«Από γεωγραφική άποψη, οι ΗΠΑ είναι ένας μικρόκοσμος της περιπλοκότητας του παγκόσμιου φωτισμού» είπε ο Ζου. «Η Δυτική Ακτή έγινε πιο φωτεινή, κάτι που συνάδει με την αύξηση του πληθυσμού και τις δυναμικές τεχνολογικές οικονομίες. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της Ανατολικής Ακτής και της Μεσοδυτικής περιοχής στην πραγματικότητα σκοτείνιασε. Αυτό οφείλεται στην αραίωση παλαιότερων αστικών κέντρων, την παρακμή ορισμένων βιομηχανικών τομέων και την επιθετική υιοθέτηση έξυπνων, ενεργειακά αποδοτικών προγραμμάτων αστικού φωτισμού, όπως αυτά στην Ουάσινγκτον και το Σικάγο».
Ο φωτισμός των κτηρίων και των δρόμων σε μεγάλη κλίμακα άρχισε με το φωταέριο στις αρχές του 19ου αιώνα και συνεχίστηκε με τον εξηλεκτρισμό.
Όπως επισήμανε ο Ζου, «η φωτορύπανση έχει βαθιές οικολογικές επιπτώσεις, καθώς διαταράσσει τα νυχτερινά οικοσυστήματα, τις μεταναστεύσεις ζώων και τους ανθρώπινους κιρκάδιους ρυθμούς».
