Είναι δύο η ώρα το μεσημέρι, ο ήλιος έχει λιώσει την άσφαλτο, και το παιδί σου στέκεται μπροστά σου με εκείνο το βλέμμα. Ξέρεις ποιο εννοώ. Το «βαριέμαι, τι να κάνω τώρα». Κι εσύ, μέσα σου, νιώθεις μια ενοχή να σκαρφαλώνει, λες κι αποτυγχάνεις ως γονιός επειδή δεν έχεις έτοιμο ένα πρόγραμμα δραστηριοτήτων αντάξιο κατασκήνωσης. Θέλω να σου πω κάτι που ίσως σε ανακουφίσει. Αυτή η ανία δεν είναι κενό που πρέπει να γεμίσεις τρέχοντας. Είναι, κυριολεκτικά, ένα από τα καλύτερα δώρα που μπορεί να πάρει το παιδί σου αυτό το καλοκαίρι. Κι αυτό δεν είναι ευχολόγιο για να ησυχάσεις, είναι κάτι που το στηρίζουν και η επιστήμη και η κοινή λογική.
Η ανία είναι το εργαστήριο της φαντασίας
Όταν το παιδί σου δεν έχει τίποτα να κάνει, ο εγκέφαλός του δεν σβήνει, το αντίθετο. Ενεργοποιείται εκείνο το δίκτυο που οι νευροεπιστήμονες ονομάζουν προεπιλεγμένο, την ώρα δηλαδή που δεν εστιάζεις πουθενά συγκεκριμένα. Εκεί μέσα γεννιούνται οι ιδέες, οι συνδέσεις, τα «κι αν». Το κουτί από χαρτόνι γίνεται διαστημόπλοιο, η αυλή γίνεται ζούγκλα, το βαρετό απόγευμα γίνεται σενάριο. Δεν χρειάζεται να του δώσεις εσύ την ιδέα, χρειάζεται να του αφήσεις τον χώρο να τη βρει μόνο του. Κάθε φορά που τρέχεις να καλύψεις το κενό με μια οθόνη ή μια οργανωμένη δραστηριότητα, κλέβεις χωρίς να το θες αυτή ακριβώς τη στιγμή που η φαντασία μπαίνει στη δουλειά.
Μαθαίνει να είναι παρέα με τον εαυτό του
Υπάρχει μια δεξιότητα που κανένα φροντιστήριο δεν διδάσκει, και λέγεται αυτορρύθμιση. Το να κάθεσαι με μια δυσάρεστη αίσθηση, όπως η πλήξη, και να μην πανικοβάλλεσαι, αλλά να βρίσκεις τρόπο να τη διαχειριστείς. Όταν αφήνεις το παιδί σου να βαρεθεί, του δίνεις την ευκαιρία να ανακαλύψει ότι μπορεί να αντέξει την ανία και, το σημαντικότερο, να την ξεπεράσει με δικά του μέσα. Δεν θα χρειάζεται πάντα κάποιον άλλον για να νιώσει καλά. Αυτό, σε βάθος χρόνου, χτίζει έναν ενήλικα που δεν πανικοβάλλεται στην ησυχία, που δεν κρέμεται από το κινητό σε κάθε κενό λεπτό. Του δίνεις, με λίγα λόγια, μια καλή σχέση με τον ίδιο του τον εαυτό.
Ο υπερπρογραμματισμός κουράζει, δεν χτίζει
Ζούμε σε μια εποχή που ο γεμάτος χρόνος θεωρείται επιτυχία. Χορός, κολύμπι, αγγλικά, ρομποτική, όλα στριμωγμένα σε ένα καλοκαίρι. Όμως το παιδικό μυαλό, όπως και το δικό σου, χρειάζεται νεκρό χρόνο για να αφομοιώσει, να ξεκουραστεί, να επεξεργαστεί όσα έμαθε. Ένα παιδί που τρέχει συνέχεια από δραστηριότητα σε δραστηριότητα δεν μαθαίνει να παίρνει πρωτοβουλίες, μαθαίνει απλώς να ακολουθεί ένα πρόγραμμα που κάποιος άλλος έφτιαξε. Η αυτονομία δεν καλλιεργείται με τη γεμάτη ατζέντα, καλλιεργείται στα κενά. Δώσε λοιπόν στο παιδί σου το πολυτιμότερο αγαθό του καλοκαιριού, χρόνο χωρίς περιεχόμενο, και δες πώς σιγά σιγά αρχίζει να τον γεμίζει μόνο του, με τρόπους που ούτε εσύ δεν είχες φανταστεί.
Την επόμενη φορά λοιπόν που θα ακούσεις το περίφημο «βαριέμαι», αντί να ψάχνεις λύση, δοκίμασε κάτι πιο δύσκολο. Μην κάνεις τίποτα. Χαμογέλασε, πες «ωραία, για δες τι θα σκαρφιστείς» κι άφησέ το εκεί. Στην αρχή θα διαμαρτυρηθεί, ίσως γκρινιάξει, ίσως σε κατηγορήσει ότι είσαι ο πιο βαρετός γονιός του κόσμου. Κράτα γερά. Μέσα σε λίγα λεπτά, συνήθως, κάτι θα ξεκινήσει να κουνιέται. Ένα παιχνίδι, μια κατασκευή, μια ιστορία. Δεν χρειάζεται να είσαι ο διασκεδαστής της οικογένειας, ούτε ο ατζέντης των δραστηριοτήτων. Χρειάζεται να εμπιστευτείς ότι το παιδί σου έχει μέσα του όλα όσα χρειάζεται για να γεμίσει ένα βαρετό απόγευμα. Και μάλλον, βαθιά μέσα σου, λαχταράς κι εσύ λίγη από αυτή την ησυχία.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
