Έως και το 69% των Αμερικανών δεν αισθάνονται ότι λαμβάνουν επαρκή συναισθηματική υποστήριξη. Η συμμετοχή σε οργανωμένες δραστηριότητες μειώνεται και πολλές κοινότητες δεν διαθέτουν επαρκείς δημόσιους χώρους όπου οι άνθρωποι μπορούν να συναντιούνται τακτικά. Παρόλο που οι online μορφές επικοινωνίας μπορούν να διευκολύνουν τις συνδέσεις, ταυτόχρονα κάνουν πιο εύκολο το να μένει κανείς στο σπίτι και να αποφεύγει τις δια ζώσης επαφές. Παράλληλα, αυξάνεται ο αριθμός των Αμερικανών που ζουν μόνοι και οι μισοί δηλώνουν ότι μένουν σε απόσταση μίας ώρας οδήγησης από συγγενείς και φίλους. Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλοί νιώθουν μοναξιά, ακόμη και όταν βρίσκονται ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους, μια πραγματικότητα που δεν αφορά μόνο την Αμερική αλλά, όλους μας.
Η δυσαρέσκειά μας για την κοινωνική υποστήριξη μπορεί επίσης να επηρεάζεται από την έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στον σημερινό ψηφιακό κόσμο, είναι εύκολο να νιώσουμε ότι οι άλλοι κάνουν περισσότερα ή περνούν πιο καλά από εμάς, κάτι που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη διάθεση και την ψυχική μας κατάσταση. Άλλωστε, συχνά, οι υψηλότερες προσδοκίες συνοδεύονται και από μεγαλύτερη απογοήτευση.
Ανεξάρτητα από τα αίτια της μοναξιάς ανά τον κόσμο, το σημαντικό είναι να σκεφτούμε τι χρειαζόμαστε τελικά και πώς μπορούμε να συνδεθούμε πιο ουσιαστικά, τόσο ως άτομα όσο και ως κοινωνία. Αυτή δεν είναι μια απλή διαδικασία, καθώς διαφορετικές καταστάσεις απαιτούν διαφορετικά είδη υποστήριξης. Αν και οι ταξινομήσεις της κοινωνικής υποστήριξης διαφέρουν μεταξύ μελετών και θεωριών, οι ψυχολόγοι Καρολίν Κάτρονα και Ντάνιελ Ράσελ προτείνουν 5 βασικούς τύπους διαπροσωπικής υποστήριξης: συναισθηματική υποστήριξη, κοινωνική ένταξη, υποστήριξη αυτοεκτίμησης, πρακτική/υλική βοήθεια και πληροφοριακή υποστήριξη.
Σύμφωνα με τη θεωρία τους περί «βέλτιστης αντιστοίχισης», είμαστε πιο ικανοποιημένοι όταν το είδος υποστήριξης που λαμβάνουμε ταιριάζει με τις ανάγκες που αντιλαμβανόμαστε ότι έχουμε
Πώς αυτοί οι τύποι υποστήριξης εμφανίζονται στη ζωή μας;
Συναισθηματική υποστήριξη
Σημαίνει παροχή φροντίδας και ενδιαφέροντος. Όταν βιώνουμε συγκρούσεις στις σχέσεις μας, δυσκολίες στη δουλειά ή ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο ζωής μας, απευθυνόμαστε σε φίλους ή συγγενείς για επιβεβαίωση. Συχνά η υποστήριξή τους μάς δίνει την αυτοπεποίθηση που χρειαζόμαστε για να διαχειριστούμε την κατάσταση. Αν όμως οι γύρω μας είναι επικριτικοί και μη υποστηρικτικοί, αυτό μπορεί να αυξήσει το άγχος μας. Εάν οι άνθρωποι στους οποίους απευθυνόμαστε δεν μπορούν να προσφέρουν με σταθερότητα την υποστήριξη που χρειαζόμαστε, ίσως χρειάζεται να στραφούμε αλλού.
Κοινωνική ένταξη
Για πολλούς ανθρώπους, η συμμετοχή σε μια ομάδα ή δίκτυο τους βοηθά να αισθάνονται ασφαλείς και ότι έχουν αξία. Είτε ταυτιζόμαστε με θαυμαστές ενός συγκροτήματος, μιας αθλητικής ομάδας, ενός σχολείου, ενός πολιτικού φορέα κ.λπ., η πεποίθηση ότι οι άλλοι εκτιμούν ό,τι κάνουμε μπορεί να είναι καθησυχαστική, ιδιαίτερα σε περιόδους αβεβαιότητας. Φυσικά, δεν είναι όλες οι κοινωνικές ομάδες υποστηρικτικές και ο αποκλεισμός από μια ομάδα στην οποία θέλουμε να ανήκουμε μπορεί να είναι επώδυνος. Ωστόσο, η ενεργή αναζήτηση ευκαιριών για σύνδεση μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά στην ψυχική μας υγεία.
Υποστήριξη αυτοεκτίμησης
Είναι η υποστήριξη που επιβεβαιώνει την προσωπική μας αξία. Αυτό το είδος υποστήριξης είναι σημαντικό όταν αμφιβάλλουμε για τις ικανότητές μας. Μετά από έναν χωρισμό, μια αποτυχία ή ένα λάθος, χρειαζόμαστε κάποιον που μας γνωρίζει για να μας βοηθήσει να δούμε την κατάσταση πιο ψύχραιμα και να αποφύγουμε την καταστροφολογία, δηλαδή το να αφήσουμε μια αποτυχία να μας αποθαρρύνει από το να προσπαθήσουμε ξανά. Αυτή η υποστήριξη μπορεί να προέρχεται από κοντινά μας πρόσωπα, αλλά και από ειδικούς όπως ένας δάσκαλος, ένας προπονητής, ένας θεραπευτής.
Πρακτική (υλική) βοήθεια
Είναι το είδος υποστήριξης που όλοι χρειαζόμαστε κάποια στιγμή. Σκέψου το άτομο που σε βοηθά να μαζέψεις τα πράγματα που σου έπεσαν στο σούπερ μάρκετ, ο φίλος που σε πηγαίνει κάπου όταν χαλάσει το αυτοκίνητό σου, το μέλος της οικογένειας που σου δανείζει χρήματα σε μια ανάγκη κ.λπ. Μερικές φορές η βοήθεια προέρχεται από κάποιον που γνωρίζεις καλά και άλλες φορές από έναν άγνωστο, αλλά το σημαντικό είναι ότι σου προσφέρεται την κατάλληλη στιγμή. Όταν αντιμετωπίζουμε δυσκολίες όπως προβλήματα υγείας, απώλεια εργασίας ή άλλα γεγονότα, μπορεί να διαπιστώσουμε ότι αυτοί που μας βοηθούν δεν είναι πάντα αυτοί που περιμέναμε, κάτι που μπορεί να είναι απογοητευτικό, αν και οι απρόσμενες πράξεις καλοσύνης μπορεί επίσης να είναι ενθαρρυντικές.
Πληροφοριακή υποστήριξη
Αναφέρεται στη μετάδοση πληροφοριών, συμβουλών ή στην παροχή καθοδήγησης όταν τη χρειαζόμαστε. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν προσπαθούμε να διαχειριστούμε περίπλοκες ή άγνωστες καταστάσεις. Η ύπαρξη ενός συμβούλου ή μέντορα μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Τι μας λείπει;
H αναγνώριση του είδους της κοινωνικής υποστήριξης που χρειαζόμαστε και η πραγματική απόκτησή της είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Όμως, όταν υπάρχει έντονο πρόβλημα μοναξιάς, το να καταλάβουμε τι μας λείπει είναι το πρώτο βήμα για να το αντιμετωπίσουμε. Αν μπορέσουμε να προσδιορίσουμε τι χρειαζόμαστε, μπορούμε στη συνέχεια να σκεφτούμε τον καλύτερο τρόπο για να το καλύψουμε.
Χρειαζόμαστε άραγε να διευρύνουμε το κοινωνικό μας δίκτυο κάνοντας προσπάθειες να γνωρίσουμε νέους ανθρώπους; Θα βοηθούσε να αυξήσουμε την πρόσβασή μας σε πρακτική υποστήριξη βρίσκοντας ομάδες στις οποίες μπορούμε να ενταχθούμε; Θα ήταν χρήσιμο να αναζητήσουμε έναν μέντορα στη δουλειά;
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί να μειώσουμε τον χρόνο που περνάμε με ανθρώπους που δεν μας προσφέρουν επαρκή υποστήριξη ή που υπονομεύουν την ευημερία μας. Μπορεί επίσης να είναι απαραίτητο να διαχειριστούμε τις προσδοκίες μας για υποστήριξη που επηρεάζονται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να δουλέψουμε πάνω στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησής μας, αντί να βασιζόμαστε στην εξωτερική επιβεβαίωση.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η βελτίωση της κοινωνικής μας υποστήριξης ωφελεί τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική μας υγεία.
