Τον κώδωνα του κινδύνου κρούουν οι επιστήμονες, καθώς μια νέα διεθνής μελέτη δείχνει ότι οι ωκεανοί του πλανήτη ενδέχεται να περνούν σε μια νέα φάση. Η ραγδαία ανάπτυξη τεράστιων στρωμάτων φυκιών στον ωκεανό δεν είναι απλώς ένα εντυπωσιακό φυσικό φαινόμενο, αλλά μια ένδειξη βαθύτερων αλλαγών στο θαλάσσιο περιβάλλον, που συνδέονται άμεσα με την κλιματική κρίση και τη ρύπανση.
Σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου της Νότιας Φλόριντα, η άνθιση των φυκιών έχει αυξηθεί κατά 13,4% ετησίως τα τελευταία 20 χρόνια, κυρίως στον τροπικό Ατλαντικό και τον δυτικό Ειρηνικό. Οι πιο έντονες αυξήσεις καταγράφονται μετά το 2008, ένα χρονικό σημείο που οι επιστήμονες θεωρούν «καμπή» για τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Όπως εξηγούν, πριν από το 2008 δεν υπήρχαν αναφορές για τόσο εκτεταμένες ανθίσεις μακροφυκών. Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά. «Σε παγκόσμια κλίμακα, φαίνεται ότι κινούμαστε από έναν ωκεανό φτωχό σε μακροφύκη σε έναν ωκεανό πλούσιο σε μακροφύκη», σημειώνει ο καθηγητής ωκεανογραφίας Τσουάνμιν Χου, κύριος συγγραφέας της μελέτης.
Το πιο γνωστό παράδειγμα αυτής της αλλαγής είναι η Μεγάλη Ζώνη Σαργάσσου του Ατλαντικού (Great Atlantic Sargassum Belt – GASB), ένα τεράστιο «ποτάμι» φυκιών που εκτείνεται από τον Κόλπο του Μεξικού έως τις ακτές της Αφρικής και είναι ορατό ακόμη και από το διάστημα. Αντίστοιχα φαινόμενα έχουν καταγραφεί και σε άλλες περιοχές του πλανήτη, όπως ένας δακτύλιος φυκιών γύρω από τα νησιά Τσάταμ στη Νέα Ζηλανδία ή οι γνωστές «κόκκινες παλίρροιες» στα ανοικτά της Φλόριντα.
Πώς διεξήχθη η έρευνα
Για να μελετήσουν την έκταση του φαινομένου, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη και ανέλυσαν 1,2 εκατομμύρια δορυφορικές εικόνες των ωκεανών, που τραβήχτηκαν μεταξύ 2003 και 2022. Ένα μοντέλο βαθιάς μάθησης εντόπισε τα σήματα από φύκια που επιπλέουν στην επιφάνεια της θάλασσας, προσφέροντας –για πρώτη φορά– μια συνολική παγκόσμια εικόνα.
Τα αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν στο Nature Communications έδειξαν ότι, εκτός από τα μακροφύκη, αυξήθηκαν και οι ανθίσεις μικροφυκών, όπως το φυτοπλαγκτόν, αλλά σε πολύ μικρότερο βαθμό (περίπου 1% ετησίως). Αυτό υποδηλώνει ότι τα διαφορετικά είδη φυκιών δεν αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο στις περιβαλλοντικές αλλαγές και ότι τα μακροφύκη φαίνεται να ευνοούνται περισσότερο από την άνοδο της θερμοκρασίας των ωκεανών και τον ευτροφισμό, δηλαδή τον εμπλουτισμό των υδάτων με θρεπτικά συστατικά από ρύπους.
Τι σημαίνει αυτό για τον ωκεανό και για τον άνθρωπο
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν είναι μόνο αισθητικό ή τοπικό. Οι εκτεταμένες ανθίσεις μπορούν να σκοτεινιάσουν τα νερά, να αλλάξουν τη χημεία και την οικολογία των ωκεανών και να επηρεάσουν τη διαθεσιμότητα φωτός και οξυγόνου. Παράλληλα, ενδέχεται να μεταβάλουν τον τρόπο με τον οποίο οι ωκεανοί απορροφούν και αποθηκεύουν άνθρακα, επιταχύνοντας –αντί να φρενάρουν– την κλιματική αλλαγή.
Όπως καταλήγουν οι επιστήμονες, όλα δείχνουν ότι μια «αλλαγή καθεστώτος» στους ωκεανούς μπορεί να έχει ήδη ξεκινήσει. Και αυτή η αλλαγή, αν επιβεβαιωθεί, θα έχει βαθιές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις όχι μόνο στη θαλάσσια ζωή, αλλά και στο παγκόσμιο κλίμα.
