Το καλοκαίρι το περίπτερο αποκτά σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Παγωτά, χυμοί, αυτοκόλλητα, μικρά παιχνίδια, όλα μοιάζουν απολύτως απαραίτητα, ειδικά όταν τα κρατά ήδη ένα άλλο παιδί. Το χαρτζιλίκι, όμως, δεν είναι μόνο χρήματα για λιχουδιές. Είναι ένας απλός και ασφαλής τρόπος να μάθεις στο παιδί πώς κάνει επιλογές, πώς περιμένει και πώς καταλαβαίνει ότι κάθε ποσό έχει όρια. Δεν χρειάζεται να μετατρέψεις τη βόλτα στο περίπτερο σε μάθημα οικονομικών με ύφος τραπεζικού συμβούλου. Χρειάζεται να του δώσεις ένα μικρό, συγκεκριμένο ποσό και χώρο να αποφασίσει. Γιατί η διαχείριση χρημάτων μαθαίνεται καλύτερα όταν τα κέρματα βρίσκονται στη δική του παλάμη.
Δώσε συγκεκριμένο ποσό και ξεκάθαρους κανόνες
Για να λειτουργήσει το καλοκαιρινό χαρτζιλίκι ως μάθημα, χρειάζεται σταθερότητα. Μπορείς να ορίσεις ένα μικρό ποσό για κάθε εβδομάδα ή για συγκεκριμένες εξόδους, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού. Εξήγησέ του από πριν τι καλύπτει, για παράδειγμα ένα παγωτό, ένα μικρό παιχνίδι ή κάτι που θέλει να αποταμιεύσει. Αν τα χρήματα τελειώσουν την πρώτη μέρα, προσπάθησε να μην τα συμπληρώσεις αμέσως. Εκεί κρύβεται η ουσία, το παιδί βλέπει τη φυσική συνέπεια μιας επιλογής χωρίς τιμωρία και κήρυγμα. Απόφυγε επίσης να χρησιμοποιείς το χαρτζιλίκι ως ανταμοιβή για κάθε καθημερινή υποχρέωση. Το να μαζεύει τα πράγματά του είναι συμμετοχή στην οικογένεια, όχι καλοκαιρινή εργασία με μπόνους παραγωγικότητας.
Άφησέ το να διαλέξει, ακόμη κι αν διαφωνείς
Μπροστά στο περίπτερο, η δική σου λογική συναντά τη λάμψη ενός πλαστικού παιχνιδιού που πιθανότατα θα ξεχαστεί μέχρι το απόγευμα. Αν όμως το παιδί χρησιμοποιεί το δικό του χαρτζιλίκι και η αγορά είναι ασφαλής, άφησέ το να αποφασίσει. Ρώτησέ το ήρεμα αν το θέλει πραγματικά, πόσα χρήματα θα του μείνουν και αν υπάρχει κάτι άλλο που επιθυμεί περισσότερο. Έτσι δεν του λες τι να κάνει, το βοηθάς να σκεφτεί. Ακόμη και μια επιλογή που αποδεικνύεται απογοητευτική έχει αξία. Το παιδί μαθαίνει να συγκρίνει τιμές, να ξεχωρίζει την επιθυμία της στιγμής από αυτό που θέλει περισσότερο και να αναλαμβάνει την απόφασή του, χωρίς να ακούει το θριαμβευτικό και καθόλου χρήσιμο «σου τα έλεγα».
Μάθε του να περιμένει και να βάζει έναν μικρό στόχο
Η αποταμίευση γίνεται κατανοητή όταν συνδέεται με κάτι συγκεκριμένο. Αν το παιδί θέλει ένα ακριβότερο παιχνίδι, βοηθάς να υπολογίσει πόσα χρήματα χρειάζεται και πόσο καιρό θα χρειαστεί να περιμένει. Μπορεί να κρατά ένα μέρος από το χαρτζιλίκι του σε κουμπαρά και ένα μικρότερο ποσό για το περίπτερο. Αυτή η απλή διάκριση το βοηθά να καταλάβει ότι δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στη στέρηση και στην άμεση κατανάλωση. Μπορεί να χαρεί κάτι τώρα και παράλληλα να προετοιμάσει κάτι για αργότερα. Αν αλλάξει στόχο στη διαδρομή, δεν απέτυχε. Μαθαίνει να επανεξετάζει τις επιθυμίες του, μια δεξιότητα χρήσιμη πολύ πέρα από το ράφι με τα παγωτά.
Το χαρτζιλίκι το καλοκαίρι δεν θα κάνει το παιδί οικονομικό αναλυτή πριν επιστρέψετε από τις διακοπές. Θα του προσφέρει, όμως, μικρές εμπειρίες ανεξαρτησίας που χτίζουν σταδιακά υπευθυνότητα. Εσύ χρειάζεται να είσαι δίπλα του, όχι να ελέγχεις κάθε κέρμα ούτε να διορθώνεις κάθε επιλογή. Συζήτησε μαζί του τι αγόρασε, αν χάρηκε, αν θα επέλεγε διαφορετικά την επόμενη φορά. Χωρίς ειρωνεία, χωρίς ενοχές και χωρίς να συνδέεις τα χρήματα με την αξία ή την αγάπη. Η οικονομική παιδεία αρχίζει από απλά πράγματα, από ένα ποσό που τελειώνει, μια αγορά που αναβάλλεται και την ικανοποίηση ενός στόχου που τελικά επιτυγχάνεται. Κάπως έτσι, το περίπτερο γίνεται ένα μικρό σχολείο ζωής, με ψυγείο παγωτών.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
