Κάθε μέρα του χρόνου και ανά πάσα στιγμή, ο μισός πλανήτης βρίσκεται στο σκοτάδι και ο υπόλοιπος λούζεται στο φως. Κι όμως, το απόγευμα της Τετάρτης 8 Ιουλίου, μόνο το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού θα βρίσκεται στη ζώνη της νύχτας. Πώς γίνεται;
Το φαινομενικά παράδοξο φαινόμενο οφείλεται στο γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν στο βόρειο ημισφαίριο, όπου αυτή την περίοδο του έτους η ημέρα διαρκεί περισσότερο από τη νύχτα.
Σύμφωνα με υπολογισμούς του timeanddate.com, στις 14.00 ώρα Ελλάδας την Τετάρτη, το 99% του πληθυσμού της Γης –περίπου 8,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι- θα βρίσκεται είτε στη ζώνη της ημέρας, είτε στη ζώνη του λυκόφωτος, είτε στη ζώνη του λυκαυγούς –του αμυδρού φωτός που εμφανίζεται λίγο πριν ανατείλει ο Ήλιος.
Οι υπολογισμοί αφορούν στο έτος 2023, ισχύουν όμως για όλες τις χρονιές, με μικρές διακυμάνσεις λόγω των μετακινήσεων του παγκόσμιου πληθυσμού και απειροελάχιστων αποκλίσεων στην κίνηση της Γης.
Το φαινόμενο έγινε γνωστό το από μια viral ανάρτηση στο Χ (τότε Twitter) το 2021, η οποία επανεμφανίστηκε στο Reddit το 2022 και στη συνέχεια επιβεβαιώθηκε από το timeandday.com. Το ίδιο γράφει φέτος και το Al Jazeera.
Θεωρητικά, το ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού που βρίσκεται στο φως φτάνει στο μέγιστο επίπεδο μόνο για μια στιγμή, γύρω στις 11.00 ώρα Γκρίνουιτς. Στην πραγματικότητα, όμως, το ίδιο συμβαίνει τη συγκεκριμένη ώρα για περίπου 60 ημέρες τον χρόνο, περίπου από τις 18 Μαΐου έως τις 17 Ιουλίου.
Ο παγκόσμιος πληθυσμός και ο άξονας της Γης
Το φαινόμενο οφείλεται στο γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος της ξηράς της Γης και το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού βρίσκεται στο βόρειο ημισφαίριο.
Τη συγκεκριμένη ώρα, η Βόρεια και η Νότια Αμερική, η Ευρώπη, η Αφρική και το μεγαλύτερο μέρος της Ασίας θα βρίσκονται στο φως, ενώ στο σκοτάδι θα μένει βυθισμένη η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, τμήμα της Νοτιοανατολικής Ασίας και η Ανταρκτική.
Θα φανταζόταν κανείς ότι το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται στη νυχτερινή πλευρά του πλανήτη φτάνει στο μέγιστο την ημέρα του θερινού ηλιοστασίου (φέτος ήταν στις 24 Ιουνίου), την ημέρα που το βόρειο ημισφαίριο απολαμβάνει τη μεγαλύτερη μέρα του χρόνου.
Κι όμως αυτό δεν ισχύει.
Μετά το ηλιοστάσιο, ο Ήλιος δεν ανεβαίνει τόσο ψηλά στον ουρανό και η μέρα αρχίζει να μικραίνει στην περιοχή του βόρειου πόλου, η οποία όμως είναι αραιοκατοικημένη.
Αντίθετα, η ημέρα αρχίζει να μεγαλώνει σε πιο νότιες, πυκνοκατοικημένες περιοχές όπως η Ινδονησία και οι Φιλιππίνες.
Αυτή η μικρή μεταβολή αρκεί για να φέρει περίπου 10 εκατομμύρια επιπλέον ανθρώπους στο φως, το λυκόφως ή το λυκαυγές τη συγκεκριμένη ώρα της ημέρας.
Λυκόφως και λυκαυγές
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του timeanddate.com, οι οποίοι βασίστηκαν σε πληθυσμιακά δεδομένα για το 2022, μόνο 80 εκατομμύρια άνθρωποι θα βρίσκονται στην πλευρά της νύχτας στις 14.00 ώρα Ελλάδας στις 8 Ιουλίου.
Εκείνη τη στιγμή, περίπου 6,9 δισεκατομμύρια άνθρωποι -83% του πληθυσμού- θα είναι εκτεθειμένοι στον Ήλιο,
Ταυτόχρονα, 581 εκατομμύρια άνθρωποι (7%) θα βρίσκονται στη ζώνη του «πολιτικού λυκόφωτος» το απόγευμα ή του «πολιτικού λυκαυγούς» τα ξημερώματα. Την ώρα αυτή, ο Ήλιος βρίσκεται μέχρι 6 μοίρες κάτω από τον ορίζοντα αλλά το φως επαρκεί για τις περισσότερες δραστηριότητες.
Ακόμα 498 εκατομμύρια άνθρωποι (6%) θα βρίσκονται στο «ναυτικό λυκόφως» ή το «ναυτικό λυκαυγές», όταν ο ορίζοντας έχει σκοτεινιάσει είναι ακόμα ορατός, ενώ 249 εκατομμύρια θα βρίσκονται στο «αστρονομικό» λυκόφως ή λυκαυγές, οπότε ο ουρανός έχει σκοτεινιάσει σχεδόν τελείως και ο Ήλιος βρίσκεται 12 έως 18 μοίρες κάτω από τον ορίζοντα.
Η αλήθεια βέβαια είναι ότι το αστρονομικό λυκόφως είναι πιο εμφανές σε περιοχές με χαμηλή φωτορύπανση, ενώ οι κάτοικοι των αστικών κέντρων θα έλεγαν ότι ήδη έχει πέσει η νύχτα.
Σε κάθε περίπτωση, αυτό το διάστημα του έτους είναι η μεγάλη γιορτή του φωτός για το βόρειο ημισφαίριο και το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού.
*Από τον Βαγγέλη Πρατικάκη
