Νέα επέκταση στον ΧΥΤΑ Φυλής για να μη «φρακάρει» η Αττική από σκουπίδια

Τα σκουπίδια της Αττικής επιστρέφουν και πάλι στο προσκήνιο ως ο πιο… ακριβής δείκτης πολιτικής αδυναμίας. Ο ΧΥΤΑ Φυλής δεν είναι απλώς ένας Χώρος Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων αλλά το επίμονο σύμπτωμα ενός σχεδιασμού που μεταθέτει διαρκώς τη λύση του προβλήματος στο αύριο. Κάθε νέα επέκταση του μοναδικού ΧΥΤΑ στο λεκανοπέδιο παρουσιάζεται ως αναγκαστική λύση, και πράγματι είναι, την ώρα που η διαχείριση των σκουπιδιών παραμένει εγκλωβισμένη σε μια λογική εξάντλησης τόπων, πόρων και αντοχών.

Η επέκταση του ΧΥΤΑ Φυλής δεν μπορεί να περιμένει

Στις 22 Δεκεμβρίου 2025 αποφασίστηκε από τον Ειδικό Διαβαθμιδικό Σύνδεσμο Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ) μια δαπάνη που αγγίζει τα 11,2 εκατομμύρια ευρώ για άλλη μία γενναία επέκταση του ΧΥΤΑ: ένα νέο… πανωσήκωμα που θα χωρέσει 3,9 εκατομμύρια κυβικά μέτρα σκουπιδιών, πίσω από ένα τείχος αντιστήριξης μήκους 1.100 μέτρων και ύψους 5,5 μέτρων. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο» ο πρόεδρος του ΕΔΣΝΑ και Αντιπεριφερειάρχης Αττικής κ. Χαράλαμπος Σιάτρας, ελήφθη απόφαση για επέκταση του ΧΥΤΑ Φυλής, όχι σε νέα έκταση αλλά στον υπάρχοντα αδειοδοτημένο χώρο. Γιατί; Διότι διαφορετικά, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο ίδιος, «το καλοκαίρι θα έχει φρακάρει».

Το… βαρέλι δίχως πάτο του ΧΥΤΑ Φυλής

Και κάπως έτσι, ο ΧΥΤΑ Φυλής συνεχίζει να μεγαλώνει, παρότι από το 2017 έως σήμερα η χωρητικότητά του έχει εξαντληθεί πολλές φορές αλλά έχει πάρει πολλές παρατάσεις ζωής. Και κάπως έτσι, σύμφωνα με καταγγελία του Δυτικού Μετώπου (σ.σ. Φορείς, συλλογικότητες και πολίτες της Δυτικής Αττικής) το οποίο ανέδειξε το θέμα, η συνολική χωρητικότητα του ΧΥΤΑ από 27,3 εκατ. κυβικά μέτρα (κ.μ.) το 2010 έφτασε στα 32,5 εκατ. κ.μ.. με την τελευταία επέκταση τον Μάιο του 2020. Μάλιστα, το Δυτικό Μέτωπο επισημαίνει την αναφορά που υπάρχει στην τελευταία τροποποίηση της 18ης Μαρτίου 2025 της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) για την ΟΕΔΑ Φυλής (σ.σ. δηλαδή για όλο το συγκρότημα υποδομών διαχείρισης απορριμμάτων στη Φυλή), στην οποία επισημαίνεται ότι για το τμήμα που αφορά στον ΧΥΤΑ Φυλής, «η διάθεση αποβλήτων είναι επιτρεπτή το αργότερο για ένα εξάμηνο από την έκδοση της παρούσας (δηλαδή, μέχρι 18/9/2025), ενώ μετά θα πρέπει να ξεκινήσει η φάση αποκατάστασης των μη αποκατεστημένων τμημάτων του».

Αδιέξοδα και αναβολές

Πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ήδη κατατεθεί φάκελος στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για ανανέωση της ΑΕΠΟ του ΧΥΤΑ η οποία έληξε το περασμένο φθινόπωρο. Για την υλοποίηση του νέου έργου θα επεκταθεί κάποια από τις υφιστάμενες συμβάσεις με την ΗΛΕΚΤΩΡ του ομίλου της Motor Oil.

Έτσι, στο κεφάλαιο «απορρίμματα Αττικής», τα αδιέξοδα όπως φαίνεται δεν λύνονται, αλλά διαρκώς παρατείνονται. Άλλωστε δεν αποτελεί μυστικό ότι η διαχείριση των σκουπιδιών στο λεκανοπέδιο τα οποία αντιστοιχούν περίπου το 40% της παραγωγής απορριμμάτων στην Ελλάδα, αποτελούν τον … ελέφαντα στο δωμάτιο, σύμφωνα και με τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών και Επιχειρήσεων Ανακύκλωσης και Ενεργειακής Αξιοποίησης Αποβλήτων (ΣΕΠΑΝ).

Κι αυτό διότι οι διαγωνιστικές διαδικασίες για τα απαραίτητα έργα στην Αττική έχουν «παγώσει». Οπότε, μέχρι να επανεκκινήσουν, ο ΕΣΔΝΑ έκρινε ως απαραίτητη την επέκταση του ΧΥΤΑ, διότι από το ερχόμενο καλοκαίρι δεν θα υπήρχε χώρος για την απόθεση των σκουπιδιών που παράγονται στην ελληνική πρωτεύουσα. Μάλιστα, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές του ΕΣΔΝΑ, το πιθανότερο είναι ότι θα χρειαστεί και νέα επέκταση του ΧΥΤΑ Φυλής, πιθανώς στα τέλη του 2028 αφού για να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες τρεις Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) – μία στο Σχιστό και δύο στη Φυλή – απαιτούνται τουλάχιστον τρία με τέσσερα χρόνια και στο μεσοδιάστημα δεν διαφαίνεται άλλη λύση.

Προετοιμασία για το μέλλον

Πάντως, πηγές του ΥΠΕΝ αναφέρουν ότι εντός του μήνα αναμένεται να ανακοινωθεί το νέο Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Απορριμμάτων (ΠΕΣΔΑ) για την Αττική το οποίο θα περιγράφει τον νέο σχεδιασμό, ο οποίος περιλαμβάνει τη μονάδα στο Σχιστό και μια μονάδα στη Φυλή που θα εξυπηρετεί τον κεντρικό τομέα Αθηνών, συνολικού προϋπολογισμού 250-300 εκατ. ευρώ αλλά και την αναβάθμιση του Εργοστασίου Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης (ΕΜΑΚ) που λειτουργεί εκεί. Στο μεταξύ η ανάκτηση παραμένει στάσιμη καθώς σύμφωνα με στοιχεία του 2024 φτάνει μόνο στο 7,55% ενώ στον ΧΥΤΑ Φυλής θάβεται το 89,5% του συνόλου των σκουπιδιών της Αττικής.

Η εικόνα στην υπόλοιπη Ελλάδα

Στην υπόλοιπη χώρα η εικόνα είναι σαφώς καλύτερη καθώς λειτουργούν σήμερα 13 μονάδες διαχείρισης αποβλήτων που οδηγούν σε μείωση των απορριμμάτων τοπικά στο 35% ενώ άλλες 26 βρίσκονται υπό κατασκευή. Τον προηγούμενο Σεπτέμβριο υπεγράφη και η σύμβαση για τη Μονάδα Επεξεργασίας Αποβλήτων (ΜΕΑ) στη Λάρισα, ύψους περίπου 100 εκατ. ευρώ (προϋπολογισμός 54,6 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ, με δικαίωμα προαίρεσης 45,7 εκατ. ευρώ για την αναβάθμισή της σε Μονάδα Ανάκτησης Ανακύκλωσης -ΜΑΑ).

Για το επόμενο διάστημα προγραμματίζονται δύο ακόμη δημοπρατήσεις υποδομών. Η πρώτη αφορά υποδομές μεταφόρτωσης και επεξεργασίας αποβλήτων στο Νότιο Αιγαίο, προϋπολογισμού 128,2 εκατ. ευρώ και ειδικότερα τρεις Μονάδες Ανάκτησης – Ανακύκλωσης για Σύρο, Μύκονο και Πάρο και έναν σταθμό μεταφόρτωσης σκουπιδιών στην Τήνο. Στο Νότιο Αιγαίο βρίσκονται σε διαγωνιστική διαδικασία αντίστοιχες υποδομές σε Σαντορίνη, Ρόδο, Νάξο και Κω – Κάλυμνο.

Το δεύτερο «πακέτο» δημοπράτησης αφορά σε υποδομές διαχείρισης αποβλήτων σε Λαμία, Χαλκίδα και Άμφισσα, ύψους περίπου 106 εκατ. ευρώ, μέσω ΣΔΙΤ. Τέλος, αναμένεται το επόμενο διάστημα η δημοπράτηση των υποδομών του Βορείου Αιγαίου, προϋπολογισμού περίπου 100 εκατ. ευρώ.

Στο πεδίο της ανακύκλωσης, προχωρούν τα Ολιστικά Σχέδια Χωριστής Συλλογής ανά τη χώρα, εξοπλίζοντας Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) και Δήμους για τη διαχείριση βιοαποβλήτων, χαρτιού, πλαστικού, αλουμίνιου, κλαδιών, ογκωδών και επικίνδυνων οικιακών αποβλήτων.

Κολλημένες ανακύκλωση και καύση χωρίς ΜΑΑ

Δίχως όμως Μονάδες Ανάκτησης –Ανακύκλωσης (ΜΑΑ) δεν μπορεί να προχωρήσει και η ανακύκλωση, η οποία σήμερα δεν ξεπερνά το 17%. Και μόνο αφού λειτουργήσουν αυτές οι απαραίτητες υποδομές, μπορεί να προχωρήσει και η διαχείριση του υπολείμματος μέσω Μονάδων Ενεργειακής Αξιοποίησης. Είναι αξιοσημείωτο ότι σύμφωνα με το σχέδιο της κυβέρνησης για την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων στην Ελλάδα, το οποίο είχε τεθεί σε διαβούλευση έως τα μέσα του περασμένου Οκτωβρίου, απαιτείται η κατασκευή έξι μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης στη χώρα συνολικού εκτιμώμενου προϋπολογισμού άνω του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ, εκ των οποίων μία στην Αττική.

Πηγή: OT.gr