Η περιέργεια ενός παιδιού δεν έρχεται ποτέ με προειδοποίηση. Μπορεί να εμφανιστεί μέσα στο αυτοκίνητο, την ώρα που στρώνεις το τραπέζι ή ενώ διαβάζετε ένα παραμύθι. Και τότε ακούς τη φράση που κάνει πολλούς γονείς να παγώνουν για λίγα δευτερόλεπτα. «Από πού έρχονται τα μωρά;». Η πρώτη σου σκέψη ίσως είναι να κερδίσεις χρόνο ή να αλλάξεις θέμα, όμως αυτή η ερώτηση δεν είναι παγίδα. Είναι μια ευκαιρία. Το παιδί δεν ζητά μια διάλεξη βιολογίας, ζητά να δει αν μπορεί να σε εμπιστευτεί. Αν νιώσει ότι οι απορίες του αντιμετωπίζονται με ηρεμία, θα συνεχίσει να στρέφεται σε εσένα και όταν οι ερωτήσεις του γίνουν πιο δύσκολες. Αυτή η σχέση εμπιστοσύνης είναι πολύ πιο σημαντική από το να βρεις την τέλεια απάντηση.
Ξεκίνα από αυτά που πραγματικά θέλει να μάθει
Πριν απαντήσεις, κάνε μια απλή ερώτηση. «Εσύ τι πιστεύεις;» ή «Τι σε έκανε να το σκεφτείς;». Έτσι θα καταλάβεις τι ήδη γνωρίζει και τι πραγματικά θέλει να μάθει. Ένα παιδί προσχολικής ηλικίας συνήθως δεν ψάχνει λεπτομέρειες, αλλά μια απλή εξήγηση που να ταιριάζει στην ηλικία του. Μίλησε με ήρεμο τόνο, χρησιμοποίησε σωστές ονομασίες για τα μέρη του σώματος και απόφυγε ιστορίες με πελαργούς ή άλλες φανταστικές εκδοχές που αργότερα θα χρειαστεί να αναιρέσεις. Η ειλικρίνεια δεν σημαίνει υπερβολική πληροφορία. Σημαίνει να λες την αλήθεια με τρόπο που το παιδί μπορεί να κατανοήσει, χωρίς να το μπερδεύεις ή να το φορτώνεις με γνώσεις που δεν έχει ακόμη ανάγκη.
Οι λέξεις σου χτίζουν τη σχέση του με το σώμα του
Από πολύ μικρή ηλικία το παιδί μαθαίνει όχι μόνο πώς λειτουργεί το σώμα του, αλλά και πώς πρέπει να το αντιμετωπίζει. Όταν μιλάς χωρίς αμηχανία για τα μέρη του σώματος, χωρίς να τα παρουσιάζεις ως κάτι ντροπιαστικό ή απαγορευμένο, του δίνεις ένα πολύτιμο μάθημα αυτοσεβασμού. Παράλληλα μπορείς να του εξηγήσεις ότι υπάρχουν ιδιωτικά σημεία του σώματος, πως κανείς δεν έχει δικαίωμα να τα αγγίζει χωρίς τη δική του συναίνεση και πως το ίδιο πρέπει να σέβεται και τα όρια των άλλων. Ακόμη και μια αγκαλιά ή ένα φιλί δεν είναι υποχρέωση. Αν δεν αισθάνεται άνετα, μπορεί να επιλέξει έναν άλλο τρόπο να δείξει την αγάπη του. Αυτές οι μικρές καθημερινές συζητήσεις δημιουργούν γερές βάσεις για την έννοια του προσωπικού χώρου και του σεβασμού.
Οι δύσκολες ερωτήσεις δεν είναι πρόβλημα, είναι σημάδι εμπιστοσύνης
Καθώς μεγαλώνει, οι απορίες θα αλλάζουν. Θα ρωτήσει γιατί τα σώματα διαφέρουν, πώς γεννιούνται τα μωρά, τι είναι η περίοδος ή γιατί κάποιοι άνθρωποι αγαπούν άτομα του ίδιου φύλου. Δεν χρειάζεται να έχεις έτοιμες όλες τις απαντήσεις ούτε να προσποιείσαι ότι δεν νιώθεις αμηχανία. Αν κάτι σε δυσκολεύει, μπορείς να το παραδεχτείς και να αναζητήσετε μαζί αξιόπιστες πληροφορίες. Το σημαντικό είναι να μη γελάσεις, να μην απορρίψεις την ερώτηση και να μην κάνεις το παιδί να νιώσει ότι είπε κάτι κακό. Όταν βλέπει ότι μπορεί να σε ρωτήσει χωρίς φόβο ή ντροπή, μαθαίνει πως τα σημαντικά θέματα συζητιούνται ανοιχτά μέσα στην οικογένεια. Αυτή η στάση θα το προστατεύσει περισσότερο από οποιαδήποτε απαγόρευση, γιατί θα ξέρει πάντα πού να απευθυνθεί όταν χρειαστεί καθοδήγηση.
Δεν υπάρχει μία συζήτηση που λύνει όλες τις απορίες γύρω από το σώμα, τη γέννηση ή τις σχέσεις. Η ενημέρωση χτίζεται σιγά σιγά, μέσα από μικρές στιγμές της καθημερινότητας, μια εγκυμοσύνη στην οικογένεια, μια σκηνή σε μια ταινία, μια ερώτηση που γεννήθηκε ξαφνικά στην παιδική χαρά. Εκεί κρύβονται οι πιο ουσιαστικές ευκαιρίες για διάλογο. Δεν χρειάζεται να είσαι ο τέλειος γονιός, χρειάζεται να είσαι διαθέσιμος. Όταν το παιδί μεγαλώνει γνωρίζοντας ότι οι απορίες του βρίσκουν χώρο, χωρίς ειρωνεία, φόβο ή υπεκφυγές, αποκτά μια υγιή σχέση με το σώμα του, τις σχέσεις και τον εαυτό του. Και αυτή η αίσθηση ασφάλειας δεν το βοηθά μόνο να κατανοήσει πώς έρχονται τα μωρά στον κόσμο, αλλά και πώς χτίζονται οι σχέσεις που βασίζονται στον σεβασμό, την εμπιστοσύνη και την αλήθεια.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
