Η Αφρική χωρίζεται σταδιακά στα δύο και, σε βάθος εκατομμυρίων ετών, ανάμεσα στα κομμάτια της θα απλώνεται ένας νέος ωκεανός. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή στους γεωλόγους εδώ και χρόνια. Νέα έρευνα δείχνει, όμως, ότι σε μια περιοχή της Ανατολικής Αφρικής έχει προχωρήσει περισσότερο απ’ όσο αναμενόταν μέχρι σήμερα.
Δεν μπορούμε βέβαια, να περιμένουμε θεαματικές αλλαγές στον χάρτη μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Η διάσπαση της ηπείρου θα ολοκληρωθεί σε μερικά ακόμη εκατομμύρια χρόνια, ένα διάστημα που, στη γεωλογική κλίμακα του χρόνου, θεωρείται σχετικά σύντομο.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, επικεντρώθηκε στο ρήγμα Τουρκάνα, μια ενεργή γεωλογική ζώνη η οποία διασχίζει την Κένυα και την Αιθιοπία. Πρόκειται για τμήμα του συστήματος ρηγμάτων της Ανατολικής Αφρικής, όπου οι τεκτονικές πλάκες απομακρύνονται με ταχύτητα περίπου 4,7 χιλιοστών τον χρόνο.
Τι εννοούμε όταν λέμε ότι η Αφρική «σπάει»
Οι ήπειροι δεν μένουν ακίνητες. Βρίσκονται πάνω σε μεγάλες τεκτονικές πλάκες, οι οποίες μετακινούνται αργά επάνω στον μανδύα της Γης. Στην Ανατολική Αφρική, η μεγάλη πλάκα της Νουβίας στα δυτικά απομακρύνεται από τη μικρότερη πλάκα της Σομαλίας στα ανατολικά.
Καθώς οι δύο πλευρές απομακρύνονται, ο φλοιός ανάμεσά τους λεπταίνει και διαρρηγνύεται. Οι ερευνητές ανέλυσαν σεισμικές μετρήσεις για να χαρτογραφήσουν το υπέδαφος της περιοχής και να υπολογίσουν το πάχος του.
Στο κέντρο του ρήγματος διαπίστωσαν ότι ο φλοιός έχει πάχος μόλις 13 χιλιόμετρα. Στις παρυφές της ίδιας περιοχής ξεπερνά τα 35 χιλιόμετρα. Η μεγάλη αυτή διαφορά δείχνει ότι το ρήγμα έχει εισέλθει σε μια κρίσιμη φάση που ονομάζεται «λέπτυνση» ή necking. Ο φλοιός μοιάζει με ένα μαλακό υλικό που τεντώνεται από τις δύο άκρες, το κέντρο του γίνεται ολοένα λεπτότερο και ασθενέστερο, μέχρι τελικά να διαχωριστεί.
Πώς θα γεννηθεί ο νέος ωκεανός
Όταν ο ηπειρωτικός φλοιός σπάσει, μάγμα από το εσωτερικό της Γης θα ανέβει μέσα από τα ανοίγματα. Καθώς θα ψύχεται και θα στερεοποιείται, θα δημιουργηθεί νέος ωκεάνιος πυθμένας. Στη συνέχεια, θαλασσινό νερό θα μπορεί να εισχωρήσει στη νέα λεκάνη, σχηματίζοντας σταδιακά έναν ωκεανό.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η σημερινή φάση λέπτυνσης στο ρήγμα Τουρκάνα άρχισε πριν από περίπου τέσσερα εκατομμύρια χρόνια, έπειτα από μια περίοδο έντονης ηφαιστειακής δραστηριότητας. Θα χρειαστούν ακόμη μερικά εκατομμύρια χρόνια μέχρι να αρχίσει η δημιουργία νέου ωκεάνιου πυθμένα. Όπως αναφέρουν, η διαδικασία έχει ήδη προχωρήσει περισσότερο στην κοιλάδα Αφάρ, κοντά στην Ερυθρά Θάλασσα.
