Το οικογενειακό τραπέζι μπορεί να γίνει το πιο φυσικό σημείο της ημέρας για να μοιραστείτε όσα σας απασχολούν. Μπορεί, βέβαια, να γίνει και μια μικρή συνέντευξη Τύπου, με ερωτήσεις όπως «τι έκανες στο σχολείο;», «έφαγες;», «τελείωσες τα μαθήματα;». Αν το παιδί απαντά μονολεκτικά, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν θέλει να σου μιλήσει. Ίσως απλώς έχει κουραστεί από τις προβλέψιμες ερωτήσεις ή χρειάζεται λίγο χρόνο για να ξεμπερδέψει τη μέρα μέσα του. Δοκίμασε να ανοίξεις τη συζήτηση με ερωτήσεις που δεν ζητούν αναφορά πεπραγμένων, αλλά προσκαλούν σε σκέψη, συναίσθημα και φαντασία. Έτσι, το τραπέζι κρατά τον ρόλο του, αλλά αφήνει έξω το ύφος της ανάκρισης.
Ξεκίνα από κάτι μικρό που έκανε τη μέρα διαφορετική
«Ποια στιγμή σήμερα σε έκανε να χαμογελάσεις;» και «Υπήρξε κάτι που σε δυσκόλεψε;» είναι δύο ερωτήσεις που χωρούν όλη την ημέρα, χωρίς να απαιτούν λεπτομερή αναφορά από το πρωί μέχρι το τελευταίο κουδούνι. Η πρώτη βοηθά το παιδί να θυμηθεί κάτι ευχάριστο, ακόμη κι αν ήταν μια αστεία ατάκα στην τάξη ή το παιχνίδι στο διάλειμμα. Η δεύτερη τού δίνει χώρο να μιλήσει για μια δυσκολία, χωρίς να προϋποθέτει ότι συνέβη κάτι σοβαρό. Αν απαντήσει «τίποτα», μην επιμείνεις σαν να ψάχνεις κρυμμένο στοιχείο. Μπορείς να πεις κι εσύ μια δική σου στιγμή, για να δείξεις ότι η κουβέντα είναι μοίρασμα, όχι τεστ με σωστές απαντήσεις.
Άφησε χώρο για τη δική του ματιά
«Τι θα ήθελες να μάθεις καλύτερα αυτή την περίοδο;» και «Αν μπορούσες να αλλάξεις έναν κανόνα στο σχολείο, ποιος θα ήταν;» ανοίγουν διαφορετικά παράθυρα στον τρόπο που σκέφτεται το παιδί. Η πρώτη φανερώνει τι το κινεί, είτε πρόκειται για ένα άθλημα, ένα τραγούδι ή ένα θέμα που δεν περίμενες να το ενθουσιάζει. Η δεύτερη το καλεί να φανταστεί λύσεις, αλλά και να εξηγήσει γιατί κάτι τού φαίνεται δίκαιο ή άδικο. Δεν χρειάζεται να συμφωνήσεις με κάθε απάντηση ούτε να μετατρέψεις τη συζήτηση σε μάθημα επιχειρηματολογίας. Άκουσε πρώτα, ρώτησε «τι σε κάνει να το λες;» και άφησε τη σκέψη του να αναπτυχθεί. Μπορεί να ανακαλύψεις έναν μικρό αναλυτή πίσω από το πιρούνι.
Ρώτησε χωρίς να ζητάς τη σωστή απάντηση
«Αν η μέρα σου ήταν τραγούδι ή καιρός, τι θα ήταν;» είναι μια ερώτηση που δίνει στο παιδί έναν πιο παιχνιδιάρικο τρόπο να περιγράψει τη διάθεσή του. Μπορεί να σου πει «συννεφιά με λίγη λιακάδα» και να σταματήσει εκεί, ή να θελήσει να εξηγήσει τι κρύβεται πίσω από την εικόνα. Και στις δύο περιπτώσεις έχεις ήδη μια αρχή. Οι μεταφορικές ερωτήσεις συχνά διευκολύνουν τα παιδιά να εκφράσουν όσα δυσκολεύονται να πουν ευθέως, χωρίς να χρειάζεται να βρεις αμέσως ερμηνεία σε κάθε τους λέξη. Αν δεν θέλει να συνεχίσει, σεβάσου το. Η αίσθηση ότι μπορεί να μιλήσει χωρίς πίεση είναι μέρος της ίδιας της κουβέντας.
Οι καλές ερωτήσεις δεν λειτουργούν σαν μαγικό κουμπί που κάνει όλη την οικογένεια να μιλά με τη σειρά, σαν καλοκουρδισμένο podcast. Είναι όμως ένας όμορφος τρόπος να δείξεις ότι ενδιαφέρεσαι για τον άνθρωπο απέναντί σου, όχι μόνο για τις υποχρεώσεις που έχει να τελειώσει. Διάλεξε μία ερώτηση κάθε φορά και άφησε τη συζήτηση να πάει όπου θέλει, ακόμη κι αν η απάντηση σε οδηγήσει σε ένα αστείο, μια διαφωνία ή μια ιστορία που ξεκινά με το «δεν θα πιστέψεις τι έγινε». Μοιράσου κι εσύ κάτι δικό σου, χωρίς να μονοπωλείς. Κάπως έτσι, το οικογενειακό τραπέζι γίνεται χώρος σύνδεσης, με φαγητό, φωνές και ανθρώπους που μαθαίνουν να ακούν ο ένας τον άλλον.
Κεντρική εικόνα και εικόνες άρθρου: iStock
