Αν είχες ένα ευρώ για κάθε φορά που είπες «μην κάνεις έτσι», τώρα θα διάβαζες αυτό το άρθρο από σεζλόνγκ σε νησί. Η συναισθηματική νοημοσύνη στη γονεϊκότητα δεν είναι να μιλάς σαν βιβλίο ψυχολογίας, ούτε να έχεις μόνιμα την ηρεμία βουδιστή. Είναι να μπορείς να βλέπεις πίσω από τη συμπεριφορά το συναίσθημα, πίσω από το «δεν θέλω» το «δυσκολεύομαι», και να απαντάς με τρόπο που χτίζει σχέση, όχι απλώς συμμόρφωση. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε μικρές, επαναλαμβανόμενες συνήθειες που κάνουν τεράστια διαφορά, στο πώς σε εμπιστεύεται το παιδί, στο πόσο συνεργάζεται, στο πώς μαθαίνει να ρυθμίζει τον εαυτό του. Και ναι, γίνονται και όταν είσαι κουρασμένος, με το κινητό να χτυπάει και το σπίτι να μοιάζει με escape room.
Ακούς για να καταλάβεις, όχι για να απαντήσεις
Η μεγάλη παγίδα στη γονεϊκότητα είναι ότι νομίζεις πως ακούς, ενώ στην πραγματικότητα ετοιμάζεις ήδη την απάντησή σου. Η συναισθηματικά έξυπνη στάση είναι άλλη, ακούς χωρίς να κρίνεις, με στόχο να καταλάβεις τι συμβαίνει μέσα στο παιδί, όχι να βρεις ποιος φταίει. Ακόμα κι όταν έκανε κάτι λάθος, όπως μια ζήλια που έγινε σπρώξιμο ή ένας θυμός που γκρέμισε έναν πύργο, ξεκινάς από το «σε βλέπω». Δίνεις χώρο στο συναίσθημα, χωρίς να δικαιώνεις την πράξη, και μετά βάζεις όρια. Ένα κόλπο που δουλεύει είναι η αναδιατύπωση, «αν κατάλαβα καλά, ένιωσες ότι σε αδίκησαν, πες μου τι έγινε». Έτσι το παιδί νιώθει δικαιοσύνη, κάτι που για εκείνο είναι ιερό, και εσύ κερδίζεις το πιο χρήσιμο πράγμα, σύνδεση πριν από την καθοδήγηση.
Επικυρώνεις το συναίσθημα, βάζεις όριο στη συμπεριφορά
Η επικύρωση δεν είναι «έχεις δίκιο», είναι «σε καταλαβαίνω». Είναι να αναγνωρίζεις ότι το παιδί έχει λόγο που νιώθει όπως νιώθει, ακόμα κι αν η δική σου λογική λέει «μα δεν έγινε τίποτα». Όταν το παιδί νιώσει ότι δεν είναι “κακό” επειδή θυμώνει, απογοητεύεται ή ζηλεύει, μαθαίνει να μην φοβάται τα συναισθήματά του, και αυτό είναι τεράστιο δώρο για την ενήλικη ζωή του. Παράλληλα, εσύ δεν παραδίνεις τα κλειδιά του σπιτιού στο συναίσθημα, βάζεις όρια καθαρά, ήρεμα, σταθερά. «Καταλαβαίνω ότι θύμωσες, δεν χτυπάμε», «βλέπω ότι απογοητεύτηκες, μπορούμε να κλάψουμε, δεν μπορούμε να πετάμε πράγματα». Κι όταν θες να βοηθήσεις να βρει λύση, αντί να κηρύξεις, δίνεις επιλογές μέσα σε πραγματικά πλαίσια, «θες να το πεις τώρα ή σε δέκα λεπτά», «προτιμάς να ζητήσεις συγγνώμη με λόγια ή με μια πράξη που θα επανορθώσει». Με τις επιλογές καλλιεργείς σκέψη, όχι υπακοή από φόβο.
Ξέρεις τον εαυτό σου, διορθώνεις όταν ξεφεύγεις, φροντίζεις για να αντέχεις
Η συναισθηματική νοημοσύνη ξεκινά από το πιο άβολο σημείο, εσένα. Να πιάνεις πότε μιλάει η κούραση, η ενοχή, η ντροπή, το άγχος της δουλειάς, και πότε μιλάει η πραγματική ανάγκη του παιδιού. Αν καταλάβεις ότι είσαι στο κόκκινο, το λες ανθρώπινα, «είμαι πολύ κουρασμένος για να το χειριστώ σωστά τώρα, θέλω δέκα λεπτά και μετά το συζητάμε». Αυτό δεν είναι αδυναμία, είναι μοντέλο αυτορρύθμισης. Επίσης, όταν κάνεις λάθος, γιατί θα κάνεις, ξέρεις να επανορθώνεις. Μια καθαρή συγγνώμη, χωρίς “αλλά”, δείχνει στο παιδί ότι οι σχέσεις δεν είναι εύθραυστες, δυναμώνουν όταν επιστρέφουμε και φτιάχνουμε τα πράγματα. Και κάπου εδώ μπαίνει η αυτοφροντίδα, όχι σαν hashtag, σαν βασική συντήρηση. Αν οι ανάγκες σου μένουν μόνιμα άδειες, θα ξεχειλίζεις πάνω στο παιδί. Όταν ζητάς βοήθεια, όταν βάζεις όρια στη δική σου υπερκόπωση, του μαθαίνεις ότι οι δυσκολίες αντιμετωπίζονται, δεν κρύβονται.
Τελικά, το πιο πρακτικό που μπορείς να κάνεις είναι να θυμάσαι πως τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από αυτό που είσαι, παρά από αυτό που λες. Αν βλέπουν ότι αναγνωρίζεις τα συναισθήματα, ότι ακούς με περιέργεια, ότι ρωτάς αντί να διατάζεις, ότι βάζεις όρια χωρίς ταπείνωση, θα το αντιγράψουν σαν φυσική γλώσσα. Η συναισθηματική νοημοσύνη μοιάζει με μυ, δεν χτίζεται με μια έμπνευση, χτίζεται με επανάληψη, μικρές νίκες, μικρές επιστροφές. Και ναι, θα υπάρξουν μέρες που θα τα κάνεις όλα λάθος και θα νιώθεις ότι απέτυχες πανηγυρικά, εκεί είναι που αξίζει να γυρίσεις στο βασικό, σύνδεση, κατανόηση, σταθερότητα. Αν κρατήσεις αυτές τις συνήθειες, δεν μεγαλώνεις απλώς ένα παιδί που “συμπεριφέρεται”, μεγαλώνεις έναν άνθρωπο που ξέρει να καταλαβαίνει τον εαυτό του, να σέβεται τους άλλους, να αντέχει τα δύσκολα και να σχετίζεται χωρίς να χάνεται. Αυτό είναι το πραγματικό επίπεδο.
Οι 8 συνήθειες που κάνουν τη διαφορά
- Ακούς χωρίς να διακόπτεις, με πρόθεση να καταλάβεις και όχι να διορθώσεις.
- Αναδιατυπώνεις όσα ακούς, ώστε το παιδί να νιώσει ότι πραγματικά το κατάλαβες.
- Επικυρώνεις το συναίσθημα, ακόμη κι όταν διαφωνείς με τη συμπεριφορά.
- Βάζεις σαφή, σταθερά όρια, χωρίς ντροπή και ταπείνωση.
- Δίνεις επιλογές αντί για εντολές, καλλιεργώντας σκέψη και υπευθυνότητα.
- Παρατηρείς τα δικά σου συναισθήματα πριν αντιδράσεις.
- Ζητάς συγγνώμη και επανορθώνεις όταν κάνεις λάθος.
- Φροντίζεις την ψυχική σου ανθεκτικότητα, γιατί το παιδί μαθαίνει από αυτό που βλέπει.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
