Η Σελήνη θεωρούνταν για χρόνια ένα σχεδόν αποστειρωμένο περιβάλλον, όπου η έντονη ακτινοβολία και οι ακραίες θερμοκρασίες δεν θα επέτρεπαν την επιβίωση μικροοργανισμών. Νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, έρχεται να αλλάξει αυτή την εικόνα.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ορισμένες περιοχές στον νότιο πόλο της Σελήνης, και ιδιαίτερα οι κρατήρες που παραμένουν για πάντα στη σκιά, μπορεί να προσφέρουν ένα μικρό «καταφύγιο» για ορισμένα από τα πιο ανθεκτικά μικρόβια της Γης.
Η σκιά μπορεί να λειτουργεί σαν ασπίδα
Στις περισσότερες περιοχές της σεληνιακής επιφάνειας, οι μικροοργανισμοί θα έπρεπε να αντιμετωπίσουν την έντονη υπεριώδη ακτινοβολία και τεράστιες μεταβολές της θερμοκρασίας. Στον νότιο πόλο, όμως, υπάρχουν σημεία όπου το ηλιακό φως δεν φτάνει σχεδόν ποτέ.
Οι λεγόμενες μόνιμα σκιασμένες περιοχές παραμένουν εξαιρετικά ψυχρές και προστατεύονται από την υπεριώδη ακτινοβολία. Αυτές ακριβώς οι συνθήκες μπορεί να επιτρέπουν σε ορισμένους μικροοργανισμούς να παραμένουν ζωντανοί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα απ’ όσο θεωρούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.
Πέντε μικρόβια άντεξαν για περισσότερο από μία εβδομάδα
Οι ερευνητές εξέτασαν πέντε είδη μικροοργανισμών που είναι γνωστό ότι μπορούν να μεταφέρονται σε διαστημόπλοια και διαστημικούς σταθμούς. Μεταξύ αυτών ήταν βακτήρια όπως τα Bacillus, Deinococcus και Staphylococcus, αλλά και μύκητες όπως οι Aspergillus και Fusarium.
Χρησιμοποιώντας δορυφορικά δεδομένα και μοντέλα για τις συνθήκες που επικρατούν στον νότιο πόλο της Σελήνης, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι και οι πέντε μικροοργανισμοί θα μπορούσαν, σε ορισμένες βαθιά σκιασμένες περιοχές, να επιβιώσουν για περισσότερο από μία εβδομάδα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούν να αναπτυχθούν ή να πολλαπλασιαστούν στη Σελήνη. Η «επιβίωση» σημαίνει ότι μπορούν να παραμείνουν ζωντανοί, πιθανότατα σε μια κατάσταση αδράνειας, περιμένοντας καλύτερες συνθήκες.
Γιατί ανησυχούν οι επιστήμονες για τα μικρόβια στη Σελήνη
Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι άνθρωποι ετοιμάζονται να επιστρέψουν στη Σελήνη. Η περιοχή του νότιου πόλου βρίσκεται στο επίκεντρο των επόμενων σεληνιακών αποστολών και της Artemis III, η οποία έχει σχεδιαστεί για να μεταφέρει αστροναύτες στην περιοχή.
Κάθε άνθρωπος μεταφέρει πάνω του εκατομμύρια μικροοργανισμούς. Επομένως, κατά τη διάρκεια μιας αποστολής, κάποιοι από αυτούς θα μπορούσαν να μεταφερθούν στη σεληνιακή επιφάνεια μέσω των στολών ή του εξοπλισμού.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το αν κάποιο μικρόβιο μπορεί να επιβιώσει. Οι επιστήμονες θέλουν να προστατεύσουν και την έρευνα στη Σελήνη, καθώς οι μόνιμα σκιασμένοι κρατήρες θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικοί για τη μελέτη αρχαίων υλικών και χημικών καταλοίπων του Ηλιακού Συστήματος.
Η νέα μελέτη, επομένως, δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει ζωή στη Σελήνη. Δείχνει όμως κάτι εξίσου ενδιαφέρον: ορισμένα από τα μικρόβια που θα μπορούσαν να ταξιδέψουν μαζί μας ίσως είναι πολύ πιο ανθεκτικά απ’ όσο πιστεύαμε. Και όσο η ανθρωπότητα επιστρέφει στη Σελήνη, η προστασία του σεληνιακού περιβάλλοντος γίνεται όλο και πιο σημαντική.
