Υπάρχουν μέρες που τρέχεις τόσο πολύ, που λες πως απλώς κάνεις αυτό που χρειάζεται. Δουλειά, υποχρεώσεις, λίστες που δεν τελειώνουν, και κάπου ανάμεσα ένα παιδί που μεγαλώνει δίπλα σου. Δεν το παραμελείς συνειδητά, το αγαπάς, το φροντίζεις, του παρέχεις όσα θεωρείς απαραίτητα. Κι όμως, υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο να είσαι παρών και στο να είσαι απλώς διαθέσιμος. Το παιδί δεν μετράει τα πράγματα που του δίνεις, μετράει το βλέμμα σου όταν σου μιλάει, το αν σε νιώθει εκεί όταν γελάει ή όταν κάτι μέσα του μπερδεύεται. Και κάπως έτσι, χωρίς καμία κακή πρόθεση, μπορεί να μεγαλώνεις ένα παιδί που δεν νιώθει ότι το βλέπεις πραγματικά. Όχι επειδή δεν το αγαπάς, αλλά επειδή δεν προλαβαίνεις να το συναντήσεις εκεί που έχει ανάγκη.
Όταν είσαι εκεί αλλά δεν είσαι πραγματικά εκεί
Δεν χρειάζεται να λείπεις από το σπίτι για να λείπεις από τη ζωή του παιδιού σου. Μπορεί να κάθεσαι δίπλα του και το μυαλό σου να είναι αλλού, στο κινητό, στη δουλειά, σε όσα σε πιέζουν. Αυτή η μορφή απουσίας είναι ύπουλη, γιατί δεν φαίνεται. Το παιδί δεν θα σου πει εύκολα «μου λείπεις», θα στο δείξει αλλιώς. Θα γίνει υπερβολικά καλό για να σε ευχαριστήσει ή θα αρχίσει να τραβάει την προσοχή με τρόπους που σε κουράζουν. Και στις δύο περιπτώσεις, το μήνυμα είναι ίδιο, κοίτα με. Τα παιδιά χρειάζονται χρόνο χωρίς πρόγραμμα, στιγμές που δεν κάνεις κάτι συγκεκριμένο μαζί τους αλλά απλώς είσαι εκεί. Εκεί χτίζεται η αίσθηση ότι έχουν αξία, όχι όταν τα διορθώνεις ή τα καθοδηγείς, αλλά όταν τα παρατηρείς χωρίς να βιάζεσαι.
Η σιωπηλή επίδραση της αδιαφορίας και της κριτικής
Δεν είναι μόνο η έλλειψη χρόνου που αφήνει σημάδι, είναι και ο τρόπος που μιλάς. Μια φράση που πετάς βιαστικά, μια σύγκριση, μια απογοήτευση που εκφράζεται χωρίς φίλτρο, μπορεί να γίνει η φωνή που θα κουβαλάει μέσα του για χρόνια. Όταν το παιδί δεν νιώθει ότι το αποδέχεσαι όπως είναι, αρχίζει να αμφισβητεί την αξία του. Άλλοτε θα προσπαθήσει να γίνει τέλειο για να σε κερδίσει, άλλοτε θα παραιτηθεί και θα κλειστεί στον εαυτό του. Η συνεχής κριτική, ακόμα και όταν γίνεται με καλή πρόθεση, δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η αγάπη μοιάζει υπό όρους. Και ένα παιδί που μεγαλώνει έτσι, δυσκολεύεται αργότερα να πιστέψει ότι αξίζει χωρίς να αποδεικνύει συνεχώς κάτι.
Πώς αυτό γίνεται ο τρόπος που θα αγαπά αύριο
Το παιδί μαθαίνει τι σημαίνει σχέση από σένα, όχι από αυτά που του λες αλλά από αυτά που ζει. Αν μεγαλώνει με την αίσθηση ότι η αγάπη είναι σπάνια ή απρόβλεπτη, θα κουβαλήσει αυτό το μοτίβο στις δικές του σχέσεις. Μπορεί να κρατά απόσταση, να μην εμπιστεύεται εύκολα, ή να ψάχνει συνεχώς επιβεβαίωση χωρίς ποτέ να χορταίνει. Κάποια παιδιά γίνονται αυτάρκη σε βαθμό που δεν αφήνουν κανέναν να πλησιάσει, άλλα μπαίνουν σε σχέσεις όπου δίνουν τα πάντα για λίγη προσοχή. Δεν είναι επιλογές συνειδητές, είναι τρόποι επιβίωσης που έμαθαν νωρίς. Και κάπου εκεί καταλαβαίνεις ότι η παρουσία σου σήμερα δεν επηρεάζει μόνο το παιδί που μεγαλώνεις, αλλά και τον ενήλικα που θα γίνει.
Δεν χρειάζεται να γίνεις τέλειος γονιός για να αλλάξει αυτή η ιστορία. Χρειάζεται να σταματήσεις για λίγο και να κοιτάξεις το παιδί σου σαν να το βλέπεις πρώτη φορά. Να ακούσεις χωρίς να διορθώσεις, να μείνεις χωρίς να βιάζεσαι να φύγεις. Η σύνδεση δεν χτίζεται με μεγάλα λόγια αλλά με μικρές, επαναλαμβανόμενες στιγμές που λένε «σε βλέπω». Και όσο κι αν έχει υπάρξει απόσταση, αυτή η γέφυρα μπορεί να ξαναχτιστεί. Θέλει χρόνο, θέλει συνέπεια, αλλά πάνω απ’ όλα θέλει πρόθεση. Γιατί κανένα παιδί δεν ζητάει έναν τέλειο γονιό, ζητάει έναν άνθρωπο που να είναι εκεί, πραγματικά εκεί.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
