Οι αστρονόμοι επιβεβαίωσαν την ύπαρξη του νεότερου πλανήτη που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα στο διάστημα. Ο Elias 2-24 b έχει περίπου το μέγεθος και τη μάζα του Δία και είναι ηλικίας μικρότερης του ενός εκατομμυρίου ετών.
Ένας πλανήτης που μόλις γεννιέται στο διάστημα
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι ο πλανήτης εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στον δίσκο αερίων και σκόνης που περιβάλλει το νεαρό άστρο του, δηλαδή στο υλικό από το οποίο σχηματίστηκε. Πρόκειται, επομένως, για μια σπάνια «ματιά» στη διαδικασία γέννησης ενός πλανήτη. Η ανακάλυψη παρουσιάστηκε σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Astrophysical Journal Letters.
Μια δύσκολη αναζήτηση μέσα στη σκόνη
Ο Elias 2-24 b βρίσκεται περίπου 450 έτη φωτός από τη Γη. Το νεαρό άστρο του περιβάλλεται από έναν πυκνό δίσκο γεμάτο αέρια, σκόνη, πάγο και πετρώματα. Μέσα σε τέτοιους δίσκους μπορούν να δημιουργούνται πλανήτες, αφήνοντας χαρακτηριστικά κενά καθώς συγκεντρώνουν υλικό και διαμορφώνουν την τροχιά τους.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα ειδικό όργανο, το στεμματογράφο του W. M. Keck Observatory στη Χαβάη, το οποίο περιορίζει το έντονο φως του άστρου ώστε να μπορούν να εντοπιστούν πολύ πιο αμυδρά αντικείμενα γύρω του. Και ο συγκεκριμένος πλανήτης βρέθηκε ακριβώς εκεί όπου οι επιστήμονες περίμεναν να υπάρχει: μέσα σε ένα από τα κενά του δίσκου.
Ένα μυστήριο χρόνων στο διάστημα
Η ανακάλυψη λύνει ένα μυστήριο που απασχολούσε τους αστρονόμους εδώ και περίπου δέκα χρόνια. Παρατηρήσεις του ALMA, τεράστιου συστήματος από 66 ραδιοτηλεσκόπια στην έρημο Ατακάμα της Χιλής, είχαν αποκαλύψει ένα κενό στον δίσκο του Elias 2-24, ενώ αργότερα το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT) του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου εντόπισε ένα αμυδρό σημείο φωτός μέσα σε αυτό. Το ερώτημα ήταν αν επρόκειτο πράγματι για πλανήτη. Η δυσκολία βρισκόταν στην ηλικία και την απόστασή του.
Ο Elias 2-24 b βρίσκεται περίπου 55 φορές πιο μακριά από το άστρο του απ’ ό,τι η Γη από τον Ήλιο. Σύμφωνα με τα σημερινά μοντέλα, ένας πλανήτης με μέγεθος αντίστοιχο του Δία χρειάζεται περίπου 5 εκατομμύρια χρόνια για να σχηματιστεί σε απόσταση αντίστοιχη με εκείνη του Δία από τον Ήλιο. Σε ακόμη μεγαλύτερη απόσταση, η διαδικασία αναμενόταν να απαιτεί περισσότερο χρόνο. Ο νεαρός πλανήτης, όμως, φαίνεται να σχηματίστηκε πολύ γρηγορότερα.
Τι μας λέει για τη γέννηση των πλανητών στο διάστημα
Η ανακάλυψη αυτή σημαίνει ότι τα σημερινά μοντέλα για τον σχηματισμό των γιγάντιων πλανητών ίσως χρειάζονται αναθεώρηση. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, ο Elias 2-24 b δείχνει ότι μπορεί να υπάρχουν διαδικασίες που οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη κατανοήσει πλήρως.
Οι ερευνητές εντόπισαν το αντικείμενο σε αρχειακές παρατηρήσεις του 2018 και του 2020 και, συγκρίνοντας τη θέση του στον χρόνο, διαπίστωσαν ότι η κίνησή του ήταν συμβατή με έναν πλανήτη που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από το άστρο και όχι με ένα τυχαίο αντικείμενο στο βάθος του διαστήματος.
Το βλέμμα στρέφεται τώρα στον Roman
Η ανακάλυψη μπορεί να είναι μόνο η αρχή. Το διαστημικό τηλεσκόπιο Nancy Grace Roman της NASA, που εκτοξεύθηκε στις 30 Αυγούστου, διαθέτει ακόμη πιο εξελιγμένο στεμματογράφο και αναμένεται να μπορεί να εντοπίσει πολύ πιο δύσκολους και αμυδρούς πλανήτες.
Έτσι, οι αστρονόμοι ελπίζουν ότι θα μπορέσουν να βρουν περισσότερους νεαρούς πλανήτες και να παρατηρήσουν με μεγαλύτερη λεπτομέρεια μια διαδικασία που μέχρι σήμερα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό κρυμμένη πίσω από σύννεφα κοσμικής σκόνης. Ο Elias 2-24 b δεν είναι απλώς ένας ακόμη εξωπλανήτης. Είναι μια σπάνια ευκαιρία να δούμε έναν πλανητικό κόσμο την ώρα που γεννιέται.
