Ξέρεις ήδη ότι οι σχέσεις κάνουν καλό στην ψυχή σου. Το ακούς χρόνια, το διαβάζεις παντού, το νιώθεις όταν γελάς με έναν άνθρωπο που σε καταλαβαίνει χωρίς πολλά λόγια. Αυτό που ίσως δεν σκέφτεσαι συχνά είναι ότι οι σχέσεις δεν είναι απλώς συναισθηματικό καταφύγιο αλλά βασική βιολογική ανάγκη. Ο εγκέφαλός σου δεν σχεδιάστηκε για μοναχικές διαδρομές. Στήθηκε, εξελίχθηκε και εκπαιδεύτηκε μέσα στη συνύπαρξη. Όταν συνδέεσαι με άλλους, δεν περνάς απλώς καλά. Ενεργοποιείς μηχανισμούς που σε κρατούν υγιή, συγκεντρωμένο, πιο ανθεκτικό και πιο ζωντανό. Και όταν απομονώνεσαι για καιρό, κάτι μέσα σου αρχίζει να μαραίνεται, όχι μεταφορικά αλλά κυριολεκτικά. Οι σχέσεις δεν είναι πολυτέλεια, είναι καύσιμο. Και ο εγκέφαλός σου το ξέρει πολύ καλύτερα από εσένα.
Ο εγκέφαλος ανταμείβει τη σύνδεση
Κάθε φορά που μιλάς, γελάς ή νιώθεις οικειότητα με κάποιον, ο εγκέφαλός σου πατάει κουμπιά ανταμοιβής. Εκκρίνονται ουσίες που σε κάνουν να θέλεις κι άλλο από αυτό που ζεις. Η οξυτοκίνη σε ηρεμεί και σου δίνει αίσθηση ασφάλειας, η σεροτονίνη σταθεροποιεί τη διάθεσή σου και η ντοπαμίνη σου δημιουργεί προσμονή. Δεν είναι τυχαίο που μια καλή συζήτηση μπορεί να σου αλλάξει ολόκληρη τη μέρα. Αυτή η χημεία δεν αφορά μόνο τον έρωτα αλλά τη φιλία, τη γονεϊκή σχέση, ακόμα και μια απλή ανθρώπινη επαφή. Ο εγκέφαλός σου μαθαίνει ότι η σύνδεση σημαίνει προστασία και συνέχεια. Γι’ αυτό και όταν οι σχέσεις είναι σταθερές, το σώμα διαχειρίζεται καλύτερα το στρες και ανακάμπτει πιο εύκολα. Δεν πρόκειται για ρομαντική θεωρία αλλά για σκληρή βιολογία.
Ενσυναίσθηση, μίμηση και το μυστικό της κατανόησης
Ο εγκέφαλός σου δεν ακούει μόνο λόγια. Διαβάζει πρόσωπα, στάσεις σώματος, μικρές αλλαγές στον τόνο της φωνής. Χωρίς να το καταλαβαίνεις, μιμείσαι τις εκφράσεις του άλλου και έτσι μπαίνεις συναισθηματικά στη θέση του. Αυτή η διαδικασία είναι η βάση της ενσυναίσθησης. Όταν κάποιος χαμογελά, νιώθεις ελαφρύτερος. Όταν βλέπεις λύπη, σφίγγεσαι. Δεν είναι αδυναμία, είναι ένας βαθιά ανθρώπινος μηχανισμός σύνδεσης. Μέσα από αυτή τη μίμηση καταλαβαίνεις καλύτερα τον άλλον και χτίζεις εμπιστοσύνη. Γι’ αυτό και η επικοινωνία χωρίς πρόσωπο, μόνο με μηνύματα, συχνά οδηγεί σε παρεξηγήσεις. Ο εγκέφαλός σου χρειάζεται φυσική παρουσία για να λειτουργήσει πλήρως. Όσο περισσότερο καλλιεργείς την ενσυναίσθηση, τόσο πιο βαθιές και ουσιαστικές γίνονται οι σχέσεις σου.
Όταν ο εγκέφαλος σε σαμποτάρει
Παρότι είσαι φτιαγμένος για σύνδεση, πολλές φορές την αποφεύγεις. Ο λόγος είναι ότι ο εγκέφαλός σου λατρεύει την ασφάλεια και φοβάται το άγνωστο. Η αμυγδαλή σου ενεργοποιείται εύκολα μπροστά σε κοινωνικές καταστάσεις, ειδικά όταν δεν ξέρεις τι να περιμένεις. Παράλληλα, το μυαλό σου κάνει κακές προβλέψεις. Νομίζεις ότι μια κουβέντα θα είναι άβολη, ότι θα απορριφθείς, ότι δεν αξίζει τον κόπο. Σχεδόν πάντα πέφτεις έξω. Οι έρευνες δείχνουν ότι υποτιμάς πόσο ευχάριστη θα είναι μια κοινωνική επαφή και υπερεκτιμάς την πιθανότητα αρνητικής έκβασης. Ο εγκέφαλός σου, με άλλα λόγια, δεν είναι πάντα καλός σύμβουλος. Όταν το αναγνωρίσεις αυτό, μπορείς να τον ξεπεράσεις και να επιλέξεις συνειδητά τη σύνδεση αντί της απομόνωσης.
Οι σχέσεις δεν είναι κάτι που απλώς σου συμβαίνει, είναι κάτι που καλλιεργείς. Κάθε φορά που σηκώνεις το τηλέφωνο ενώ διστάζεις, που πιάνεις κουβέντα ενώ θες να κλειστείς στον εαυτό σου, κάνεις καλό στον εγκέφαλό σου. Όχι με μεγάλες χειρονομίες αλλά με μικρές, ανθρώπινες κινήσεις. Ο εγκέφαλός σου δεν ανθίζει στη μοναξιά, όσο κι αν προσπαθείς να την ωραιοποιήσεις. Ανθίζει μέσα στις σχέσεις, στις ατέλειες, στις επαφές που σε φέρνουν πιο κοντά στους άλλους. Και όσο πιο συνειδητά το επιλέγεις αυτό, τόσο πιο γεμάτη και ανθεκτική γίνεται η ζωή σου.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
